Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.02.1974 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1975 79575 KI. 21 d2,19/02 21dl,23 MlfP- H02k7/00^ H02k 41/00 AiiLiOTEKA Twórcywynalazku: Ernest Mendrela, Piotr Zielinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Silnik elektryczny pradu przemiennego Przedmiotem wynalazku jest silnik elektryczny pradu przemiennego, przeznaczony do napedu urzadzen poruszajacych sie ruchem obrotowym, obrotowo-liniowym lub liniowym.Znany silnik elektryczny pradu przemiennego wyposazony jest wstojan, posiadajacy na powierzchni wewnetrznej wyzlobienia wykonane wzdluz linii srubowych, dzieki czemu uzyskuje sie pole magnetyczne poruszajace sie ruchem postepowo-obrotowym lub wstojan stosowany w silnikach liniowych oraz wyposazony jest w wirnik, którego uzwojenie lub zeby ulozone sa na obwodzie wzdluz linii srubowych lub schodkowych.Dzieki takiej konstrukcji na wirnik silnika dziala sila o skladowej stycznej do obwodu wirnika i równoleglej do osi silnika, w wyniku czego wirnik moze poruszac sie ruchem obrotowo-liniowym.Zasadnicza niedogodnoscia techniczna znanych silników jest stosowanie w nich wirników z uzwojeniem lub zebami ulozonymi wzdluz linii srubowych lub schodkowych, wwyniku czego praca silnika okreslona jest zawsze dzialaniem na wirnik sily o skladowych stycznej do obwodu wirnika i równoleglej do osi silnika.Celem wynalazku jest umozliwienie trzech rodzajów pracy silnika, z których kazdy okreslony Jest dzialaniem na wirnik jednej z trzech sil; sily stycznej do obwodu wirnika, sily równoleglej do osi silnika lub sily o skladowych stycznej do obwodu wirnika i równoleglej do osi silnika, a zadaniem wynalazku jest opracowanie konstrukcji silnika umozliwiajacego osiagniecie zamierzonego celu, przy jednoczesnym wyeliminowaniu wirnika o trudnej technologii wykonania.Zagadnienie to zostalo rozwiazane dzieki temu, ze silnik elektryczny pradu przemiennego ze znanym wirnikiem klatkowym zwojonym, reluktancyjnym lub bedacym litym blokiem posiada stojan, skladajacy sie z dwu lub wiecej induktorów ulozonych wzdluz osi silnika lub rozmieszczonych na obwodzie wirnika. Ind uktó¬ ry te sa wzgledem siebie ruchome lub nieruchome i wyposazone sa w uzwojenia jedno- lub wielofazowe,' wytwa* rzajace pole wirujace, pulsujace lub biegnace, przy czym uzwojenia sasiednich induktorów sa niezalezne lub stanowia jedna calosc.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze stosowania silnika wedlug wynalazku jest mozliwosc uzyskania sily dzialajacej na wirnik stycznej do obwodu wirnika, równoleglej do osi silnika i sily o skladowych stycznej do obwodu wirnika i równoleglej do osi silnika, dzieki czemu wirnik moze poruszac sie ruchem obrotowym, liniowym lub obrotowo-liniowym.2 79575 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia silnik elektryczny w przekroju podluznym, z trzema induktorami wytwarzajacymi pole wirujace, fig. 2-silnik w przekroju poprzecznym, fig. 3-silnik elektryczny w przekroju podluznym z trzema indukto¬ rami wytwarzajacymi pole biegnace, a fig. 4 - silnik w przekroju poprzecznym.Przyklad I. Silnik elektryczny pradu przemiennego wedlug wynalazku wyposazony jest w stojan 1, skladajacy sie z trzech induktorów 2 silnika oborotowego, wytwarzajacych pole wirujace, a z których kazdy posiadla trójfazowe uzwojenie 3. Wirnik 4 silnika posiada klatkowe uzwojenie 5 z posrednimi pierscieniami 6, zwierajacymi prety klatki wirnika 4.Pole magnetyczne wzbudzane przez uzwojenia 3 poszczególnych induktorów 2 silnika obrotowego porusza sie ruchem obrotowym wzgledem stojana 1 jezeli kazde z uzwojen 3 trzech induktorów 2 zasilane jest napieciem przemiennym trójfazowym, lub porusza sie ruchem liniowym, jezeli uzwojenie 3 kazdego z trzech induktorów 2 zasilane jest napieciem róznej fazy. W wyniku oddzialywania pola magnetycznego z pradem wirnika, na"wimik 5 dziala sila. W przypadku pola magnetycznego wirujacego, kiedy osie pól sasiednich ind uKtórow 2 sa w fazie, na wirnik 5 dziala sila styczna do obwodu wirnika 5, natomiast jezeli osie pól sasiednich induktorów 2 sa przesuniete o kat fazowy wzgledem siebie, na wirnik 5 dziala sila o skladowych stycznej do obwodu wirnika 4 i równoleglej do osi silnika. W przypadku pola magnetycznego poruszajacego sie ruchem liniowym na wirnik 5 dziala sila równolegla do osisilnika. ' Pr zy k l a d II. Silnik wedlug wynalazku wyposazony jest w stojan 1, skladajacy sie z trzech induktorów 7 plaskiego silnika liniowego, wytwarzajacych pole biegnace. Kazdy induktor 7 posiada trójfazowe uzwojenie 3, a wirnik 4 silnika wyposazony jest w klatkowe uzwojenie 5 z posrednimi pierscieniami 6, zwiera¬ jacymi prety klatki wirnika 4.Pole magnetyczne wzbudzane przez uzwojenia 3 induktorów 7 porusza sie ruchem liniowym wzgledem stojana 1, jezeli kazde z uzwojen 3 trzech induktorów 7 zasilane jest napieciem przemiennym trójfazowym, lub porusza sie ruchem obrotowym wzgledem stojana 1, jezeli uzwojenia 3 kazdego z trzech induktorów 7 zasilane sa jednofazowo, kazde napieciem róznej fazy.W wyniku oddzialywania pola magnetycznego z pradem wirnika, na wirnik 4 dziala sila. W przypadku pola magnetycznego poruszajacego sie ruchem liniowym, jezeli osie pól sasiednich induktorów 7 sa w fazie na wirnik 4 dziala sila równolegla do osi silnika, natomiast jezeli osie pól sasiednich induktorów 7 sa przesuniete o kat fazowy wzgledem siebie, na wirnik 4 dziala sila o skladowych stycznej do obwodu wirnika 4 i równoleglej do osi silnika* W przypadku pola magnetycznego wirujacego na wirnik 4 dziala sila styczna do obwodu wirnika. PL PL