Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.10.1975 81128 KI. 42b, 12/05 MKP" G01b7/28 CZYTELNIA Urzedu Potentowego fiimaj Ig-*'--..*, ej Ltiieij Twórcy wynalazku: Jerzy Cichoracki, Andrzej Piatkowski, Jan Kepinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Badawcze Budownictwa Ogólnego „Miastoprojekt", Wroclaw (Polska) Przyrzad do przestrzennych pomiarów wielkowymiarowych elementów budowlanych i form do ich produkcji Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do przestrzennych pomiarów wielkowymiarowych elementów bu¬ dowlanych i form do ich produkcji stosowany przy wykonywaniu pomiarów dla ustalenia odchylen wymiarów rzeczywistych od nominalnych lacznie z. pomiarem wichrowatosci elementów.Dotychczas dla przeprowadzenia kontrolnych pomiarów wielkowymiarowych elementów budowlanych zwlaszcza w zakresie wichrowatosci budowano specjalne stanowiska pomiarowe. Stanowiska te byly wykony¬ wane ze sztywnych a przez to ciezkich ram, na których byly umieszczone czujniki pomiarowe. Dla przepro¬ wadzenia pomiarów elementy budowlane musialy byc dostarczone do stanowiska pomiarowego, a nastepnie byly przetaczane wzdluz ram z czujnikami. Wymagalo to uzycia ciezkiego sprzetu transportowego a ponadto miejsce zajete przez stanowisko pomiarowe ograniczalo powierzchnie produkcyjna. Do pomiaru form do produkcji wielkowymiarowych elementów budowlanych a zwlaszcza form bateryjnych uzywano dlugich ram z prowadnicami, na których byly umieszczone czujniki pomiarowe. Ramy te byly wpuszczone do przestrzeni pomiedzy kasetami form bateryjnych dla skontrolowania przestrzeni, w której byly odlewane elementy budow¬ lane. Trudny dostep ze wzgledu na mala szerokosc i jednoczesnie duza wysokosc przestrzeni miedzy kasetami stwarzal bardzo duze trudnosci w pionowym ustawianiu prowadnic pomiarowych, co wplywalo niekorzystnie na dokladnosc pomiarów, a jednoczesnie bylo bardzo pracochlonne.Wymienione wyzej niedogodnosci w dokonywaniu kontrolnych pomiarów wielkowymiarowych elementów budowlanych i form do ich produkcji ograniczaly mozliwosci podniesienia jakosci produkowanych elementów budowlanych i budowanych z nich budynków powodujac koniecznosc wykonywania dodatkowych robót wy¬ konczeniowych na budowie.Celem wynalazku jest przenosny przyrzad do wykonywania kontrolnych pomiarów wielkowymiarowych elementów budowlanych i form do ich produkcji a zwlaszcza do pomiaru wichrowatosci.Usuniecie wyzej opisanych trudnosci pomiarowych i rozwiazanie wymaganego zadania jest osiagniete przez wykonanie przyrzadu skladajacego sie ze struny naciagnietej w kierunku poziomym wzdluz mierzonego elemen¬ tu stanowiacej baze pomiarowa oraz z prowadnicy ustawiajacej sie samoczynnie w pionie, zawieszonej na stojaku umocowanym do kasety formy lub do mierzonego elementu. Prowadnica ta pionuje sie samoczynnie przez2 81 128 zawieszenie jej w kulistym przegubie posiadajacym srubawy zacisk dla uruchomienia prowadnicy po jej ustawie¬ niu sie w pionie. Dalsze unieruchomienie i usztywnienie prowadnicy nastepuje przez rozparcie jej pomiedzy podstawa formy lub mierzonego elementu, co jest uzyskane przez uzycie dlugich nakretek laczacych glówny pret prowadnicy z jej koncówka umocowana w przegubie. Przez odpowiednie pokrecenie nakretki przystosowuje sie dlugosc prowadnicy do wysokosci mierzonego elementu. Na prowadnicy jest przesuwnie umocowana glowica z pomiarowymi czujnikami, zawieszona na przegubowym lancuchu zawieszonym na dwóch zebatych kolach.Przy obracaniu tych kól nastepuje przesuwanie sie glowicy wzdluz prowadnicy przy czym czujniki dokonuja pomiaru odleglosci od osi prowadnicy do mierzonej powierzchni elementu.Zastosowanie przyrzadu wedlug wynalazku umozliwia dokonywanie przestrzennych pomiarów elementów budowlanych i form do ich produkcji bez koniecznosci uzycia ciezkiego sprzetu transportowego, przy czym pomiary mozna wykonywac w dowolnym miejscu ustawienia elementu lub formy. Zastosowanie struny naciag¬ nietej wzdluz elementu lub formy jako bazy pomiarowej w jednym kierunku a prowadnicy w drugim pozwala dokladnie okreslic pomiarowymi czujnikami wskazujacymi odleglosci w odniesieniu do preta prowadnicy wlasciwy, przestrzenny ksztalt elementu w ujeciu trójwymiarowym, co bylo niemozliwe przy przyrzadach okreslajacych równoczesnie tylko dwa wymiary. Umozliwia to ustalenie wichrowatosci oraz unikniecia bledów pomiarowych przy mierzeniu przestrzeni miedzy kasetowej w formach bateryjnych powstajacych przy skrzywie¬ niach równoleglych dwóch sasiednich kaset, gdy pomimo równej odleglosci pomiedzy scianami kaset na calej dlugosci i wysokosci kaset powierzchnie formowanego elementu nie sa plaskie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig, 1 przedstawia przyrzad do przestrzennych pomiarów wielkowymiarowych elementów budowlanych i form do ich produkcji pokazany w czesciowym przekroju przy ustawieniu przyrzadu do pomiaru przestrzeni pomiedzy kasetami formy, fig. 2 — schemat pomiaru przestrzennego, fig. 3 — ten sam przyrzad lecz z dwoma pionowymi prowadnicami ustawiony do pomiaru elementu budowlanego.Jak pokazano na zalaczonych rysunkach przyrzad wedlug wynalazku posiada stojak 1 ustawiony na mierzonych kasetach lub elementach przy uzyciu plytek 2 i zaciskowych srub 3. W stojaku 1 jest uksztaltowany kulisty przegub 4, w którym jest umocowana koncówka 5 polaczona z prowadnica 6 przy uzyciu dlugiej nakretki 7. Kulisty przegub 4 jest zakonczony nasadka 8 dociskana sruba 9 dla uruchomienia prowadnicy po ustawieniu sie jej w pionie. Prowadnica 6 jest zakonczona stozkiem 10 ulatwiajacym utwierdzenie preta 6. Na prowadnicy 6 w wycieciach u góry i u dolu sa umieszczone dwa zebate kola 11 i 12 przy czym górne kolo 11 posiada korbke 13 za pomoca której mozna je obracac przesuwajac przegubowy lancuch 14 polaczony z glowica 15 posiadajaca elektryczne'oporowe czujniki 16 przesuwajace sie po powierzchni kasety 17 i wskazujace odleglosc powierzchni kasety 17 od prowadnicy 6 przez zmiane przeplywu pradu elektrycznego przewodami 18 do miernika elektrycznego 19, na którym sa odczytywane odchylenia od wymiaru nominalnego mierzonego przedmiotu. Wzdluz mierzonego elementu jest naciagnieta struna 20, która jest umieszczona w plaszczyznie prostopadlej do prowadnicy 6. Struna 20 stanowi baze pomiarowa.Przy pomiarze elementu budowlanego pokazanego na rysunku fig. 3 stojak 1 jest oparty na plytce 22 umocowanej do elementu 23 zaciskowymi srubami 24. Wskaznik 25 pokazuje umocowanie prowadnic 6 wzgledem bazy pomiarowej wyznaczonej przez strune 20.Pokazany na rysunku fig. 2 schemat pomiaru przestrzennego przedstawia bazowa plaszczyzne 26 wyzna¬ czona krawedziami 27. Plaszczyzny 26 stanowia odniesienie dla pomiarów rzeczywistych wymiarów mierzonego obiektu posiadajacego krawedzie 28 pokazane dla lepszego zrozumienia w powiekszonym zdeformowaniu.Struna 20 równolegla do osi y przesunieta jest o wielkosc Ax od bazowej plaszczyzny 26 i umocowana jest w odleglosci równej a od górnej krawedzi badanego elemeniu. Pomiary wykonuje sie przyrzadem wedlug wynalazku po naciagnieciu struny 20 stanowiacej baze odniesienia pomiaru. Naciagniecie struny 20 odbywa sie przez uzycie znanych nie pokazanych na rysunku uchwytów ze srubami mocowanymi do kaset, lub mierzonych elementów. Potem po ustawieniu i umocowaniu stojaków 1 z prowadnicami 6, prowadnice 6 ustawiaja sie samoczynnie w pionie i sa w tym polozeniu utwierdzone przez uruchomienie kulistego przegubu 4 docisnietego sruba 9 oraz przez odpowiednie pokrecenie nakretki 7 powodujace rozparcie i usztywnienie prowadnicy 6. Przez obracanie kola 11 korbka 13 jest przesuwana wzdluz prowadnicy 6 glowica 15 z czujnikami 16 powodujac odchylenia wskazówki elektrycznego miernika 19 wskazujacej róznice pomiedzy wymiarem nominalnym i rze¬ czywistym badanego elementu i po sprawdzeniu pomiaru do bazy odniesienia wyznaczonej przez strune 20 uzyskuje sie dane pomiarowe obrazujace ksztalt badanego elementu w plaszczyznie osi prowadnicy 6 i prosto¬ padlej do struny 20. Nastepnie przenosi sie stojak 1 z prowadnica 6 i dokonuje sie pomiaru elementu w innej plaszczyznie prostopadlej do struny 20.81128 3 PL PL