Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 78812 KI. 42k,7/05 MKP' G01n3/58 CZYTELNIA Twórcywynalazku: Kazimierz Hess, Kazimierz Maczynski, Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Lódzka, Filia w Bielsku-Bialej, Bielsko-Biala (Polska) Sposób oceny skrawalnosci przez pomiar oporu skrawania i przyrzad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób oceny skrawalnosci przez pomiar oporu skrawania i przyrzad do sto¬ sowania tego sposobu,zwlaszcza dla próbek lub gotowych odlewów.Znane dotychczas sposoby okreslania skrawalnosci, której wskaznikiem byl opór skrawania polegaly na tym, ze mierzono przy pomocy silomierzy sile skrawania, nastepnie okreslano wymiary poprzeczne warstwy zeskrawanej i stosunek tych wielkosci byl wskaznikiem skrawalnosci. Wada tego sposobu byla nieuniwersalnosc, gdyz ocenic skrawalnosc nim mozna bylo tylko na obrabiarce. Na wynik skladaly sie dwa pomiary: sily skrawania i wymiary poprzeczne warstwy skrawanej, a dopiero ich stosunek dawal poglad na okreslenie skra¬ walnosci. Na przyrzad do wykonania tego sposobu skladaly sie: silomierz oraz przyrzad pomiarowy. Winnych wypadkach, np. w okresleniu skrawalnosci odlewu zeliwnego stosowane dotychczas metody wymagaly umiesz¬ czania badanego materialu na stanowisku badawczym lub wykonywania oddzielnych próbek.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienionych niedogodnosci, a wiec opracowanie metody uniwer¬ salnej pozwalajacej badac skrawalnosc dowolnych materialów bez koniecznosci umieszczania na stanowisku badawczym, czy pobierania próbek np. odlewów, latwiejszy odczyt, wyeliminowanie mozliwosci popelnienia bledów. Cel ten uzyskano na drodze energetycznej wyznaczajac prace skrawania, co przy okresleniu dlugosci sladu skrawania daje w efekcie wlasciwy opór skrawania, czyli wskaznik skrawalnosci, przy czym wycinanie wióra nastepuje po torze lukowym z plaskiej powierzchni badanego materialu.Przyrzad do stosowania sposobu wedlug wynalazku sklada sie z korpusu, na którego osi osadzona jest obrotowo tarcza, polaczona z korpusem poprzez uklad sprezyn a posiadajaca nóz, przy czym na osi tej osadzony jest wskaznik mierzacy energie skrawania, uchwytu do mocowania próbek, mechanizmu napinajacego uklad sprezyn, oraz mechanizmów blokujacych polozenie poczatkowe i koncowe. Zaletami rozwiazania wedlug wy¬ nalazku sa: uniwersalnosc, latwosc dokonania oceny skrawalnosci, przenosny przyrzad, którym mozna badac próbki oraz gotowe wyroby (np. odlewy) jednoznacznosc, prostota i krótkotrwalosc pomiaru bez zmniejszania wartosci uzytkowej.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku gdzie fig. 1 przedstawia widok z przodu, fig. 2 — przekrój wzdluz linii A—A, fig. 3 — przekrój wzdluz B—B, fig. 4 — przekrój wzdluz C-C.2 78 812 Jak uwidoczniono na fig. 1, 2, 3, 4 przyrzad sklada sie z zaopatrzonego w uchwyt 13, korpusu 1 na osi 2 którego osadzona jest obrotowo tarcza 3 polaczona z korpusem, ukladem sprezyn 4 o przeciwnym kierunku zwojów poprzez sruby 15 wraz z nastawnym nozem 5, wskaznika 6, którego jedna wskazówka jest zwiazana z tarcza 3 a druga jest osadzona obrotowo w korpusie 1, uchwytu 7 umiejscowionego w podstawie 14, a sluzacego do zamocowania próbki, mechanizmu 8 napinajacego uklad sprezyn 4 poprzez przesuwne pokretlo 12 i roz¬ laczna przekladnie 11. Urzadzenie zapadkowe 9 blokujace polozenie poczatkowe oraz urzadzenie cierne 10 blokujace wkazówke w polozeniu koncowym.Kolejnosc czynnosci przy pomiarze skrawalnosci jest nastepujaca: zwalnianie zapadki ciernej 10 i obrócenie tarczy za pomoca pokretla 12 w polozenie poczatkowe, wcisniecie pokretla 12 celem rozlaczenia przekladni 11, zwolnienie zapadki zebatej 9, zanotowanie wychylenia koncowego nQ, ustawienie przyrzadu na badanej powierzchni (wtedy odlacza sie podstawe 14) lub zamocowanie próbki i powtórzenie pierwszych czterech czynnosci i zanotowanie wychylenia koncowego n^, pomiar dlugosci sladu skrawania, odczytanie z nomogiairu* wartosci sredniego wlasciwego oporu skrawania. PL PL