Dozownik materialów cieklych zwlaszcza produktów spozywczych Dziedzina techniki. Przedmiotem wynalazku jest dozownik materialów cieklych, zwlaszcza produktów spozywczych Stan techniki. Dotychczas znane i stosowane dozowniki tlokowe, korbowo-tlokowe wymagaja stosowania kazdorazowo innej konstrukcji dostosowanej do wielkosci dozy i wielkosci wspólczynnika lepkosci cieczy. Znane sa równiez urzadzenia ze swobodnym tlokiem licznik dozowniki do paliw plynnych, w których tlok poruszany jest róznica cisnien wywolanych praca pompy podajacej. Wielkosc dozy podawanej jednym suwem w wymienio¬ nych dozownikach jest regulowana przy zastosowaniu mimosrodu lub sruby ograniczajacej wielkosc skoku tloka w ograniczonym jednak zakresie. W podreczniku „Sprowocznik" nr 1 wydanym w Moskwie w 1972 r., którego autorem jest A.A, Micheliew na stronie 275 podane jest rozwiazanie dozownika ze swobodnym tlokiem, dzialajacym jednokierunkowo, do dozowania ciasta. W konstrukcji tego urzadzenia musi byc zapewniona duza szczelnosc miedzy powierzchniami tloka a cylindra. Wymaga to odpowiedniej obróbki pasowania i duzej gladzi powierzchni. Znany jest równiez dozownik benzynowy ze swobodnym tlokiem opracowany przez Zaklad Automatyki Przemyslowej w Ostrowie Wielkopolskim, którego konstrukcja wymaga obok dokladnego pasowania tloka i cylindra dodatkowego uszczelnienia elastycznego. Rozwiazania te zwiekszaja.znacznie koszty konstrukcji i obnizaja trwalosc urzadzenia, a w przypadku dozowania cieczy niejednorodnych z zawiesina czastek stalych, powoduja czeste zatarcia co z kolei powoduje niszczenie gladzi cylindra i tloka.Istota wynalazku i skutki techniczne. Dozownik materialów cieklych zwlaszcza produktów spozywczych ma cylinder zamkniety z jednej strony ogranicznikiem stalym, a z drugiej strony ogranicznikiem przesuwnym z przelotowym otworem. W cylindrze jest umieszczony swobodny tlok o srednicy mniejszej od wewnetrznej srednicy cylindra tak, ze tworzy szczeline o wielkosci 0,1 do 2,0 mm. We wnetrzu tloka w jego osi znajduje sie amortyzator cisnienia skladajacy sie z komory cylindrycznej, w której umieszczony jest maly swobodny tloczek o masie mniejszej od masy tloka.Zaleta tego rozwiazania jest mozliwosc dozowania cieczy zanieczyszczonych czastkami cial stalych, których wymiary sa mniejsze od luzu miedzy tlokiem a cylindrem. Zastosowane luzy miedzy tlokiem a cylin¬ drem stwarzaja warunki eliminujace tarcie powierzchni roboczych tloka i cylindra do wielkosci nie majacych2 79 670 praktycznego znaczenia, co w efekcie powoduje ruch tloka juz przy minimalnych róznicach cisnien. Niewielkie ubytki powierzchni roboczych nie wplywaja na dokladnosc, natomiast powoduja dlugotrwala uzywalnosc dozownika.Objasnienia figur rysunku. Przedmiot wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym przedstawiono schematycznie przekrój dozownika wraz z zaworem obrotowym i przewodu mi rurowymi elastycznymi.Opis przykladu wykonania wynalazku. Dozownik wedlug wynalazku sklada sie z cylindra 1 zamknietego z jednej strony stalym ogranicznikiem 2, a z drugiej strony przesuwnym ogranicznikiem 3, którego polozenie jest regulowane nakretka 4 z uchwytem 5. Polozenie nakretki 4 w wycieciu cylindra 1 jest ustalone za pomoca pierscieniowego wkretu 6. W cylindrze 1 jest umieszczony swobodny tlok 7 o srednicy mniejszej od wewnetrznej srednicy cylindra, zaleznej od stosunku srednicy tloka do jego dlugosci oraz od lepkosci cieczy. Ponadto tlok ma we wnetrzu amortyzator cisnienia stanowiacy komore 8 ze swobodnym tloczkiem 9. Wyloty z obu stron cylindra sa polaczone przewodami elastycznymi 10 z zaworem obrotowym 11 majacym wirnik obrotowy 12 i dodatkowe krócce 13 i 14.Sposób dzialania wynalazku. Dzialanie dozownika jest nastepujace. Dozowany material jest wprowadzany pod cisnieniem wiekszym od cisnienia atmosferycznego króccem 13 do zaworu 11. Material przeplywa przez komore zaworu i przewód elastyczny 10 do lewej komory cylindra 1. Wprowadzony material przepycha swobodny tlok 7 w kierunku prawym do polozenia wyznaczonego przez ogranicznik 3. Po zmianie polozenia wirnika 12 w zaworze 11 material wprowadzony do komory zaworu 11 przeplywa wprawo elastycznym przewodem 10 przez otwór w ograniczniku 3 do prawej komory cylindra 1» Parcie materialu wprowadzonego do prawej komory cylindra 1 wypiera tlok 7 w lewo, powodujac przeplyw materialu z lewej komory cylindra 1 przez przewód elastyczny 10 do komory zaworu 11 i przez króciec 14 na zewnatrz ukladu. Przestawienie wirnika 12 w zaworze 11 powoduje przemienne napelnianie i opróznianie komór cylindra 1 i ciaglosc pracy urzadzenia.Dozowana ciecz wprowadzona do jednej z komór cylindra przepychajac tlok w kierunku przeplywu oddzialywuje z sila nieznacznie wyzsza od sily oporu cieczy z drugiej strony tloka, wystarczajaca jednak do pokonania sumy oporów tarcia tloka i cieczy. Powstala róznica cisnien po obu stronach tloka nie powoduje jednak jej przeplywu przez szczeline miedzy tlokiem a cylindrem, gdyz w czasie przeplywu sily adhezji czastek cieczy dzialajace na tlok wspóldzialaja w szczelinie w przesuwaniu tloka w kierunku spadku cisnienia, niwelujac na odcinku jednostajnego ruchu tloka przeplyw cieczy miedzy tlokiem i cylindrem, W polozeniach skrajnych tloka, róznica cisnien po obydwu stronach jest wieksza niz w ruchu jednostajnym. Te róznice cisnien niweluje amortyzator o malej masie w stosunku do tloka. Wielkosc dozowanej porcji jest zalezna od dlugosci drogi tloka.Dlugosc drogi tlojca jest regulowana bezstopniowo przy uzyciu ogranicznika przesuwnego. W skrajnych poloze¬ niach tlok uniemozliwia przeplyw cieczy i drugiej jego strony, gdyz przylega szczelnie do powierzchni ogranicz¬ nika stalego lub przesuwnego. PL PL