Pierwszenstwo: 30.09.1970 (P. 143711) Zgloszenie ogloszono: 31.10.1972 Opis patentowy opublikowano: 30.10.1975 81068 KI. 47M/48 MKP F16h 1/48 CZYTELNIA Urzedu PoTfrta^ago PbIsM.iI fe?mn*»*i*'l| tafii) Twórcywynalazku: Wladyslaw Hajderek, Franciszek Zabaglo Uprawniony z patentu tymczasowego. Fabryka Maszyn Elektrycznych i Motoreduktorów „Indukta", Zaklad Doswiadczalny dla przekladni ogólnego przeznaczenia i motoreduktorów, Bielsko-Biala (Polska) Urzadzenie do wyrównywania obciazenia w przekladni zebatej, zwlaszcza wielodrogowej kilkustopniowej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wyrównywania obciazenia w przekladni zebatej, zwlaszcza wielodrogowej kilkustopniowej, Znane przekladnie zebate wielodrogowe kilkustopniowe posiadaja urzadzenia do wyrównywania obciaze¬ nia wystepujace w postaci sprezyn spiralnych, laczacych wience zebate z piastami, osadzonymi na walkach zebatych. Takie urzadzenie powoduje stosunkowo duze zwiekszenie gabarytów przekladni i ilosci detali, co wplywa ujemnie na sprawnosc przekladni, nie zapewniajac przy tym poprawnego dzialania przy zmianie kierunku obrotów kól zebatych. Znane sa równiez urzadzenia do wyrównywania obciazenia w przekladniach zebatych oparte na dzialaniu zespolów tulejek sprezynujacych o zróznicowanych srednicach, umieszczonych miedzy wiencami zebatymi a piastami, lecz posiadaja one te niedogodnosc, ze sa trudne technologicznie do wykonania i nastreczaja duze trudnosci montazowe, jak równiez trudnosci w uzyskaniu prawidlowej charakterys¬ tyki elementów sprezystych wystepujacych w duzych ilosciach wdanej przekladni, co równiez nie jest zjawiskiem pozytywnym.W celu unikniecia podanych niedogodnosci i wad wytyczono zadanie opracowania urzadzenia do wyrównywania obciazenia w przekladni zebatej, cechujacego sie poprawnym dzialaniem dla prawych i lewych obrotów przekladni przy minimalnym zwiekszeniu ilosci detali, które nie beda trudne technologicznie do wykonania i nie spowoduja zwiekszenia gabarytu przekladni, jak równiez trudnego montazu. Wytyczone zadanie zostalo rozwiazane wedlug wynalazku dzieki temu, ze jeden lub kilka zespolów dwóch elementów uzebionych przekladni wyposazone sa w pierscieniowe rozporowe sprezyny, ulozone wspólsrodkowo z luzem promienio¬ wym miedzy elementami uzebionymi, wystepujacymi jako wience zebate, a drugimi elementami uzebionymi wystepujacymi np. w postaci uzebionych tulei, uzebionych walków lub uzebionych walków z osadzonymi na nich zabierakowymi pierscieniami, i ze konce pierscieniowych rozporowych sprezyn sprzezone sa ruchowo z wymienionymi elementami uzebionymi poprzez usytuowane w nich elementy zabierakowe w postaci wpustów, nosków lub kolków,w celu przenoszenia momentu obrotowego.2 81068 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig.,1 przestawia przekrój podluzny przez jedna droge przekladni, a fig. 2 — przekrój wedlug linii A—A z fig. 1. Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2, przekladnia sklada sie z dwóch stopni. Pierwszy stopien przekladni stanowi usytuowany w korpusie 1 przez lozysko 3 wejsciowy uzebiony walek 2 z zebnikiem „az" zazebiajacym sie wiencem zebatym 4, który sprzezony jest koncówka posredniego uzebionego walka 8 poprzez pierscieniowa rozporowa sprezyne 5 ulozona wspólsrodkowo z luzem promieniowym „c" miedzy wiencem zebatym 4 a zabierakowym pierscieniem 6, tzn. w otworze ,b" wienca zebatego 4, przy czym konce pierscieniowej rozporowej sprezyny 5 osadzone sa na nosku „d" zabierakowego pierscienia 6 i równoczesnie na wpuscie 11, który osadzony jest w wiencu zebatym 4. Wieniec zebaty 4 srubami 10 zamocowany jest do centrujacych tarcz 9, które ulozone sa na cylindrycznych powierzchniach wystepów bocznych zabierakowego pierscienia 6. Zabierakowy pierscien 6 nasadzony jest na koncówce posredniego uzebionego walka 8 i zabezpieczony wpustem 7. Opisany powyzej uklad konstrukcyjny na jednej drodze pierwszego stopnia przekladni jest identyczny z ukladami na pozostalych drogach tego pierwszego stopnia nieuwidocznionych na fig. 1. Drugi stopien przekladni stanowi zespól elementów uzebionych w postaci posrednich uzebionych walków 8 i kola zebatego 12, przy czym kolo zebate 12 osadzone jest na wyjsciowym walku 13, natomiast wyjsciowy walek 13 oraz obie koncówki posrednich uzebionych walków 8 ulozyskowane sa przez lozyska 3 w korpusie 1 przekladni.W przypadku przylozenia momentu skrecajacego do opisanej przekladni na stopniu pierwszym nastepuje wyrównanie obciazenia dzieki mozliwosci obrotu wienców zebatych 4 wzgledem posrednich uzebionych walków 8 za pomoca pierscieniowych rozporowych sprezyn 5 i dopasowaniu sie wzajemnym wspólpracujacych ze soba elementów uzebionych pierwszego i drugiego stopnia przekladni, co jest szczególnie pozadane w przypadku, przekladni wielodrogowych tzn. np. w przekladni 3-drogowej, gdzie zebnik ,a" zazebia sie trzema wiencami zebatymi 4, a kolo zebate 12 z trzema posrednimi uzebionymi walkami 8. Wielkosc obrotu wienców zebatych 4 wzgledem posrednich uzebionych walków 8 przekladni zalezy od wystepujacych przeciazen, które powoduja odpowiednio mniejsze lub wieksze rozwarcie sie konców pierscieniowych rozporowych sprezyn 5, przenoszacych ruch obrotowy na poszczególnych drogach przekladni.Dzieki ograniczeniu przez wewnetrzna srednice wienców zebatych 4 swobodnego rozwierania sie pierscieniowych rozporowych sprezyn 5 ich charakterystyki sa zmienne co stanowi szczególna zalete wynalazku, zwlaszcza w przekladniach narazonych na przeciazenia.Wynalazek znajdzie zastosowanie nie tylko w przekladniach wielodrogowych róznego typu celem wyrównania obciazenia na poszczególnych drogach przekladni, lecz równiez w przekladniach jednodrogowych, celem zlagodzenia dzialania sil dynamicznych. PL PL