Uprawniony z patentu: VEB Chemiewerk Coswig, Coswig/Anhalt (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sposób absorpcji gazów odpadkowych zawierajacych fluorowodór i/lub czterofluorek krzemu i Przedmiotem wynalazku jest sposób absorpcji gazów odpadkowych zawierajacych fluorowodór i/Lub czterofluorek krzemu.Przy produkcji nawozów fosforowych z fosfo¬ rytów zawierajacych fluor metoda kwasowego lub 5 termicznego roztwarzania powstaja wielkie ilosci gazów odpadkowych zawierajacych HF i SiF4, za¬ nieczyszczonych ponadto jeszcze pylem fosforyto¬ wym. Stosunek HF : SiF4 w gazach odpadkowych zalezny jest od zawartosci Si02 z fosforytu w 10 mieszaninie reakcyjnej. Znaczne ilosci fluoru za- wieraja równiez gazy odpadkowe z produkcji alu¬ minium metoda elektrolityczna, wydzielajace sie z kapieli elektrolitycznych zawierajacych kriolit.Te gazy odpadkowe musza byc ilosciowo pozba- 15 wione skladnika fluorowego z uwagi na jego wla¬ sciwosci toksyczne i ze wzgledu na ochrone czy¬ stosci atmosfery. Z drugiej strony zawarty w ga¬ zach fluor stanowi wartosciowy surowiec, którego wyodrebnienie lub odzyskanie ma duze znaczenie 20 gospodarcze.Znany jest sposób absorbowania w wodzie ga¬ zów odpadowych, zawierajacych SiF4, w czasie którego powstaje kwas szesciofluorokrzemowy oraz wytraca sie wodzian kwasu krzemowego 25 zgodnie z nastepujacym równaniem reakcji 3 SiF4 + 4 H20 = 2 H2SiF6 + Si(OH)4 Wskutek osadzania sie tworzacego sie przy tym kwasu krzemowego nic mozna tu stosowac dc 30 absorpcji gazów odpadowych zwyklych wiez z wypelnieniem. Z tego wzgledu w znanych rozwia¬ zaniach stosowano wieze i komory rozbryzgowe.W ukladach takich rozdrobnienie cieczy absorbu¬ jacej odbywa sie za pomoca dysz, talerzy lub wal¬ ców rozbryzgowych.Jednakowoz skutecznosc tych urzadzen rozbryz¬ gowych jest ograniczona, gdyz obok absorpcji ga¬ zów jednoczesnie powinno sie uzyskiwac technicz¬ nie wartosciowy kwas szesciofluorokrzemowy (o zawartosci co najmniej 10% H2SiF6), zas powsta¬ jaca zgodnie z równaniem reakcji (1) zawiesine absorpcyjna trzeba utrzymywac w obiegu za po¬ moca pomp cyrkulacyjnych w celu jej zatezenia.W tym przypadku wskutek wydzielajacego sie w cieczy absorpcyjnej kwasu krzemowego docho¬ dzi do zatykania sie dysz, obrastania walców lub talerzy rozbryzgowych albo nagromadzenia sie osadów kwasu krzemowego w wiezach lub ko¬ morach, przez co w krótkim czasie nastepuje spa¬ dek stopnia oddzielenia fluoru i zachodzi koniecz¬ nosc prowadzenia ustawicznych, ogromnie praco¬ chlonnych, recznych robót oczyszczajacych w celu utrzymania systemu w stanie pelnej sprawnosci zgodnie z przepisami o ochronie czystosci atmo¬ sfery.Podobne zjawiska zachodza równiez w czasie absorpcji zawierajacych glównie fluorowodór ga¬ zów odpadowych z fluorowania fosforytów lub z komór elektrolitycznych przy produkcji aluminium, 7983279832 gdyz gazy te sa z natury silnie zapylone, zas pyl przejmuje w tym przypadku szkodliwa role wo- dzianu kwasu krzemowego. Znany jest dalej spo¬ sób absorpcji zawierajacych fluor gazów odpado¬ wych za pomoca absorberów ezektorowych Ven- turi'ego (absorbery strumieniowe). Równiez i tu¬ taj, z powodu wydzielajacego sie kwasu krzemo¬ wego lub zawartosci pylów w gazach, zachodzi zjawisko erozji dysz albo ich zatykania sie kwa¬ sem krzemowym i/lub pylem. Znany jest dalej sposób absorpcji tego rodzaju gazów odpadowych na absorberach o pólkach perforowych, przy czym plyty perforowane sa od strony doplywu gazu zraszane i w ten sposób oczyszczane z osadzaja¬ cego sie kwasu. krzemowego lub pylu. Niedogod¬ nosc tej metody polega na tym, ze znajdujacy sie w obiegu roztwór absorpcyjny musi byc w sposób ciagly uwalniany od pylu alko kwasu krze¬ mowego, w celu zapobiezenia zatykania sie i ero¬ zji dysz.Zadaniem niniejszego wynalazku jest udosko¬ nalenie sposobu i urzadzenia do absorpcji, które by pozwalaly, bez koniecznosci stosowania wraz¬ liwych na uszkodzenia urzadzen rozbryzgowych, praktycznie ilosciowo absorbowac zawierajace flu¬ orowodór i/lub czterofluorek krzemu gazy odpa¬ dowe, przy czym powstawalaby zawiesina absor¬ pcyjna, o dostatecznie wysokim dla dalszej prze¬ róbki stezeniu H^SiFg, bez nagromadzania sie osadów wodzianu kwasu krzemowego i/lub cza¬ stek pylu w urzadzeniach absorpcyjnych.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze zawierajace flu¬ or gazy odpadkowe, w szczególnosci z produkcji nawozów fosforowych, wydzielajace sie w czasie kwasowego roztwarzania fosforytów, mozna ilo¬ sciowo absorbowac, bez tworzenia sie osadów kwasu krzemowego, jesli proces absorpcji prowa¬ dzi sie w stabilnej pieniacej sie warstwie peche¬ rzykowej na pólkach szczelinowych, w których stosunek szerokosci szczeliny do szerokosci sród- nika wynosi od 1 : 0,5 do 1 : 1,5, korzystnie 1 : 1.Zawierajace fluor gazy odpadkowe przeplywajace przez kolumne z pólkami szczelinowymi napoty¬ kaja splywajaca w przeciwpradzie wode lub wod¬ ny roztwór kwasu szesciofluorokrzemowego jako ciecz absorpcyjna, przy czym przy szybkosci mi¬ nimalnej zawierajacych fluor gazów odpadkowych równej 4 m/sekunde tworza sie nad pólkami szcze¬ linowymi wedlug wynalazku stabilne warstwy pecherzykowe, w których zawierajace fluor gazy odpadkowe ulegaja zaabsorbowaniu.Przy zachowaniu wyzej okreslonego stosunku szerokosci szczeliny do szerokosci sródnika i w warunkach tworzenia sie spienionej warstwy pe¬ cherzykowej w sposobie wedlug wynalazku uzy¬ skuje sie efekt samooczyszczania siie pólek szcze¬ linowych od porywanych czastek pylu i/lub wo- 5 dzianu kwasu krzemowego i dzieki temu udaje sie przeprowadzic bezawaryjnie w sposób ciagly absorpcje zawierajacych fluor gazów odpadkowych z odzyskiem dajacego sie technicznie zuzytkowac kwasu szesciofluorokrzemowego, bez potrzeby prze- io rywania od czasu do czasu procesu absorpcji w celu wykonania robót oczyszczajacych.Ponizszy przyklad sposobu wykonania powinien blizej wyjasnic istote wynalazku. is Przyklad. 400 m3/godzine gazów odpadkowych o zawartosci 10 g SiF^m3 wchodzi w punkcie (1) na sluzaca jako urzadzenie absorpcyjne kolumne (A) z pólkami szczelinowymi, przeplywa kolejno przez cztery pólki szczelinowe (B) o stosunku sze- 20 rokosci szczeliny do szerokosci sródnika 1 :1 i wy¬ plywa z kolumny w punkcie i(2).Ciecz absorpcyjna — wodny roztwór kwasu szesciofluorokrzemowego o zawartosci 10% H2SiF6 — doprowadza sie z szybkoscia 4 m8/godz. z od- 25 bieralnika C, za pomoca pompy obiegowej D, w punkcie (3) na glowice kolumny (A) o pólkach szczelinowych skad splywa w dól poprzez plyte rozdzielajaca (E) i kolejno poprzez pólki szczeli¬ nowe wracajac z powrotem w punkcie (4) do od- 30 bieralnika (C). W tych warunkach na poszcze¬ gólnych pólkach szczelinowych tworza sie stabil¬ ne pieniace sie warstwy pecherzykowe, w których proces absorpcji SiF4 zachodzi z wydajnoscia 99,9%-owa. Zawartosc fluoru w gazach odloto- 35 wych wynosi zaledwie 70 mg/m3. Zbierajacy sie w odbieralniku (C) zatezony roztwór kwasu sze¬ sciofluorokrzemowego odplywa w punkcie (6) z szybkoscia 35 1/godz. W celu utrzymania stezenia kwasu w cieczy absorpcyjnej na stalym poziomic 4o doprowadza sie w punkcie (5) 35 1/godz. wody. PL PL