Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.11.1974 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 80780 KI. 49a, 33/00 MKP' B23b 33/00 Twórcywynalazku: Janusz Hyzy, Jerzy Stos Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Obróbki Skrawaniem, Kraków (Polska) Samozaciskajacy zabierak tokarski Przedmiotem wynalazku jest samozaciskajacy zabierak tokarski, znajdujacy zastosowanie w procesie obrób¬ ki przedmiotów klasy wal w klach.Znany zabierak tokarski zawiera zespól kla podatnego zlozony z kla osadzonego przesuwnie w oprawie usytuowanej w stozku wrzeciona tokarki oraz zespól zabierakowy zamocowany na koncówce wrzeciona tokarki.W korpusie zespolu zabierakowego jest umieszczona obrotowo tarcza z trwale osadzonymi w niej sworzniami.Wystajace czes'ci sworzni stanowia osie szczek zabierakowych, osadzonych na nich mimosrodowo. Do powierz¬ chni czolowych osi jest zamocowana oslona zabieraka. Aby rozewrzec szczeki zabierakowe nalezy zatrzymac tokarke i recznie przekrecic oslone zespolu zabierakowego. Ponadto, w przypadku zamocowania w zabieraku walka z niewspólosiowo wykonanym nakielkiem, wystepuje nierównomierne obciazenie elementów zabieraka i zmniejszenie zakresu jego mocowania.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety za pomoca samozaciskajacego zabieraka tokarskiego, wedlug wynalazku, zlozonego z zespolu kla podatnego oraz zespolu zabierakowego.W korpusie zespolu zabierakowego jest osadzona podatnie, za pomoca sprezyny pierscieniowej, tarcza pierscie¬ niowa ze sworzniami, ulbzyskowanymi w niej obrotowo. Na koncach sworzni, wystajacych poza tarcze po stronie zewnetrznej sa osadzone mimosrodowo szczeki zabierakowe, a w koncach sworzni, wystajacych poza tarcze po stronie korpusu, sa wykonane krzywki jednostronne. W przestrzeniach krzywek sa usytuowane kolki, osadzone na obwodzie tulei ksztaltowej, ulozyskowanej przesuwnie w tarczy pierscieniowej. W czolowej czesci tulei jest zamocowana oporowa wkladka pierscieniowa o srednicy otworu nieco mniejszej od srednicy kla.Zaleta samozaciskajacego zabieraka tokarskiego, wedlug wynalazku, jest wieksza wydajnosc toczenia dzie¬ ki skróceniu czasu wymiany obrabianego przedmiotu oraz podwyzszona dokladnosc ksztaUowa.Samozaciskajacy zabierak tokarski, wedlug wynalazku, jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju osiowym. Przedmiot wynalazku zawiera zespól kla podatnego, zlozony z kla 1, osadzo¬ nego przesuwnie w oprawie 2 odpowiadajacej ksztaltowi wewnetrznego stozka wrzeciona 3, tokarki oraz zespól zabierakowy z gniazdem stozkowym 4 w jego korpusie 5 przystosowanym do zamocowania zespolu zabierako-I I i 2 | 80 780 wego na koncówce wrzeciona 3. Koniec trzonu kla 1 oparty jest o sprezyne 6, usytuowana w jego oprawie 2.W korpusie 5 zespolu zabierakowego jest osadzona podatnie, za pomoca sprezyny pierscieniowej 7, tarcza pierscieniowa 8 ze sworzniami 9, ju lozyskowanym i w niej obrotowo. Na koncach sworzni 9 wystajacych poza tarcze 8 po stronie zewnetrznej, sa osadzone mimosrodowo szczeki zabierakowe 10 z zabkami 11, nacietymi na ich powierzchniach roboczych. Wolne konce szczek 10 sa polaczone z napietymi sprezynami 12, sluzacymi do zwierania szczek 10. Natomiast konce sworzni 9 wystajace poza tarcze 8, stanowia krzywki jednostronne 13.W przestrzeniach krzywek 13 sa usytuowane kolki 14, osadzone na obwodzie tulei ksztaltowej 15 ulozysko- wanej przesuwnie w tarczy pierscieniowej 8. W czolowej czesci tufei ksztaltowej 15 jest zamocowana oporowa wkladka pierscieniowa 16 o srednicy otworu nieco mniejszej od srednicy kla 1.Celem wykorzystania w procesie toczenia samozaciskajacego zabieraka tokarskiego, wedlug wynalazku, zespól kla podatnego osadza sie w stozku wrzeciona 3 tokarki, a zespól zabierakowy zamoGowuje sie na kon¬ cówce wrzeciona 3. Nastepnie przedmiot 17 z wykonanym nakielkiem, przeznaczony do toczenia, wprowadza sie pomiedzy kiel konika i kiel 1 zabieraka. Z kolei konikiem tokarki wywiera sie na przemiot 17 sile osiowa taka, aby jego powierzchnia czolowa, po stronie kla 1 zabieraka, spowodowala przesuniecie wzdluzne kla 1 zabieraka oraz oporowej wkladki pierscieniowej 16 wraz z tuleja ksztaltowa 15 az do oparcia sie jej o powierz¬ chnie czolowa oprawy2 kla 1. Przesunieciu tulei 15 towarzyszy wysuniecie kolków 14 z przestrzeni krzywek jednostronnych 13 sworzni 9 oraz docisniecie sprezynami 12 powierzchni roboczych szczek zabierakowych 10 do przedmiotu 17. Nastepnie po uruchomieniu tokarki i przylozeniu narzedzia skrawajacego do przemiotu 17, sily skrawania spowoduja jego obrót o pewien kat i wciecie w niego zabków 11 szczek 10. Po zakonczeniu procesu skrawania i odsunieciu konika tokarki sprezyny 6 przesuwaja kiel 1 do polozenia wyjsciowego, zas kolki 14 dzialajac na krzywki jednostronne 13 sworzni 9 powoduja ich obrót, a tym samym rozwarcie szczek zabierakowych 10. Równoczesnie z klem 1 jest przesuwany poza obreb zabieraka przedmiot 17. PL PL