Pierwszenstwo: 21.12.1972 (P. 159749) Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78888 KI. 42i, 12/03 MKP G01n 25/16 CZYTELNIA , Urzedu Po^t©**^0 Twórcywynalazku: Stanislaw Bysiewicz, Aleksander Karcz Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Urzadzenie do pomiaru wlasnosci dylatometrycznych wegli Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pomiaru wlasnosci dylatometrycznych wegli, zwlaszcza wlas¬ nosci koksotwórczyeh wegli.Znane urzadzenie do pomiaru wlasnosci dylatometrycznych wegli zawiera piec elektryczny, polaczony z autotransformatorem. W srodku pieca jest umieszczony w postaci walca pojemnik miedziany, majacy trzy nie¬ przelotowe otwory, w których sa umieszczone dwie retorty i termoelement. W retortach znajduja sie slupki weglowe, na których spoczywaja tloczki, których zewnetrzne konce sa wyposazone w wskazniki, pozwalajace na odczyt wysokosci slupków na skali. Termoelement jest polaczony poprzez termostat ze wskaznikiem tempera¬ tury. Pomiar wlasnosci dylatometrycznych wegli odbywa sie od temperatury poczatkowej 340°C, nastepnie przez podgrzewanie temperatura wzrasta z szybkoscia 3°C na minute, przy czym odczytu pomiaru dokonuje sie co minute.Wada opisanego urzadzenia jest uciazliwe odczytywanie pomiaru co minute, jak równiez utrzymywanie stalego wzrostu temperatury, niezbednego do uzyskania dokladnego pomiaru. Ponadto wada jest tez trudnosc w uchwyceniu momentu rozpoczecia pomiaru, scisle okreslonego obowiazujaca norma.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad.Gel ten zostal osiagniety przez* skonstruowanie urzadzenia, które ma regulator temperatury z ukladem programowym, polaczony z jednej strony poprzez stycznik z siecia zasilajaca i elementem zasilajacym piec, a z drugiej strony z rejestratorem. Regulator równiez laczy sie poprzez termostat z termoelementem, umieszczo¬ nym w piecu. Rejestrator jest polaczony z termometrem, umieszczonym w piecu oraz z dwoma nadajnikami, korzystnie potencjometrycznymi, które za pomoca linek napedzajacych lacza sie z tloczkami retort.Zaleta urzadzenia do pomiaru wlasnosci dylatometrycznych wegli, wedlug wynalazku jest ciagla rejestracja temperatury i wzrostu slupków wegli. Ponadto uklad pozwala na utrzymywanie stalego wzrostu temperatury oraz na zasyganlizowanie temperatury poczatkowej pomiaru. Uklad umozliwia równiez samoczynne dokony¬ wanie pomiaru, po zakonczeniu którego zostaje wylaczony samoczynnie.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, przedstawiajacym sche¬ mat blokowy urzadzenia.2 78888 Uklad zawiera elektryczny piec 1 z pojemnikiem miedzianym 2, w którym sa umieszczone: termoelement 3, termometr 4 i retorty 5, majace tloczki 6. Piec 1 jest polaczony ze stycznikiem 7 poprzez element zasilajacy 8, którym moze byc przykladowo autotransformator lub tyrystor. Stycznik 7 jest polaczony z regulatorem temperatury 9, który jest wyposazony w uklad programowy 10. Regulator 9 jest polaczony z rejestratorem 11 oraz poprzez termostat 12 z termoelementem 3. Rejestrator 11 jest polaczony z termometrem 4 oraz z potencjo- metrycznymi nadajnikami 13, osadzonymi na osiach 14. Na osiach 14 sa zamocowane krazki 15, z nawinietymi nitkami 16, których jedne konce sa polaczone poprzez krazki 17 z tloczkami 6, a do drugich konców sa zamocowane ciezarki napinajace 18.Dzialanie urzadzenia do pomiaru wlasnosci dylatometrycznych wegli, wedlug wynalazku, polega na tym, ze przygotowane slupki weglowe umieszcza sie w retortach 5 i obciaza tloczkami 6. Po osiagnieciu przez piec 1 temperatury 340°C regulator 9 wlacza sygnal akustyczny i retorty 5 z weglem umieszcza sie w piecu 1, laczac równoczesnie nitki 16 z tloczkami 6. Po pieciu minutach zostaje samoczynnie zalaczony rejestrator 11, rejes¬ trujacy co minute zmiany wysokosci slupów i wzrost temperaury. Przyrost temperatury odbywa sie ze stala predkoscia i wynosi 3°C na minute. Z chwila uzyskania koncowej temperatury, sygnal akustyczny, oznacza koniec pomiaru i wówczas uklad samoczynnie wylacza sie. PL PL