Pierwszenstwo: 06.03.1965 Republika Federalna Niemiec Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.02.1976 81065 MKP D04b 15/32 Int. Cl.2D04B15/32 CZYTELNIA 11' '?du PetentoMmgo Twórcy wynalazku: Richard Schmidt, Hans Joachim Stock Ujawniony z patentu: Franz Mofat GmbH, Stuttgart-Vahingen (Repu¬ blika Federalna Niemiec) Zamek w szydelkarce okraglej Przedmiotem wynalazku jest zamek w szydel¬ karce okraglej, sterujacy wynoszeniem igiel.Znane sa zamki w szydelkarkach zaopatrzone w uklad magnesów sterujacych i mechanicznych zwrotnic igiel, sterujacych ustawieniem igiel w trzech polozeniach, a mianowicie w polozeniu wylaczonym z pracy, w polozeniu wyniesienia i w polozeniu tworzenia oczka. Mozliwosci uzyski¬ wania róznych wzorów przy tego rodzaju stero¬ waniu igiel sa w pewnym stopniu ograniczone.Znane sa równiez zamki w szydelkarkach okra¬ glych, posiadajace sterujace elektromagnetyczne tarczki wzorujace i mechaniczne zwrotnice igiel, w których w przypadku koniecznosci mozna prze¬ chodzic ze sterowania elektromagnetycznego na sterowanie mechaniczne i odwrotnie.W szydelkarkach okraglych zaopatrzonych w te¬ go rodzaju zamki mozliwe jest wykonywanie wzo¬ rów w kilku systemach przez sterowanie reczne, w pozostalych systemach przez sterowanie elek¬ tromagnetyczne. W tych ukladach musza jednak igly posiadac co najmniej dwie stopki, ponie¬ waz tarcze wzorujace i zwrotnice igiel oddzialy- wuja na igly w oddzielnych kanalach prowadza¬ cych.• -Si W zamkach do sterowania wynoszeniem igiel w dwucylindrowych szydelkarkach okraglych, zna¬ nych z opisu patentowego NRF nr 810 653, dla wy¬ konania wzoru oprócz sterowania czesci suwako¬ wej igly, stosuje sie podpychacze, które sa stero- Z wane za pomoca mechanicznego, programowego urzadzenia sterujacego, dzieki czemu do pozycji wyniesienia sa wybierane igly wedlug wzoru.Zamki tych szydelkarek maja ponadto dwie 5 zwrotnice dla igiel, które przy ruchu wahadlowym maszyny, to jest przy ruchu tam i z powrotem obu cylindrów iglowych, steruja iglami na prze¬ mian.Wada tych zamków szydelkarek jest to, ze ich 10 przestawienie na nowy wzór jest skomplikowane i pracochlonne. Przestawienia wymagaja przy przejsciu na nowy wzór elementy sterujace wy¬ noszeniem igiel, czesci suwakowych igiel i pod- pychaczy. 15 Celem wynalazku jest opracowanie zamka do sterowania wynoszeniem igiel, pozwalajacego na rozszerzenie mozliwosci wykonywania wzorów w dzianinie na szydelkarkach okraglych, sterowa¬ nych elektromagnetycznie. 20 Cel ten uzyskuje sie w zamku w szydelkarce okraglej wedlug wynalazku, sterujacym wynosze¬ niem igiel, zawierajacym zamocowane do plyty ksztaltki wynoszace i spychajace oraz utworzone przez ksztaltki kanaly do przesuwania w nich su- 25 waków, który za wynoszaca ksztaltka wynoszaca igly do pozycji nabierania ma zamocowana obro¬ towo ksztaltke jezyczkowa, górna czesc której znaj¬ duje sie w poblizu zakonczenia górnej krawedzi wynoszacej ksztaltki w kierunku obrotu cylindra, 30 a pod ta ksztaltka zgodnie z kierunkiem obrotu 8106581065 cylindra i przed odgalezieniem kanalu do przesu¬ wania w nim igiel ma zamocowana obrotowo dru¬ ga dodatkowa ksztaltke jezyczkowa.Dzieki zamkowi wykonanemu zgodnie z wyna¬ lazkiem mozna w elektromagnetycznie sterowanej szydelkarce okraglej wybierac igly wedlug zapro¬ gramowanego wzoru i ustawiac je w polozeniu wyniesienia czy tworzenia oczka. Dzieki temu moz¬ liwe jest przy zastosowaniu najprostszych srodków, wytwarzanie wielu rodzajów wzorów dzianin, a do sterowania programowego stosowanie tasmy, zawierajacej zaprogramowany wzór.Dzieki dodatkowej ksztaltce jezyczkowej mozliwe jest w poszczególnych systemach, aby wszystkie igly tworzace oczka znajdowaly sie w polozeniu wyniesienia albo nawet byly wylaczone z pracy, poniewaz wszystkie igly niezaleznie od specjalne¬ go elektromagnetycznego sterowania wykonywa¬ niem wzoru, moga zostac dodatkowo podniesione przez ksztaltke jezyczkowa. Dlatego moga byc wy¬ konywane w dowolnych systemach takze wyroby o gladkim sciegu. • Zaleta wynalazku polega na tym, ze wybieranie wszystkich igiel jest dokonywane zasadniczo przez elektromagnetyczne urzadzenie sterujace, natomiast dalszy wybór igiel jest przeprowadzany przez ksztaltke jezyczkowa, która z wybranych elektro¬ magnetycznie igiel, wybrane podnosi w polozenie wyniesienia lub tworzenia oczka.Mozliwe jest zarejestrowanie rta tasmie filmo¬ wej lub magnetofonowej programowego urzadze¬ nia sterujacego informacji „Tak" lub „Nie" odpo¬ wiadajacych polozeniu tworzenia oczka i poloze¬ niu wylaczenia z pracy.Dalsza istotna zaleta wynalazku polega na tym, ze elektromagnetyczne urzadzenie sterujace przy stosowaniu ksztaltek jezyczkowych wedlug wyna¬ lazku moze byc calkowicie zbocznikowane^ Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zamek z ksztaltkami i kanalami prowadzacymi czesci suwakowe igiel i igly, a fig. 2 zamek w przekroju wzdluznym przez cy¬ linder iglowy wzdluz linii A-A na fig. 1.Kazdej szydelkujacej igle 1 odpowiada podpy- chacz 3, osadzony w obracajacym sie iglowym wal¬ cu 2 (fig. 2). Szydelkujace igly 1 i podpychacz 3 przesuwaja sie w tym samym kanale iglowego walca 2. Scianki 4 poszczególnych kanalów sa wprasowane w rowki walca 2. Kazdy podpychacz 3 ma stopke 3', a kazda igla 1 ma stopke 1'. Stop¬ ka 3' podpychacza 3 znajduje sie w kanale 5, w dolnej czesci zamka osadzonego w cylindrycznej oprawie. Kanal 5 w obszarze szydelkowania jest uksztaltowany, w postaci podobnej do trójkata.Wynoszaca sie czesc kanalu prowadzacego stopke 3f podpychacza 3, oznaczono 5', a spychajaca czesc X".Pozostale czesci kanalu znajduja sie w plasz¬ czyznie prostopadlej do osi walca. Dolny koniec 3a podpychacza 3 ma ksztalt pólokragly i usytuo¬ wany jest w odpowiednim wglebieniu w iglowym walcu 2, który stanowi dolny koniec kanalów igiel.Dolna czescia podpychacz 3 moze byc przesuwa¬ ny promieniscie miedzy scianami 4 kanalu prowa¬ dzacego. Znanymi, stosowanymi tu elementami, sa walce wzorujace lub dziurkowane tasmy filmowe, które steruja ruchem podpychacza 3 przed kazdym jego polozeniem w pozycji tworzenia oczka przez 5 wspóldzialajaca z nim igle 1.Przy przesuwaniu iglowego walca 2 podpycha- cze 3 w punkcie wyboru, znajdujacym sie przed wznoszaca czescia 5' kanalu 5 — albo pozostaja w polozeniu, w którym stopka 3' znajduje sie w ka- 10 nale 5, albo przesuwane sa do dna kanalu, prowa¬ dzacego podpychacze, to znaczy w kierunku do wewnatrz w stosunku do osi walca. Wtedy ich stopki 3' znajduja sie poza kanalem prowadzacym, tj. nie zostaja uchwycone przez wznoszaca sie 15 czesc 5' kanalu 5, lecz przesuwaja sie dalej pozio¬ mo, wzdluz linii prostej. Na te podpychacze 3 nie odzialywuje wiec wznoszaca sie czesc 5' kanalu 5.Znajduja sie one w polozeniu wylaczenia z pra- 20 cy, podczas gdy podpychacze 3 pozostajace w pro¬ wadzacym kanale 5 zostaja wypchniete w góre przez wznoszaca sie czesc 5\ a przez spychajaca czesc 5" sciagniete w dól, gdzie znowu wchodza w pozioma czesc kanalu 5 prowadzacego podpychacz. 25 Szydelkujace igly 1 wchodza stopkami 1' do pro¬ wadzacego stopki igiel kanalu 6, który na wysoko¬ sci, na której znajduje sie odpowiednia szydelku¬ jaca igla 1 w swym najnizszym polozeniu, znajdu¬ je sie w plaszczyznie prostopadlej do osi walca, a wiec jest poziomy. Czesc pozioma kanalu 6 stopek 1' igiel 1, odpowiada obszarowi nieszydelkowania, poniewaz wszystkie igly, które przesuwaja sie na tym odcinku poziomo, nie wykonuja zadnych ru¬ chów ani w góre, ani w dól, przez co ani nie chwytaja nitki i nie tworza z niej oczek. Kanal 6, prowadzacy stopki 1' igiel 1 posiada odgalezienie w punkcie 7 ksztaltki 7'. Od momentu wejscia igly w to odgalezienie prowadzona jest ona w sposób normalny w góre, az do osiagniecia polozenia naj¬ wyzszego. To najwyzsze polozenie jest oznaczone 30 35 40 punktem 8 (fig. 1).Od tego miejsca odgalezienie kanalu, prowadzac stopke igly, biegnie w dól, tak, ze igla zostaje prze¬ suwana na powrót w dól, az do osiagniecia polo- 45 zenia najnizszego w poziomej czesci prowadzacego kanalu 6. To polozenie spychania igly odpowiada polozeniu tworzenia oczka. Wynoszaca czesc odga¬ lezienia kanalu 6 prowadzacego stopke igly zaczy¬ najaca sie w punkcie 7 ksztaltki umiejscowiona 50 jest nieco poza linia przecinajaca punkt 5a, w któ¬ rym zaczyna sie czesc 5' kanalu prowadzacego stopke 3' podpychacza 3, w którym ta czesc osiaga polozenie najwyzsze i przebiega do poczatku spy¬ chajacej czesci 5" na pewnym odcinku poziomo. 55 Jak wynika z fig. 2 górny koniec podpychacza 3 znajduje sie w okreslonej odleglosci od dolnego konca trzonu igly I, wtedy podpychacz i igla znaj* duja sie w najnizszym polozeniu.Podpychacz, którego stopka pozostaje poza punk- w tern wybierania, a wiec przed poczatkiem wyno¬ szacej jego czesci 5' w kanale 5 prowadzacym stopke podpychacza, najpierw zostaje uniesiony na okreslona wysokosc, zanim natrafi na dolny koniec1 trzonu szydelkujacej igly 1 i uniesie igle tak w^S6^ 63 ko, ze znajdzie sie ona nieco poza punktem Y81065 * 6 ksztaltki 7', w wyniku tego zostaje ona wepchnie¬ ta do odgalezienia kanalu. Te podpychacze, które sa w ten sposób wybrane, ze ich stopka zostaje wypchnieta z kanalu 5 prowadzacego, posuwane sa dalej w kierunku poziomym, a wiec nie unosza przynaleznych im igiel. Igly te posuwane sa po¬ ziomo w obszarze nieszydelkowania w kanale 6, nie wykonujac zadnych ruchów w góre, lub w dól.Odgalezienie od nieszydelkujacego kanalu 6 igly szydelkujacej, które zaczyna sie przy punkcie 7 ksztaltki 7' nadaje igle ruch w góre, który konczy sie w punkcie 7". Ta czesc ksztaltki 3' miedzy punktami 7—7" wymuszajaca wynoszenie igly, jest polaczona trwale z oprawa 9 zamka. W punkcie 7" ksztaltki 7' szydelkujace igly 1 osiagaja poloze¬ nie wyniesienia. Od tego miejsca posuwane sa po¬ ziomo dalej az do czesci 10 ksztaltki, nadajacej igle ruch w dóL Celem dalszego wyniesienia igiel 1 ze wznosza¬ cej sie czesci ksztaltki 7' zawartej miedzy punkta¬ mi 7—7" do ich polozenia najwyzszego, przewi¬ dziano obrotowo umocowana na osi 12 jezyczkowa ksztaltke 11, usytuowana za nieruchoma ksztaltka 7'. W swym górnym polozeniu jezyczkowa ksztalt¬ ka 11 przedluza w góre do punktu 8 czesc wyno¬ szaca kanalu prowadzacego stopki igiel, konczace¬ go sie przy punkcie 7" ksztaltki 7'. Ksztaltka je¬ zyczkowa 11 przedluza czesc wynoszaca kanalu i pozwala na osiagniecie najwyzszego polozenia -iglom, które w tej pozycji przesuwane sa na pew¬ nym odcinku poziomo. Nastepnie igly 1 sa spycha¬ ne w dól przez spychajaca czesc 13 ksztaltki. Od -dolnego konca 13' tej spychajacej czesci 13 ksztalt¬ ki, dalsze przesuwanie sie igly w dól wymusza spychajaca czesc ksztaltki 10, az do obszaru nie¬ szydelkowania w kanale 6.Pod jezyczkowa ksztaltka 11 znajduje sie hamu¬ jaca dzwignia 14, osadzona w sposób obracamy wokól osi 14' nastawialna tak, ze podtrzymuje swoim wolnym koncem jezyczkowa ksztaltke 11 w polozeniu odpowiadajacym polozeniu tworzenia oczka, pokazanym na fig. 1.W przypadku przesuniecia hamujacej dzwigni 14 nieco ponad 90° w lewo, mozna przesunac jezycz¬ kowa ksztaltke 11 tak daleko w dól, ze jej kra¬ wedz 11', znajduje sie równolegle i nieco ponad górna krawedzia poziomo biegnacego kanalu 6 pro¬ wadzacego igly i nie przeszkadza ona stopkom 1' igiel 1 w przesuwaniu sie poziomo w przestrzeni nieszydelkowania.Jezeli jezyczkowa ksztaltka 11 znajduje sie w polozeniu tworzenia oczka przez igly, jak uwidocz¬ niono na fig. 1, to wszystkie igly 1 wynoszone po¬ nad punkt 7 ksztaltki 7' przez podpychacze 3, któ¬ rych stopki 3' znajduja sie w uchwycie kanalu zo¬ staja wprowadzone na czesc ksztaltki 7' zawarta miedzy punktami 7—7". Nastepnie sa one prowa¬ dzone dalej wzdluz górnej krawedzi jezyczkowej ksztaltki 11 do punktu 8, to znaczy do punktu naj¬ wyzszego polozenia, a nastepnie sa spychane przez nieruchoma czesc 13 ksztaltki i ksztaltki 10 az do poziomo usytuowanego kanalu 6.Igly przynalezne do tych podpychaczy, które w miejscu wybierania zostaja wypchniete z kanalu prowadzacego ich stopki, przesuwane sa w obszarze szydelkowania — do obszaru nieszydelkowania w kanale 6, poniewaz nie zostaja wyniesione przez odpowiednie podpychacze. Jest wiec mozliwe do¬ prowadzanie do najwyzszego polozenia igiel wyno- 5 szonych przez wybrane podpychacze, jezeli jezycz¬ kowa ksztaltka 11 znajduje sie w swoim górnym polozeniu (fig. 1). Poza tym jest tez mozliwe wy¬ niesienie igiel wynoszonych przez wybrane pod¬ pychacze tylko do polozenia na wysokosci punktu 7" ksztaltki 7', gdy jezyczkowa ksztaltka 11 prze¬ sunieta jest w dól do swego polozenia nieczynnego.Wtedy jej krawedz 11' jest usytuowana poziomo, ponad górna krawedzia kanalu 6, prowadzacego stopki igiel.Polozenie jezyczkowej ksztaltki 11 podczas szy¬ delkowania moze byc rózne. Przestawianie jezycz¬ kowej ksztaltki 11 mozna dokonywac recznie.Istnieje tez mozliwosc i przewiduje to rozwiazanie wedlug wynalazku — automatycznego przestawia¬ nia dzwigni za pomoca urzadzenia wzorujacego lub z miejsca kierowania wzorcowaniem. Przerywana linia la (fig. 1) przedstawia droge srodka stopki igly w polozeniu dzialania jezyczkowej ksztaltki 11.Linia przerywana 3c przedstawia droge konca tych podpychaczy, których stopki w miejscu wybierania pozostaly w prowadzacym kanale 5.Przed odgalezieniem kanalu 6 prowadzacego stopki igiel rozpoczynajacego sie w punkcie 7 ksztaltki 7', znajduje sie inna obrotowo zamocowa¬ na jezyczkowa ksztaltka 15 (fig. 1), przedstawiona w polozeniu wylaczonym z pracy, w którym spo¬ czywa ona na przestawialnej hamujacej dzwigni 16.W przypadku obrócenia tej jezyczkowej ksztaltki 15 o okolo 30° w góre, jej górna krawedz tworzy polaczenie dolnej powierzchni poziomo biegnacego kanalu 6 z czescia zawarta miedzy punktami 7—7" poczatku odgalezienia.Ksztaltka 24 (fig. 1) zamocowana do oprawy 9 zamka srubami 25 posiada wglebienie na stronie przeciwnej do iglowego walca 2. Wglebienie i je¬ zyczkowa ksztaltka 15 nie sa uwidocznione na ry¬ sunku {fig. 2).Ta jezyczkowa ksztaltka 15 zostaje wprowadzo¬ na w polozenie robocze tylko wtedy, kiedy urza¬ dzenie wybierakowe jest nieczynne, tak ze wszyst¬ kie igly sa albo wyniesione do polozenia najwyz¬ szego, w przypadku gdy jezyczkowa ksztaltka 11 znajduje sie w polozeniu jak na rysunku (fig. 1), lub zostaja wszystkie igly wprowadzone w poloze¬ nie wyniesienia, kiedy jezyczkowa ksztaltka 11 jest opuszczona w dól do polozenia nieczynnego.Poczatek odgalezienia poziomej czesci ksztaltki kanalu 6 prowadzacego stopki igiel zawartej mie¬ dzy punktami 7—7" tworzy krzywka 17, polaczona srubami z oprawa 9 zamka w punktach 26, 27.Podpychacze 3 sa usytuowane w tych samych prowadzacych kanalach, co i przynalezne im szy¬ delkujace igly 1. Dolny koniec 3a kazdego podpy- chacza ma ksztalt pólokragly i usytuowany jest w podobnego ksztaltu dolnym koncu kanalu pro¬ wadzacego igly. Kanal 18, uwidoczniony na rysun¬ ku (fig. 2), usytuowany jest na obwodzie i wzdluz iglowego walca. Kanaly moga byc w walcu nafre- zowane. Stosowane sa równiez scianki 4 w ksztal¬ cie zeber z twardego metalu, osadzone w odpo- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6081065 7 t wiednich rowkach walca, które uwidocznione sa na fig. 2u Czesc zebra, wystajaca z walca, tworzy boczne ograniczenie kanalów prowadzacych igly i dolnych czesci podpychaczy. Podpychacze 3 sa osadzone wychylnie koncem 3a.Za pomoca wygietej sprezynki 19, z plaskiego lub okraglego materialu, podpychacze sa wypy¬ chane promieniowo na zewnatrz. Jeden koniec sprezynki opiera sie na podpychaczu 2 lub jest z nim w tym samym miejscu polaczony. Drugi koniec sprezyny opiera sie o dno 18a kanalu. Sprezynka 19 utrzymuje stopki 3' podpychacza w kanale 5 lub podpycha je do poziomej czesci kanalu 5, w przypadku gdy podpychacz 3 w punkcie wybiera¬ nia jest wcisniety do wewnatrz w kanale 18, albo przesuwa sie po powierzchni ksztaltki 20 zamka {fig, 1), zawierajacej wynoszaca i spychajaca czesc, az do momentu kiedy znajdzie sie znowu w obsza¬ rze poziomego kanalu 5 prowadzacego stopki pod- pychaczy.W punkcie wybierania zostaja wybrane te pod- pychacze, które nie moga powodowac w danym momencie wynoszenia igiel. Bodpychacze te sa pro¬ mieniowo przesuwane do wewnatrz w kierunku osi iglowego walca 2 tak daleko, az ich stopki 3' nie natrafia na wznoszaca lub opadajaca czesc ksztaltki 30. To wysuniecie stopki 3' podpychacza 3 z uchwytu w kanale 5 jest spowodowane spre¬ zynujacym bolcem 21,, Kazdy podpychacz wspól¬ pracuje z Jednym takim sprezynujacyin bolcem.Sprezynujace bolce sa zamocowane dolnymi swy¬ mi koncami do pierscienia 22, nieco ponad punkta¬ mi obrotu dolnego konca 3a podpychacza 3 (fig. 2).Pierscien ten jest zamocowany srubami 23 do dolnej czesci iglowego walca 3. Bonizej swego gór¬ nego konca sprezynujace bolce 21 przylegaja do zewnetrznej powierzchni wystepu 3d kazdego pod¬ pychacza 3. Celem zapobiezenia bocznym zeslizgom z tej powierzchni, scianki 4 w ksztalcie zeber po¬ siadaja lukowaty wystep 4a w obszarze, w którym sprezynujace bolce 21 dotykaja wystepu M podpy¬ chacza. Jak pokazuje rysunek (fig. 2), sprezynujace bolce 21 w stanie odprezonym pozostaja prawie pionowe, a wiec sa równolegle do twi iglowego walca 2 i równolegle do kierunku osi podluznej podpychaczy 3, kiedy te ostatnie 5 tkwia swymi stopkami 3' w kanale S. Sprezynujacy bolec 21 w takim polozeniu znajduje »e tuz przy zewnetrznej powierzchni wystepu M podpydmeza.Sprezynujacy bolec wystaje ponad wysfeep N pod¬ pychacza.Na wolny koniec sprezynujacego bolca KL dzia¬ laja elementy, które powoduja ich odchylenie polozenia napiecia w kierunku do wewnatrz Ub na zewnatrz. To wychylenie sprezynujacych bol¬ ców 21 odbywa sie w miejscu wybierania, znajdu¬ jacym sie tuz przed poczatkiem wynoszacej czesci 5' kanalu 5, wiodacego stopki podpychaczy. Miejsce wybierania znajduje sie (fig. 1) miedzy punktem h i punktem a. Kierunek obrotu iglowego walca pokazany na rysunku (fig. 1) strzalka P.Elektromagnes jest zamocowany w wycieciu cae- sci T" oprawy 8. Magnes jest trwalym magnesem trójbiegunowym, którego srodkowy biegun na ksztalt litery „C". Na jednym z zeber magnesu jest umieszczona cewka. W przypadku, gdy znajdu¬ je sie ona pod napieciem, powoduje zmiane biegu¬ nowosci srodkowego nabiegimnika. PL PL