PL81556B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 27.07.1970 Republika Fede¬ ralna Niemiec Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.03.1976 81556 MKP C07c 97/10 Int. Cl2. C07c 97/10 [Civ »uLN1A * t*** Twórca wynalazku: Uprawniony 2 patentu: Hoechst Aktiengesellschaft, Frankfurt nad Me¬ nem (Republika Federalna Niemiec) Sposób wytwarzania «-aminoketonów acylowanych kwasami dwukarboksylowymi Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia a-aminoketonów acylowanych kwasami dwu¬ karboksylowymi.Znane sa juz sposoby wytwarzania a-aminoketo¬ nów acylowanych kwasami dwukarboksylowymi.Tak np. w opisie patentowym RFN nr 926 249 opi¬ sano sposób wytwarzania N,N'-tereftaloilodwufena- cyloaminy z chlorowodorku fenacyloaminy i chlor¬ ku tereftaloilu. Sposób ten daje zadany produkt kondensacji tylko z niewielka wydajnoscia, obok licznych produktów ubocznych, jak dwufenylodwu- hydropirazyna, dwufenylopirazyna i ciemno zabar¬ wione zywice, które powstaja przez samokonden- sacje fenacyloaminy i daja sie tylko z trudem od¬ dzielic przez przekrystalizowanie.Obecnie stwierdzono, ze acylowane kwasami dwukarboksylowymi a-aminoketony o ogólnym wzorze 1, w którym Y oznacza. grupe fenylenowa albo dwufenylenowa, która jest tak umieszczona, ze wystepuje lancuch sprzezonych wiazan podwój¬ nych pomiedzy graniczacymi z Y grupami karbo- nylowymi, korzystnie glrupe o-fenylowa, R oznacza atom wodoru albo nizsza grupe alkilowa, korzyst¬ nie o 1—4 atomach wegla, Rx oznacza ewentualnie podstawiona grupe fenylowa, mozna w prosty spo¬ sób otrzymac z duza czystoscia i dobra wydaj¬ noscia przez reakcje acylowanych kwasami dwu¬ karboksylowymi halogenków a-aminokwasów o ogólnym wzorze 2 lub bis- azolaktonów o ogólnym wzorze 3, w których Y i R maja wyzej podane znaczenie, a X oznacza atom chloru lub bromu, ze zwiazkami o wzorze RxH, w którym Rx ma wy¬ zej podane znaczenie w obecnosci katalizatorów Friedel-Grafts'a. s Potrzebne jako materialy wyjsciowe do wytwa¬ rzania produktów wedlug wynalazku halogenki kwasów o ogólnym wzorze 2 mozna otrzymac ze znanych juz w literaturze acylowanych kwasami dwukarboksylowymi a-aminokwasów przez reakcje !o z halogenkami fosforu, np. z pieciochlorkiem fos¬ foru lub pieciobromkiem fosforu, w rozpuszczalni¬ kach, np. w benzenie, toluenie, 1,2-dwuchloroeta- nie, chlorku acetylu lub tlenochlorku fosforu. Ko¬ rzystnie stosuje sie tylko niewielki nadmiar, do is okolo 10%, halogenków fosforu ponad stechiome- tryczna ilosc 2 moli na mol materialu wyjsciowego.Jako temperature reakcji stosuje sie korzystnie temperature wrzenia uzytego rozpuszczalniku.Chlorek kwasu mozna jednak równiez w niektó- 20 rych przypadkach wytworzyc juz przez zwykle zmieszanie skladników reakcji w temperaturze po¬ kojowej az do zakonczenia wydzielania sie HC1.Nadajace sie równiez jako materialy wyjsciowe do wytwarzania produktów wedlug wynalazku bis- 25 -azolaktony o ogólnym wzorze 3 mozna otrzymac z acylowanych kwasami dwukarboksylowymi kwa¬ sów a-aminokarboksylowych przez dzialanie bez¬ wodnikami kwasów, np. bezwodnikiem kwasu octo¬ wego, lub propionowego. Bezwodniki kwasów sto- 30 suje sie korzystnie w duzym nadmiarze. Jako tem- 8155681556: perature reakcji stosuje sie korzystnie temperatu¬ re wrzenia uzytego bezwodnika kwasu.Jako acylowane kwasami dwukarboksylowymi kwasy a^aminokarboksylowe, które mozna stoso¬ wac jako materialy wyjsciowe do wytwarzania 5 zwiazków o wzorach 2 i 3, nalezy np. wymienic N,N'-tereftaloilo-dwu-glicyne, N,N'-tereftaloilb- -dwu-alanine, kwas N,Nr-tereftaloilo-dwu- maslowy, kwas N,Nr-tereftaloilo-dwu-a-amino-izo- maslowy, kwas N,N'-tereftaloilo-dwu-a-aminofeny- io looctówyj N,N'-tereftaloilo-dwu-a-fenyloalanine, N,N'-oksalilo-dwu-glicyne, N,N'-fumaroilo-dwu-gli- cyne, N,N'- [dwufenylo-4,4r-dwukarbonylo]-dwu- -glicyne, N,N'-[4-karbonylo-cynamoilo]-dwu-glicy- ne, N^-tstilbeno-^-dwu-karbonylo]-dwu-glicyne, is N,N'-{naftaleno-1,4-dwukarbonylo] -dwu-glicyne, N,N'- [naftaleno-2,6-dwukarbonylo]-dwuglicyne, N,N'- [naft'aleno-l,5-dwukarbonylo]-dwu-glicyne, N,Nf- [tiofeno-2,5-dwukarbonylo] -dwu-glicyne i N,Nr-[furano-2,5-dwukarbonylo]-dwu-glicyne. 20 W celu wytworzenia wedlug wynalazku zwiaz¬ ków o ogólnym wzorze 1 miesza sie 1 mol halo¬ genku kwasu o ogólnym wzorze 2, lub 1 mol bis- -azolaktonu o ogólnym wzorze 3 z co najmniej 2 molami, korzystnie jednak ze znacznym nadmia- 25 rem przeznaczonego do acylowania zwiazku aroma¬ tycznego. Do dobrze wymieszanej mieszaniny skla¬ dników wyjsciowych dodaje sie co najmniej 2 mole, korzystnie 4—6 moli, drobno sproszkowanego ka¬ talizatora Friedel-Crafts'a. Wybór temperatury re- 30 akcji i potrzebnego do calkowitego przereagowania czasu reakcji jest uzalezniony od reaktywnosci i rozpuszczalnosci chlorku kwasu o ogólnym wzo¬ rze 2, lub azolaktonu o ogólnym wzorze 3 i prze¬ znaczonych do acylowania zwiazków aromatycz- 35 nych. Korzystny sposób przeprowadzenia reakcji polega ma tym, ze skladniki reakcji w obecnosci katalizatorów Friedel-Grafts'a miesza sie najpierw w ciagu .15—20 godzin w temperaturze pokojowej, a nastepnie ogrzewa w ciagu 5—10 godzin w tempe- 40 raturze do 120°C, korzystnie 50—80°C.Jako katalizatory Friedel-Crafts'a mozna stoso¬ wac: bromek glinu, czterochlorek cyny, czterobro- mek cyny, czterochlorek tytanu, pieciochlorek an¬ tymonu, chlorek zelazowy, chlorek cynku, trójflu- 45 orek boru, trójchlorek boru, a szczególnie korzyst¬ nie chlorek glinu.Szczególnie korzystny sposób przeprowadzenia za¬ strzezonego procesu polega na tym, ze chlorki kwasów o ogólnym wzorze 2 lub bis-azolaktony 50 o wzorze 3 poddaje sie reakcji ze znacznym nad¬ miarem przeznaczonego do acylowania zwiazku aromatycznego. Przez znaczny nadmiar przeznaczo¬ nego do acylowania zwiazku aromatycznego nalezy rozumiec ilosc, która musi byc uzyta, aby bez po- 55 trzeby jednoczesnego uzycia rozpuszczalnika moz¬ na bylo z przewaznie stalymi chlorkami kwasów uzyskac po dodaniu katalizatora Friedel-Crafts'a uklad dajacy sie mieszac w temperaturze pokojo¬ wej. 60 Jesli stosuje sie stale w temperaturze pokojowej zwiazki aromatyczne, to na 1 mol zwiazków o wzo¬ rze 2 i 3 nalezy ich uzyc co najmniej 2 mole i do¬ dac taka ilosc jednego z nizej podanych rozpusz¬ czalników aprotycznych, aby po dodaniu kataliza- 65 tora Fridel-Crafts'a uzyskac mieszanine reakcyjna dajaca sie mieszac. Rozpuszczalnikami takimi sa: 1,2-dwuchloroetan, dwuchlorometan, obojetne we¬ glowodory, jak eter naftowy lub cykloheksan, szczególnie jednak nitrobenzen i dwusiarczek we¬ gla.Wytworzone sposobem wedlug Wynalazku acylo¬ wane kwasami dwukarboksylowymi a-aminoketo- ny o ogólnym wzorze 1 stanowia cenne produkty przejsciowe do wytwarzania wybielaczy optycz¬ nych, np. wymienionych w opisie patentowym RFN nr 926 249, scyntylatorów, absorberów ultrafioletu i srodków pomocniczych w technice reprodukcyj¬ nej.Przyklad I. 280 czesci wagowych 100%-owej N,N'-tereftaloilo-dwu-glicyny miesza sie w 1760 czesciach wagowych benzenu z 410 czesciami wa¬ gowymi pieciochlorku fosforu w ciagu 5 godzin w temperaturze 25°C. Wytracony dwuchlorek N,N'- -tereftalodlo-dwu-glicyiny odsacza sie i przemywa go porcjowo 440 czesciami wagowymi benzenu. Po wysuszeniu w eksykatorze prózniowym otrzymuje sie 310 czesci wagowych produktu o temperaturze topnienia 253°C z rozkladem. Cala ilosc dwuchlorku przenosi sie do 3080 czesci wagowych benzenu i zadaje, mieszajac, 520 czesciami wagowymi drob¬ no sproszkowanego, bezwodnego chlorku glinowe¬ go. Miesza sie w ciagu 18 godzin w temperaturze 25°C, a nastepnie w ciagu 5 godzin w temperatu¬ rze 50°C. Nastepnie wlewa sie mieszanine reakcyj¬ na do mieszaniny 296 czesci wagowych stezonego kwasu solnego i okolo podwójnej ilosci lodu i usu¬ wa uzyty w nadmiarze benzen przez destylacje z para wodna. Prawie bezbarwna, stala N,N'-teref- taloilo-dwu-fenacyloamine (preparat nr 1 z zala¬ czonej tablicy) odsacza sie, przemywa woda do reakcji obojetnej i suszy pod próznia w temperatu¬ rze 100°C. Otrzymuje sie 360 czesci wagowych preparatu nr 1, który po powtórnym rozpuszczeniu i wykrystalizowaniu z dwumetyloformamidu wy¬ kazuje stala temperature topnienia 280°—281°C (spiekanie nastepuje od temperatury 277°C).Stosujac toluen, chlorobenzen, bromobenzen, 0- -dwuchlorobenzen, 3,4-dwuchlorotoluen i dwufenyl zamiast benzenu, otrzymano zwiazki podane w za¬ laczonej tablicy (preparaty nr 2—7).Przyklad II. 73,3 czesci wagowych 1,4-bis- [5'-hydroksy-oksazolilo-2']-benzenu (bis-azolaktonu N,Nr-tereftaloilu-dwu-glicyny) dysperguje sie w 470 czesciach wagowych benzenu i po dodaniu 24G czesci wagowych bezwodnego chlorku glinu miesza sie w ciagu 5 godzin w temperaturze 25°C i w cia¬ gu dalszych 4 godzin w temperaturze 80°C. Nastep¬ nie wlewa sie mieszanine reakcyjna do mieszaniny 120 czesci wagowych stezonego kwasu solnego z okolo podwójna iloscia lodu i usuwa nadmiar benzenu przez destylacje z para wodna. Po odsa¬ czeniu, przemyciu woda i wysuszeniu pod próznia uzyskuje sie 85 czesci wagowych surowej N,Nr-te- reftaloilo-dwu-fenacyloaminy (prepart nr 1 w ta¬ blicy).Przyklad III. 91 czesci wagowych N,N'-teref- taloilo-dwu-alaniny w 752 czesciach wagowych 1,2- -dwuchloroetanu miesza sie ze 123 czesciami wago¬ wymi pieciochlorku fosforu w ciagu 5 godzin5 81556 6 Tablica Zwiazki o ogólnym wzorze 4 Pre¬ parat nr 1 2 3 4 1 '5 * 6 7 8 9 ' E H H H H H H H -CH3 -CH/ /CH3/2 Ri wzór wzór wzór wzór wzór wzór wzór wzór wzór 5 6 7 8 9 10 11 5 5 Tempera¬ tura topnie- nienia °C 280—281 293—296 298^299 280—281 264-^265 258—261 306—307 234—235 266 Srodek oczyszcza¬ jacy dwumety- i loforma- mid " " — dwumety- loforma- mid " - ,-*) n-butanol dwumety- loforma- mid *) Reakcje Friedel-Crafts'a przeprowadzano w chlor¬ ku etylenu. w temperaturze 25°C. Odsacza sie wytra¬ cony zóltawy dwuchlorek N,N-tereftaloilo-dwu-ala- niny, przemywa benzenem i osad przenosi sie z sacz¬ ka do 800 czesci wagowych benzenu. Po dodaniu 240 czesci wagowych bezwodnego chlorku glinu mie¬ sza sie mieszanine reakcyjna w ciagu 20 godzin w temperaturze 50°C. Nastepnie wlewa sie ja do mieszaniny 143 czesci wagowych stezonego kwasu solnego z okolo podwójna iloscia lodu i usuwa nadmiar uzytego benzenu przez destylacje z para wodna. Jasnobrazowa, stala N,N'-tereftaloilo-dwu- -a-(metylo)-fenacyloamine (preparat nr 8 w tabli¬ cy) odsacza sie, przemywa woda do reakcji obojet¬ nej i suszy pod próznia w temperaturze 100°C.Otrzymuje sie 124 czesci wagowe zwiazku nr 8, który po powtórnym rozpuszczeniu i wykrystali¬ zowaniu z n-butanolu wykazuje niezmienna tem¬ perature topnienia 234°^235°C.Przyklad IV. 111,6 czesci wagowych N,N'-te- reftaloilo-dwu-waliny w 600 czesciach objetoscio¬ wych benzenu miesza sie ze 123 czesciami wago¬ wymi pieciochlorku fosforu w ciagu 5 godzin w temperaturze 25°C, przy czym wystepuje lekkie zólte zabarwienie.. Wytracony chlorek kwasu odsa¬ cza sie, przemywa benzenem i jeszcze wilgotny przenosi do 1050 czesci objetosciowych benzenu.Dodaje sie porcjami 156 czesci wagowych sprosz¬ kowanego chlorku glinu i miesza w ciagu 18 go¬ dzin w temperaturze 25°C i w ciagu dalszych 5 go¬ dzin w temperaturze 50°C. Produkt reakcji prze¬ nosi sie na lód i zadaje 75 czesciami objetosciowy¬ mi kwasu solnego. Nadmiar benzenu usuwa sie przez destylacje z para wodna. Z pozostalosci od¬ sacza sie wydzielony produkt, przemywa sie woda i suszy. Otrzymuje sie 126 czesci wagowych zwiaz¬ ku mr 9.Analogicznie jak opisano w powyzszych przykla¬ dach otrzymuje sie zwiazek o wzorze 12, o tempe¬ raturze topnienia 265—270°C (z rozkladem) z dwu- metyloformamidu. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania a-aminoketonów acylowa- nych kwasami dwukarboksylowymi o ogólnym wzorze 1, w którym Y oznacza grupe fenylenowa albo dwufenylenowa, która jest tak umieszczona, ze wystepuje lancuch sprzezonych wiazan podwój¬ nych pomiedzy graniczacymi z Y grupami karbo- nylowymi, R oznacza atom wodoru albo nizsza gru¬ pe alkilowa, Rx oznacza ewentualnie podstawiona grupe fenylowa, znamienny tym, ze acylowane kwasami dwukarboksylowymi halogenki kwasów a-aminokarboksylowych o ogólnym wzorze 2 lub bis-azolaktony o ogólnym wzorze 3, w którym Y i R maja wyzej podane znaczenie, a X oznacza atom chloru lub bromu, poddaje sie reakcji ze zwiazkami o wzorze RiH, w którym Rx ma wyzej podane znaczenie, w obecnosci katalizatorów Frie- del-Crafts'a.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w temperaturze do 120"C.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w temperaturze 50°—80°C. 10 15 20 25 30 35 4081556 I H H | BiC—CH— N- C Y— C-IM-CH-C-O. II Ji II II o ooo WZÓR 1 O WZÓR 5 Cl-L r\ WZÓR 6 7 & I H H I X-C-HC- N-C —Y— C-N-CH- C—X Cl- // w Br // W WZÓR 7 WZÓR 8 WZÓR 2 ' B 7 N ' N r—R WZÓR 3 Cl- /rA Cl WZÓR 9 Cl^w Cl WZÓR 10 .Ri-CO-CHR-NH-CO ^ \ CO-NH-CHR-CO-R. v \J/ % WZÓR A WZÓR 11 ^ ^- CO-NH-CH2-CO -4 \ WZÓR 12 OZGraf. Lz. 2439 (105 egz.) Cena 10 zl PL PL