Pierwszenstwo: 28.12.1972 (P. 159824) Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 14.07.1975 79005 KI. 42kf 27 MKP G01m 5/00 "CZY U:-Ml A Urzedu rentowego PBISUGI ^ .'-¦¦¦ i:l ^'m Twórcywynalazku: Stefan Orzol, Walery Szadurski, Józef Niemiec Uprawniony z patentu tymczasowego: Wojewódzkie Przedsiebiorstwo Robót Inzynieryjnych, Zabrze (Polska) Akustyczny i/lub optyczny sygnalizator ostrzegawczy obsuwania scian wykopów ziemnych, zwlaszcza waskoprzestrzennych wykopów ciaglych Przedmiotem wynalazku jest akustyczny i/lub optyczny sygnalizator ostrzegawczy obsuwania scian wyko¬ pów ziemnych, zwlaszcza waskoprzestrzennych wykopów ciaglych do celów instalacyjnych, zarówno umocnio¬ nych, jak tez nieiimocnionych, wykonywanych recznie lub przy pomocy sprzetu zmechanizowanego.Znany i stosowany jest dotychczas caly szereg odmian konstrukcyjnych urzadzen do pomiaru, rejestracji i/lub sygnalizacji stanu obciazen gruntu, zwlaszcza do stosowania w górnictwie, szczególnie glebinowym. Jednak zaden ze znanych sygnalizatorów nie nadaje sie do potrzeb budownictwa ziemnego, zwlaszcza inzynieryjnego i fundamentowego.Znane urzadzenie do pomiaru obciazen obudowy wyrobisk górniczych stanowi cienkoscienny zbiornik o ksztalcie dostosowanym do kszaltu obudowy, zaopatrzony w wlotowy i wylotowy zawór, wypelnione plynem oraz wyposazone w czujnik do pomiaru cisnienia tego plynu.Stosowanie tego rodzaju urzadzenia jako mechanizmu inicjujacego sygnal jest wprawdzie mozliwe po zastapieniu czujnika manometrem kontaktowym pobudzajacym znany elektryczny uklad alarmowy, lecz wyka¬ zuje tak znaczne niedogodnosci, ze jego praktyczna przydatnosc jest znikoma.Znany jest równiez sygnalizator zblizony pod wzgledem zasady dzialania do przedmiotowego wynalazku ostrzegajacy przed przeszkodami mostowymi, skladajacy sie z dwóch elementów o przekrojach rurowych, pola¬ czonych ze soba za pomoca sprezystego elementu, korzystnie zblokowanej sprezyny, wewnatrz której sa umiesz¬ czone przewody elektrycznego kontaktu, wlaczonego w zasilajacy obwód pradu, przy czym przewody osadzone sa w izolatorach i polaczone z urzadzeniem alarmujacym.Wspólna glówna wada obu rozwiazan jest ich nieprzystosowalnosc do wystepujacych znacznie zrózmco: wanych szerokosci wykopów ziemnych. Dalszymi wadami sa trudnosci w obsludze i niska trwalosc.Celem wynalazku jest stworzenie sygnalizatora nie wykazujacego wad i niedogodnosci znanych rozwiazan, który umozliwilby niezawodna i latwa sygnalizacje zagrozenia obsuwania scian wykopów ziemnych, przy zasto¬ sowaniu niewielkiej ilosci prostych srodków technicznych. .Zadanie wytyczone w celu usuniecia powyzszych wad zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze stworzono mechaniczny zespól inicjujacy oraz elektryczny zespól wykonawczy, przy czym zespól2 79005 mechaniczny ma postac regulowanej poziomej rozporki, zlozonej z czesci regulacyjnej i czesci kontaktowej.Czesc regulacyjna sklada sie z elementu do skokowej regulacji dlugosci rozporki i elementu do bezstopniowej regulacji dlugosci rozporki. Czesc kontaktowa sklada sie ze wspólosiowo umieszczonej prowadnicy z niestabil¬ nym elektrycznym lacznikiem polaczonym elektrycznie ze znanym zespolem alarmujacym, korzystnie zawie¬ rajacym niskowoltowe zródlo zasilania, elektryczne zródlo dzwieku i/lub elektryczne zródlo swiatla, umiesz¬ czone w ochronnej puszce. Wielkosc skoku elementu do bezstopniowej regulacji dlugosci rozporki jest co naj¬ mniej równa lub wieksza od wielkosci skoku elementu do skokowej regulacji dlugosci rozporki.Element do skokowej regulacji dlugosci rozporki sklada sie z dwóch teleskopowo usytuowanych rur, wzajemnie przesuwnie polaczonych przy pomocy przetyczki i otworu, z których wieksza rura polaczona jest nierozlacznie z oporowa plyta z kolcami do wbijania w sciane wykopu, a mniejsza rura sprzegana jest rozlacznie z regulacyjna sruba z centrujacym kolnierzem, wspólpracujacym z prowadnica, która umocowana jest, korzyst¬ nie wraz z ochronna puszka, do przeciwleglej oporowej plyty z kolcami.W korzystnej odmianie sygnalizatora wedlug wynalazku, rozporka wyposazona jest w sprezynujacy ele¬ ment nadajacy jej wstepne naprezenia. Korzystnie funkcje tego elementu spelnia spiralna sprezyna umieszczona w prowadnicy, a oparta z jednej strony o centrujacy kolnierz regulacyjnej sruby, a z drugiej strony o oporowa plyte. W celu przystosowania sygnalizatora do aktualnej charakterystyki sprezyny, centrujacy kolnierz regulacyj¬ nej sruby jest przesuwny.Dzieki zastosowaniu srodków technicznych wedlug wynalazku spelniono calkowicie postawiony cel oraz uzyskano dodatkowe zalety techniczno-uzytkowe.Sygnalizator mimo przystosowania do kazdej szerokosci wykopu jest lekki, prosty w konstrukcji, dzialaniu i obsludze, a równoczesnie trwaly, niezawodny i poreczny w stosowaniu. Dzieki zastosowanym naprezeniom wstepnym uzyskano niespodziewanie dodatkowy efekt w postaci rozpierania wykopu.Skojarzenie zgrubnej regulacji skokowej z dokladna regulacja bezstopniowa oraz proste ustalanie wspól- osiowosci obu czesci mechanicznych sygnalizatora wyeliminowalo czasochlonna regulacje dlugosci i umozliwilo szybki montaz sygnalizatora.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w nieograniczajacym zakresu wynalazku przykladzie wyko¬ nania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sygnalizator podczas pracy w wykopie pionowym o przekroju podluznym, a fig. 2 — jego schemat elektryczny.Jak uwidoczniono na rysunku, w przeciwlegle sciany 1 wykopu 2 wcisnieto dwie prostokatne oporowe plyty 3 wyposazone w mocujace kolce 4. Do prawej plyty 3 umocowano prostopadle rure 5, a w niej przesuwnie rure 6 o mniejszej srednicy. Wieksza rura 5 blizej swego odleglego od plyty 3 konca posiada poprzeczny przelotowy otwór 7, a mniejsza rura 6 ma takie same otwory na calej swej dlugosci rozstawione co 100 mm.Polozenie rur 5 i 6 wzgledem siebie ustalone jest przetyczka 8. Do lewej plyty 3 umocowano równiez prosto¬ padle prowadnice 9 w postaci krótkiej rury, w której wspólosiowo zabudowano elektryczny lacznik 10 i umiesz¬ czono sprezynujacy element 11 w postaci spiralnej sprezyny. Nad prowadnica 9 do plyty 3 zamocowano w ochronnej puszce 12 ogniwo 13, dzwonek 14 i zarówke 15. Lewa i prawa plyta 3 polaczona jest ze soba regulacyjna sruba 16, która z jednej strony wkrecana jest w rure 6, a z drugiej strony przylega do przycisku elektrycznego lacznika 10. Elementem ustalajacym wzajemne polozenie czesci sygnalizatora wzgledem siebie jest wkrecany na regulacyjna srube 16 centrujacy kolnierz 17 wykonany w postaci dwóch nakretek, których ze¬ wnetrzny obrys styka sie z wewnetrzna srednica prowadnicy 9, a powierzchnia czolowa stanowi regulowane i kontrowane oparcie sprezyny 11. Rury 5 i 6, plyty 3 oraz puszke 12 wykonano z polichlorku winylu.Sposób poslugiwania sie sygnalizatorem wedlug wynalazku jest nastepujacy.W odpowiednich miejscach wykopu ziemnego, blisko pracowników znajdujacych sie w wykopie, wciska sie obydwie czesci sygnalizatora w przeciwlegle sciany 1 wykopu 2 i zbliza sie regulacyjna srube 16 do przycisku lacznika 10 wysuwajac najpierw rure 6 z rury 5, zabezpieczajac ja przetyczka 8, a nastepnie wykrecajac srube 16 do zetniecia sie z lacznikiem 10. Centrujacy kolnierz 17 stanowiacy nakretke i przeciwnakretke reguluje sie w miare-starzenia sie sprezyny 11 tak, by jej ugiecie stanowilo wartosc stala i niezbedna do utrzymania co najmniej ciezaru wlasnego sygnalizatora.W wypadku nawet lekkiego ruchu masy ziemi jednej lub dwu scian 1 wykopu 2 jednoczesnie, nastepuje docisniecie sruby 16 do lacznika 10 i tym samym zamkniecie obwodu elektrycznego, w który wlaczony jest dzwonek 14 i zarówka 15. W ten sposób pracownicy znajdujacy sie w wykopie i pracujacy w poblizu niego, ostrzegani sa sygnalem akustycznym lub optycznym, badz obydwoma tymi sygnalami jednoczesnie, o grozacym im niebezpieczenstwie.79005 3 PL