Pierwszenstwo: mm Zgloszenie ogloszono: 01.10.1974 Opis patentowy opublikowano: 15.10.1975 81083 KI. 141,7/16 MKP F01p7/16 Twórcawynalazku: Zenon Czyz Uprawniony z patentu tymczasowego: Zenon Czyz, Poznan (Polska) Uklad chlodzenia szybkobieznych silników trakcyjnych chlodzonych ciecza Okreslenie dziedziny techniki. Wynalazek dotyczy ukladu chlodzenia szybkobieznych silników trakcyj¬ nych chlodzonych ciecza zwlaszcza silników samochodowych.Opis stanu techniki. Znany jest uklad chlodzenia szybkobieznych silników spalinowych, w których termo¬ stat umieszczony jest na przewodzie laczacym glowice silnika z chlodnica. Uklad ten charakteryzuje sie bardzo mala skutecznoscia regulacji, co szczególnie uwidacznia sie w okresach zimowych. Przy niskich temperaturach otoczenia* silniki nagrzewaja sie bardzo dlugo lub pozostaja wstanie niedogrzanym, co zmusza do stosowania regulacji ilosci powietrza przeplywajacego przez chlodnice. Regulacja temperatury nie jest juz wówczas automa¬ tyczna. Zasadnicza przyczyna takiego stanu rzeczy jest naturalna bezwladnosc termostatu oraz jego wlasciwosc polegajaca na tym, ze zawór termostatu zamyka sie w temperaturze o kilka stopni nizszej od temperatury po¬ trzebnej do jego otwarcia. Nastepna przyczyna niedotrzymywania przez termostat wlasciwej temperatury jest istnienie w grzybku jego zaworu otworka odpowietrzajacego (lub szczeliny) zapobiegajacego powstawaniu pe¬ cherzy gazowych w obudowie termostatu mogacych zaklócac ruch cieczy w obiegu krótkim. Przy niskiej tempe¬ raturze otoczenia nawet niewielka ilosc zimnej cieczy podawana z dolu chlodnicy obniza temperature silnika do stanu jego niedogrzania. Stan niedogrzania silnika powodowany jest równiez istnieniem samoczynnego obiegu termosyfonowego, który powstaje w dolnym przewodzie laczacym chlodnice z pompa.Istota wynalazku. Celem wynalazku jest uklad chlodzenia silnika trakcyjnego chlodzonego ciecza, który niezaleznie od temperatury otoczenia pozwoli na szybkie nagrzanie i utrzymanie wlasciwej cieploty silnika. Cel ten osiagnieto stosujac uklad zawierajacy plaszcz wodny silnika, chlodnice, termostat, pompe oraz przewód krótkiego obiegu cieczy, przy czym termostat dowolnego typu korzystnie bez otworka odpowietrzajacego umieszczony jest w dolnym przewodzie laczacym chlodnice z pompa wody w miejscu podlaczenia krótkiego obiegu, a pozostale elementy ukladu polaczone sa w znany sposób. Termostat jest tak usytuowany, ze w stanie zamknietym - mieszek lub pojemnik z woskiem- omywany jest ciecza chlodzaca z przewodu krótkiego obiegu.Dzieki takiemu rozwiazaniu uzyskano ujemne sprzezenie zwrotne, w którym termostat pracuje z duza czuloscia. Niepotrzebne stalo sie istnienie otworka odpowietrzajacego w grzybku zaworu termostatu gdyz ewen-2 81083 tualne pecherze gazowe moga sie przedostawac bez przeszkód z glowicy silnika górnym przewodem do chlod- cy. Przez szczelne odciecie dolnego przewodu grzybkiem termostatu uniemozliwiono samoczynny obieg termosyfonowy w tym przewodzie. Uklad chlodzenia wedlug wynalazku pozwala wiec na szybkie nagrzanie i utrzymanie wlasciwej cieplota silnika niezaleznie od temperatury otoczenia. * Przyklad wykonania wynalazku. Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladu wykonania przedstawionym na rysunku. Zgodnie z rysunkiem plaszcz wodny 1 silnika polaczony jest górnym przewodem 2 z chlodnica 3, która z kolei za pomoca dolnego przewodu 4 polaczona jest z plaszczem wodnym 1. W dolnym przewodzie 4 umieszczony jest termostat 5. Do obudowy termostatu 6 podlaczony jest przewód 6 krótkiego obiegu, którego drugi koniec laczy sie z górnym przewodem 2. W dolnym przewodzie 4 pomiedzy termostatem 5 i plaszczem wodnym 1 znajduje sie pompa 7.VV czasie gdy silnik jest jeszcze zimny pompa 7 powoduje przeplyw cieczy chlodzacej z plaszcza wodnego 1 przewodem 2 i dalej poprzez przewód 6 do obudowy termostatu utrzymujac go w stanie zamkniecia a nastep¬ nie przewodem dolnym 4 z powrotem do plaszcza wodnego 1. W okreslonej temperaturze cieczy przeplywajacej krótkim obiegiem 6 termostat 5 otwiera przeplyw zimnej cieczy z chlodnicy. Dostanie sie tej zimnej cieczy do obudowy termostatu 5 powoduje szybkie jego zamkniecie. Do termostatu 5 ponownie wplywa goraca ciecz krótkiego obiegu az do powtórzenia sie poprzedniego cyklu. W ten sposób temperatura cieczy dolotowej do plaszcza wodnego 1 utrzymywana jest na stalym poziomie niezaleznie od temperatury zewnetrznej. Ciecz w chlodnicy stanowi wiec rezerwe zimnej cieczy, która dozowana jest przez termostat do obiegu w ilosciach pozwalajacych utrzymanie silnika w okreslonej temperaturze. Oczywiscie wynalazek moze miec zastosowanie przy wszystkich urzadzeniach gdzie dotychczas stosowano termostat umieszczony w górnym przewodzie dopro¬ wadzajacym ciecz do chlodnicy. PL PL