Uprawniony z patentu: Associated Lead Manufactures Limited, Londyn (Wielka Brytania) Sposób rafinacji metali w kapieli solnej i elektrolizer do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób rafinacji metali w kapieli solnej, to jest sposób polegajacy na uzyciu roztopionego elektrolitu w postaci soli — zwanej dalej topnikiem w polaczeniu z elek¬ trodami z plynnego metalu. Przy wykorzystaniu tego sposobu czysty metal jest uzywany jako ka¬ toda, a z domieszkami — jako anoda.Sposób wedlug wynalazku w stosunku do znane¬ go sposobu rafinacji elektrolitycznej przy uzyciu elektrod w postaci stalej i elektrolitu w postaci roztworu wodnego wykazuje duze korzysci. Po pierwsze, pozwala na zastosowanie o wiele wiek¬ szych gestosci pradu, dzieki czemu potrzebne sa duzo mniejsze urzadzenia. Pozwala uniknac pew¬ nych niedogodnosci pojawiajacych sie przy elektro¬ dach w postaci stalej i elektrolitach w postaci roztworu wodnego, a mianowicie tworzenia sie dendrytycznych osadów przy katodzie i szlamu przy anodzie. Ponadto eliminuje koniecznosc odle¬ wania specjalnych anod i blach katodowych do uruchomiania procesu. Poza tym, wytwarzajacy sie przy katodzie w czasie elektrolizy metal w sta¬ nie cieklym moze byc czerpany bez poruszania elektrolitu. Niemniej jednak istnieje problem za¬ bezpieczenia skutecznego oddzielania skladników cieklych z elektrolizera, gdzie dokonuje sie rafina¬ cja, a to z anody, katody i z posredniczacego to¬ pnika.W przypadku glinu mozna uzyc elektrolizera skladajacego sie z warstwy dennej ciezkiego, cie- 2 klego stopu glinu jako anody, ze znajdujacej sie nad nia warstwy roztopionego elektrolitu i z wie¬ rzchniej warstwy czystego glinu jako katody. Przy szeregu jednak innych metalach nie jest mozliwe 5 uzyskanie topnika o gestosci posredniej miedzy gestoscia cieklej anody i katody i opisane wyzej rozwiazanie elektrolizera nie moze w tych przy¬ padkach byc uzyte.Sposób wedlug wynalazku jest stosowany przy io uzyciu elektrolizera zlozonego z dwóch okraglych, umieszczonych koncentrycznie, naczyn, z których wewnetrzne zawiera anode z cieklego metalu, a zewnetrzne katode równiez z cieklego metalu z zastosowaniem warstwy topnika plywajacego 15 na obu elektrodach. Elektrolizer o takiej konstruk¬ cji nie moze byc jednak wykonany w sposób od¬ powiedni do efektywnego zastosowania w przemy¬ sle.Do rozdzielania w elektrolizerze wedlug wyna- 20 lazku topnika od elektrod sluzy porowata sztywna diafragma z materialu ceramicznego, przez która moze przenikac topnik, a nie moze metal elektrod.Ze wzgledu jednak na wysoka temperature :— po¬ nad 500°C, w jakiej musi pracowac elektrolizer, 25 takie sztywne diafragmy narazone sa na uszkodze¬ nia przez pekanie powodowane ich rozszerzalno¬ scia cieplna. Istnieja tez powazne problemy ze sto¬ sowaniem skutecznych uszczelek na krawedziach diafragmy. 30 Istotna cecha sposobu wedlug wynalazku jest, 80 80780807 S 4 ze rafinacje metali w kapieli solnej, prowadzi sie w elektrolizerze skladajacym sie ze znajdujacej sie na dole roztopionej katody z tworzacej górna war¬ stwe roztopionej anody i z umieszczonej bezpo¬ srednio miedzy anoda a warstwa cieklego topnika na katodzie porowatej, nasyconej topnikiem, dia- fragmy.W pierwszych doswiadczeniach nad elektrolity¬ czna rafinacja olowiu diafragma spoczywala na bloku grafitowym stanowiacym katode, a ciekly metal odkladany na niej w wyniku elektrolizy usu¬ wany byl z elektrolizera przez system zlobków i kanalów wykonanych w graficie. W tych warun¬ kach roztopiony metal odkladany elektrolitycznie w porach diafragmy przenikal przez nia szybko, co doprowadzalo do zwarcia miedzy grafitowa ka¬ toda i roztopionym metalem anody poprzez utwo¬ rzona po pewnym czasie ciagla sciezke metalowa.W ostatnim stanie blok grafitowy tworzacy wanne uzyty zostal do utrzymywania roztopionego me¬ talu katody, przy czym metal ten byl odprowadza¬ ny przez zamontowana obrotowo rure lewarowa, której obrót pozwala! odpowiednio regulowac po¬ ziom metalu katody. Diafragma jest utrzymywana ponad wymieniona wanna przez dziurkowana ply¬ te ceramiczna, a wokól zaglebienia przez podwyz¬ szone, zewnetrzne czesci bloku grafitowego z tym, ze byla od niego odizolowana cienka plyta cera¬ miczna. Wynikaly czesto trudnosci z przenikaniem tej izolacji na skutek jej wad, totez opisane elek- trolizery powinny pracowac jako otwarte dla obr, slugi w taki sposób, by miedzy katode i dolna powierzchnie diafragmy wprowadzana byla cienka warstwa topnika w cieklym stanie. Takie srodki ostroznosci byly nadal stosowane po modyfikacji opisanego wyzej elektrolizera, w którym wanna za¬ wierajaca katode zostala uformowana w bryle z nieprzewodzacego elektrycznie materialu cera¬ micznego zastosowanego w miejsce bloku grafito¬ wego.Dalsze przeprowadzone ostatnio doswiadczenia doprowadzily do nieoczekiwanego odkrycia, ze przy wykonanej w bloku z nieprzewodzacego materialu wannie zawierajacej katode mozliwe jest obslugi¬ wanie elektrolizera rura lewarowa wyregulowana do polozenia odpowiadajacego stykowi metalu ka¬ tody i dolnej powierzchni diafragmy i przez to w warunkach minimalnej rezystancji wewnetrznej i minimalnego zuzycia energii bez jakiejkolwiek tendencji do osadzania w diafragmie metalu da¬ zacego ku katodzie.Wynalazek ten jest nastepstwem eksperymentu, w którym rezystancja wewnetrzna elektrolizera jest mierzona w równych odstepach czasu przy zablokowanej rurze lewarowej ale tak wyregu¬ lowanej, ze poziom metalu katody znajduje sie ponizej dolnej powierzchni diafragmy, W tych warunkach rezystancja zmniejsza sie pro¬ gresywnie w miare jak podnosi sie poziom ka¬ toda, az do osiagniecia wartosci minimalnej nie ulegajacej dalszej zmianie w czasie eksploatacji elektrolizera. Ta minimalna wartosc rezystancji odpowiada stanowi zetkniecia metalu katody z dia¬ fragma, przy czym dodatkowa ilosc metalu osadza sie; ia katodzie w wyniku, trwajacej elektrolizy ku górze wokól skrajnych czesci, diafragmy. Elek¬ troliza prowadzona jest z powodzeniem bez jakie¬ gokolwiek osadzania metalu w samej diafragmie dopóki nie pojawi sie wyladowanie lukowe wsku- 3 tek tego, ze metal katody cofnal sie do anody.W innym doswiadczeniu z elektrolizerem pra¬ cujacym z otwarta rura lewarowa ustawiona tak, ze metal katody stykal sie z dolna powierzchnia diafragmy wykryto, iz poziom metalu w rurze le¬ warowej opada powoli po wylaczeniu pradu a po¬ ziom roztopionego metalu w tej rurze przedtem przez jakis czas rósl az do konca rury bezposred¬ nio po ponownym wlaczeniu napiecia. Sugeruje to, ze przy pracy urzadzenia poziom zbiornika kato¬ dy jest niewiele nizszy niz bylby w stanie rów¬ nowagi hydrostatycznej. Prawdopodobne sily elek¬ tryczne lub inne moga byc skuteczne, gdy elektro- lizer pracuje przy utrzymywaniu bardzo malego odstepu miedzy metalem katody i dolna powierzch¬ nia diafragmy.Odstep taki, jesli istnieje, musi byc mikroskopij¬ nie maly, rzedu 2,5 mm ze wzgledu na fakt, ze powierzchnia zbiornika metalu katody jest znacz¬ nie wieksza niz powierzchnia slupa metalu w ru¬ rze lewarowej, gdy nastepuje zalaczenie i wy¬ laczenie napiecia. Prawdopodobnie w dzjyalaniu elektrycznym znajduje sie pewnego rodzaju wy¬ tlumaczenie tego zjawiska ze wzgledu na bardzo duze gestosci pradu 2,15—3,23 A/cm2, jakie sa niezbedna do utrzymania topnika i metalu anody w stanie roztopionym.Korzystnie jest by diafragma byla gietka i za¬ wierala pilsn z wlókna ceramicznego, uzywa sie jej na izolacje cieplna. Material ten ma getkosc 0,00009 kg/cm3—0,00012 kg/cm3 a wielkosc porów jest dostatecznie mala, by zawrzec piane z kropli o srednicy kilku cm roztopionego olowiu* Pilsn, z powodzeniem dotad stosowana zawiera tlenek glinu i dwutlenek krzemu w przyblizonym stosun¬ ku ciezarów czasteczkowych, jak 1 :2.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie do wyko¬ rzystania nie tylko do rafinacji metali w scislym znaczeniu, kiedy to metal zawierajacy niewielkie ilosci zanieczyszczen jest uzywany jako anoda a zasadniczo czysty metal otrzymuje sie przy katodzie przy stopniowo coraz wiekszym za¬ geszczeniu zanieczyszczen na anodzie, ale tez mo^ ze byc uzyty w celu, który mozna by prowidlowiej okreslic jako podzial metali, kiedy anode stanowi stop dwóch metali zawierajacy znaczne ilosci obu tych metali, które w wyniku procesu rafinacji mor ga byc otrzymane w zasadniczo czystym stanie, je-r den na katodzie, a drugi, na anodzie.Wynalazek dotyczy w szczególnosci rafinacji olo¬ wiu i stopów olowiu, na przyklad stopów olowiu z antymonem, bizmutem lub cyna. Moze. on byc stosowany przy wytwarzaniu surowców pierwot¬ nych w procesie otrzymywania czystego olowiu, (na przyklad przez usuwanie bizmutu z olowiu)* ale tez moze byc uzyteczny przy przeróbce surowców; wtórnych, jak na przyklad stopów olowiu z antyr monem ze zlomu ogniw elektrycznych, W taj&in% przypadku mozliwe jest na przyklad wytwarza¬ nie niemal czystego antyrnona ptfzez; zxQ$te&a$eT4p zawartosci olowiu w anodzie, dp 2% i n#H$Jf fólft 15 20 29 30 35 40; 45 5Q 55 60»8« 5 tymffzaupTn na. katodzie uzyskuje sie srednio czy¬ sty olów. Przez uzycie jako anody drukarskiego stopu otarciu, antymonu i cyny mozliwe jest uzy¬ skac na katodzie stop olowiu i cyny niemal calko¬ wicie bez domieszek antymonu. Jako inny przy¬ klad sluzyc moze rafinowanie cyny przez wydzie¬ lanie takich zanieczyszczen, jak arsen, zelazo, miedz, antymon i bizmut, a takze rafinowanie cyn¬ ku, przez wydzielanie takich zanieczyszczen, jak otów, kadm, cyna i: miedz, wydzielanie cynku i ka¬ dmu ze stopu cyny z kadmem uzytego jako anoda i wreszcie wydzielanie zlota ze zlomowanego lu¬ towia.W przypadku gdy anoda jest z olowiu lub ze stopu olowiu, odpowiedni topnik zawiera w pro¬ porcji wagowej: 79% chlorku olowiowego, 15% chlorku potasowego i 6% chlorku sodowego. W ra¬ zie potrzeby polepszenia przewodnosci elektrycznej, do topnika mozna dodac chlorku litu. Diafragma x opisanego wyzej materialu spilsnionego mieknie stopniowo w czasie procesu, co prowadzi w koncu do jej zniszczenia; nastepuje to na skutek reakcji miedzy materialem diafragmy i jonami tlenków w topniku pochodzacymi w przypadku olowiu z tlen¬ ku olowiowego wprowadzonego jako kozuch na metalu wypelniajacego anode. Takie jony tlenków moga byc usuniete przez wprowadzenie do topnika soii metalu, jaka tworzy nierozpuszczalny w top¬ niku tlenek, zwykle w ilosci 2c—5% wzietej wago¬ we, Jedna z soli szczególnie odpowiednich w ta¬ kim procesie stracania stanowi chlorek cynawy.Jesli materialem podlegajacym rafinacji jest stop olowiu uzyskany na drodze wtórnego wytapiania olowiu, to stop ten zawiera czesto cyne w ilosci wystarczajacej do wytworzenia przez reakcje z chlorkiem olowiowym w skladzie topnika ilosci chlorku cynawego, jaka wywoluje zadane dziala¬ nie stracania, w tym przypadku zbedne jest doda¬ wanie chlorku cynawego do topnika, poniewaz czesc cyny w topniku odklada sie wraz z olowiem na katodzie, a jej zawartosc uzupelnia sie przez swieza cyne pochodzaca z zanieczyszczonego olo¬ wiu dodawanego jako wypelnienie anody. W ten sposób uzyskuje sie odpowiednie stezenie chlorku cynawego w topniku. Cyna zawarta w topniku jest zawsze przenoszona z olowiem do katody, ale jest to nieistotne, jesli podstawowym celem jest uzyskiwanie antymonu na anodzie. Jezeli natomiast celem jest przede wszystkim uzyskanie czystego olowiu na katodzie, niezbedne staje sie uzycie do stracania soli metalu, jaki nie jest odkladany z to¬ pnika na katodzie. Najbardziej odpowiednia sól w tym przypadku stanowi chlorek ceru.Inne metale, jakie moga byc uzyte do stracania tlenków, to chrom, uran, tor i magnez. Wlasciwie pierwsze trzy z nich nalezaloby uznac za bardziej skuteczne od cyny lub ceru.Cer jest w najbardziej dogodny sposób wpro¬ wadzany do topnika w postaci chlorku ceru. Inne metale dogodniej jest dodawac wprost do stopio¬ nego topnika, gdzie powoduja stracanie olowiu, na przyklad w nastepujacy sposób: ^ Mg + Pb Cl2 — ¦+ Mg Ll2 + Pb lub Sn+ PbCl2 - Sn C^ + Pb.• Elektrolizer do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku jest przedstawiony w przykladowym wy¬ konaniu na zalaczonym schematycznym rysunku na którym fig. 1 — przedstawia pionowy przekrój 5 elektrolizera, fig. 2 — poszerzony przekrój pionowy ukazujacy przewód katody i rure lewarowa, a fig. 3 ^- stanowi przekrój wzdluz linii III—III na fig. 1.Elektrolizer ma ksztalt kwadratowy o wymia¬ rach 325 mm X 325 mm cali i ma obudowe 10 ze- io wnetrznablaszana, z nierdzewnej stali, o wysokosci 195 mm cala, otoczona wezownica 11 na wode chlodzaca. Elektrolizer ten jest eksploatowany przy natezeniu pradu 800—850 A i przy napieciu 4—5 V.Wewnatrz obudowy 10 znajduja sie cztery bloki 15 12 z materialu ceramicznego, tworzace wanne U, w której znajduje sie katoda 14 z roztopionego metalu i plywajaca po niej warstwa 15 topnika w stanie cieklym. Warstwa 15 topnika styka sie z diafragma 16 z opisanej poprzednio pilsni cera- ao micznej nasyconej topnikiem. Glówna czesc dia¬ fragmy 16 ulozona jest poziomo na rozstawionych w pewnych odstepach pretach 17 z materialu ce¬ ramicznego, a jej boki uksztaltowane w forme talerza opieraja sie na odpowiednio uformowanej 25 powierzchni 18 bloków 12. W celu umozliwienia odprowadzenia gazów wytwarzajacych sie z top¬ nika podczas elektrolizy dwa przeciwlegle boki diafragmy sa utrzymywane w pewnym odstepie od bloków 12 przez zeberka 9 (fig. 3) na tych blokach. 30 Roztopiony metal 19 anody zapelnia utworzony przez diafragme 16 talerz i jest pokryty warstwa 20 topnika w stanie cieklym. Elektrolizer ma usu¬ wana pokrywe 21 z mieszanki azbestocemen¬ towej, w której wykonany jest otwór 22 wlotowy 35 do wypelniania anody oraz wprowadzony grafito¬ wy przewód 23 anodowy, termopara 24 blaszkowa i grafitowy deflektor 26, utrzymywany na pretach 25» chroniacy diafragme 16 przed bezposrednim uderzeniem metalu dodawanego do anody. Metal 40 anody jest usuwany z elektrolizera w razie po¬ trzeby przez zasysanie.Przewód katodowy tworzy przylaczona do zasi¬ lania pradem stalym rura 27 ze stali nierdzewnej, do której przyspawana jest tarcza 28 z dolaczona 45 na obwodzie wezownica 29 na wode chlodzaca, wokól zewnetrznego konca rury 27 oraz miedzy scianka 10 i blokami 12 zalozone jest uszczelnie¬ nie 30 z mieszanki azbestowo-cementowej. Rure 32 lewarowa, zamocowana obrotowo w rurze 27 50 zastosowano do spuszczania w sposób ciagly metalu z katody elektrolizera. Przy obrocie rury 32 mozna wyregulowac poziom w zbiorniku metalu 14 kato¬ dowego. Podczas eksploatacji mozna wprost do ru¬ ry 32 skierowac plomien celem przeciwdzialania 55 stratom ciepla przez promieniowanie. Cieplo wy¬ twarzane w rurze 27 wskutek przeplywajacego przez nia pradu zabezpiecza utrzymanie metalu katody w tej rurze w stanie roztopionym. Przed przecie¬ kiem topnika i metalu katody z elektrolizera za- 60 bezpieczono sie przez krzepniecie topnika w po¬ blizu chlodzonych woda scianek 10 a takze metalu katody w poblizu chlodzonego woda kolnierza 29, W podanych w dalszym ciagu przykladach za¬ stosowania wynalazku elektrolizer w opisanym wy- « zej wykonaniu jest stosowany za wyjatkiem przy-80 807 7 kladu czwartego i piatego, w których zastosowano wprawdzie dzialajace na tej samej zasadzie apa¬ raty, ale tylko na mala skale laboratoryjna. Wszyst¬ kie liczby procentowe podane w przykladach od¬ nosza sie do zaleznosci ciezarowych.W pierwszym przykladzie zastosowania wynalaz¬ ku elektrolizer zawierajacy topnik o skladzie 73% PbCl2, 16% KC1, 6,5% NaCl i 4,5% MgCl2 otrzy¬ many w wyniku realizacji 1 czesci magnezu me¬ talicznego ze 100 czesciami trójskladnikowego topnika pracuje przy rozruchu z anoda i katoda z czystego olowiu. W ciagu pierwszych szesciu godzin anoda jest zasilana czystym olowiem, pod¬ czas gdy na katodzie wytwarzany jest olów w ilo¬ sci 3,1 kg na godzine, po czym podaje sie stop olowiu z antymonem zawierajacy 10% antymonu.Kiedy do zbiornika anodowego dodano cale 5,86 kg antymonu, metal katody zawieral 0,0012% antymo¬ nu, a zbiornik anodowy — 59,5% antymonu. Elek¬ troliza jest prowadzona dalej bez dalszego uzupel¬ niania metalu anody dotad, az uzyska sie na ano¬ dzie 99% antymonu, kiedy to nastapi gwaltowny spadek pradu przeplywajacego przez elektrolizer.W tym momencie metal katody zawieral 0,035% antymonu. Proces jest poprowadzony dalej po do¬ daniu olowiu do zbiornika anodowego w celu przy¬ wrócenia poprzedniego poziomu metalu w zbiorni¬ ku anodowym, co warunkuje wznowienie elektro¬ lizy. Poziom metalu anody jest nastepnie utrzy¬ mywany przez pewien czas niezmieniony przez do¬ dawanie olowiu w takiej ilosci, w jakiej wytwa¬ rzany byl na katodzie. Wreszcie zaprzestano tego uzupelniania anody przez dwie godziny przy pro¬ wadzeniu elektrolizy w dalszym ciagu dotad, do¬ póki anoda nie osiagnela 99% antymonu. Metal katody zawieral wtedy 0,012% antymonu.W drugim przypadku zastosowania wynalazku elektrolizer zawierajacy topnik zlozony w 74% z PbCl2, w 14% z KC1, w 5Vi% z NaCl i w 6Vi%j CeCl3 jest uruchomiony z katoda z czystego olo¬ wiu i z anoda zawierajaca stop olowiu z antymo¬ nem zawierajacym 27% antymonu. Po tym jak wprowadzano stopniowo 8,0 kg antymonu przez dodawanie wymienionego stopu, zatrzymano uzu¬ pelnianie anody metalem, a elektrolize prowadzi sie dalej. Kiedy na anodzie osiagnieto w skladzie metalu 98,7% antymonu, stwierdzono, ze olów na katodzie zawiera 0,045% antymonu. Nastepnie do¬ dano olowiu do zbiornika anodowego oraz dalsze 1,3 kg antymonu w stopie olowiu z antymonem o zawartosci 10% antymonu. Wtedy zaprzestano uzu¬ pelniania metalu anody prowadzac dalej elektroli¬ ze az metal anody skladal sie niemal wylacznie z czystego antymonu. W tym czasie usunieto zasysa¬ niem 4,2 kg metalu anody. Zawiera on 98,6% anty¬ monu, podczas gdy metal katody zawiera 0,009% antymonu.W trzecim zastosowaniu wynalazku elektrolizer uruchomiono z topnikiem o skladzie: 79% PbCl2, 15% KC1 i 6% NaCl, któremu pozwolono wejsc w reakcje z cyna w ilosci równej 1/10 jego ciezaru, oraz z katoda i anoda ze stopu olowiu i cyny za¬ wierajacego 3% cyny. W dalszym przebiegu elek¬ trolizy anoda jest uzupelniania stopem drukarskim zawierajacym 11,3% antymonu, 3,3% cyny, reszta 8 olów. Dodawanie stopu do anody wstrzymano po wprowadzeniu 8,8 kg antymonu pod postacia tego stopu. Elektroliza jest natomiast prowadzona dalej az do uzyskania na anodzie 99% antymonu. Ka- 5 toda zawierala wtedy 0,007% antymonu i 3,6% cy¬ ny. Czesc metalu anody 3,1 kg odprowadzono przez zasysanie, a dodano 6,8 kg stopu olowiu z cyna, który zawieral 3,6% cyny. Nastepnie elektrolize prowadzono uzupelniajac anode stopem zawieraja- 10 cym 10,9% antymonu, 3% cyny i reszte olowiu dopóki elektrolizer niezawieral 7,9 kg antymonu Po czym nie przerywajac elektrolizy zaprzestano dodawania metalu do anody az osiagnieto w jej skladzie 9,9% antymonu, a w skladzie katody 15 0,003% antymonu. Przyklad ten ilustruje uzyskiwa¬ nie stopu olowiu z cyna ze stopu drukarskiego.Czwarty przyklad zastosowania wynalazku doty¬ czy procesu rozdzielenia cynku i kadmu ze stopu cynku i kadmu w ilosci 150 g zawierajacego 16,9% 20 kadmu poddanego elektrolizie przy uzyciu topnika zawierajacego 42% ZnCl2, 50% KC1 i 8% NaCl.Po elektrolizie metal anody wazyl 58 g i zawieral 41% kadmu a reszte cynku, a metal katody wazyl 77 g zawierajac cynk z domieszka 1,1% kadmu. 25 W piatym przykladzie podaje sie proces oczy¬ szczenia cynku, przy czym elektrolizie poddano 150 g cynku z domieszkami przy uzyciu topnika jak w przykladzie poprzednim. Po elektrolizie metal ano¬ dy wazyl 106 g, a katody 25 g. Domieszki w ory- so ginalnym metalu anody i w uzyskanym metalu katody wynosily w stosunkach wagowych: oryginalna anoda katoda Pb 0,97% 0,05 % Cd 0,17% 0,075% 35 Cu 0,11% 0,002% W szóstym przykladzie zastosowania wynalazku opisany wyzej elektrolizer zostal uruchomiony przy uzyciu handlowego olowiu zarówno na katode jak tez na uzupelniania anody. Topnik zawieral trój¬ skladnikowa mieszanine eutektyczna chlorku olo- wiawego (79% skladu wagowego), chlorku potaso¬ wego (15%) i chlorku sodowego (6%), jaka wcho¬ dzila w reakcje z metalicznym chromem wprowa¬ dzajac pewna ilosc chlorku chromowego do stra¬ cenia jonu tlenku i miala przyblizony sklad: 71% chlorku olowiawego, 16% chlorku potasowego, 6V*% chlorku sodowego i 6V2% chlorku chromowego. Po pewnym okresie elektrolizy olowiu zmieniono uzu¬ pelnianie anody na zlomowany stop lutowia zawie¬ rajacy 0,32% zlota nieco srebra i 60,9% cyny. Na¬ stapila, reakcja wymienna, w której niewielka ilosc chlorku cynowego weszla do topnika, a odpowia¬ dajaca temu ilosc olowiu przeszla do fazy rozto¬ pionego metalu. Lacznie 184,3 kg tego lutowia do¬ dano do anod, co dalo 245,6 kg lutowia na kato¬ dzie o zawartosci mniej niz 0,001% uzywanego w jubilerstwie szlachetnego metalu i 48,8% cyny, a reszta na anodzie wazaca 2,59 kg zawierala 25,7% zlota i 1,4% srebra (27,1% metali szlachetnych stosowanych w jubilerstwie). PL