Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 78766 KI. 4%, 5/20 MKPB23C 5/20 CZYTELNIA U"-ó»s!u P'tl»ntr.- wego Twórca wynalazku: Ryszard Slizowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Obróbki Skrawaniem, Kraków (Polska) Frez trzpieniowy z plytkami wieloostrzowymi z mocowaniem orczykowym Przedmiotem wynalazku jest frez trzpieniowy z plytkami wieloostrzowymi przeznaczony zwlaszcza do frezowania stali i zeliwa.Stosowane do tej pory konstrukcje frezów trzpieniowych z plytkami wieloostrzowymi ze wzgledu na swoje male wymiary napotykaly na powazne trudnosci i ograniczenia. W przypadku frezów bazujacych na plytkach wieloostrzowych (objetych normalizacja), minimalna srednica byla ograniczona poza podwójna szerokoscia plytek równiez potrzeba pozostawienia odpowiedniej masy rdzenia korpusu w celu zachowania sztywnosci fre¬ zów i rozmieszczenia elementów mocujacych plytek. W tym przypadku przy zmniejszajacej sie srednicy stoso¬ wano niekiedy przesadnie duze ujemne katy natarcia, aby miedzy innymi oddalic jak najbardziej plytki od osi freza w celu uzyskania wiekszej masy rdzenia. W przypadku mniejszych srednic frezów moglo byc stosowane tylko jedno ostrze. Znane sa równiez konstrukcje frezów, w których sa stosowane specjalne plytki rombowe.Plytki te charakteryzuja sie mala szerokoscia w stosunku do dlugosci krawedzi skrawajacej co pozwala na wykorzystanie frezów o mniejszych srednicach.Wada stosowania plytek rombowych jest ich specjalny charakter oraz trudnosci konstrukcyjne pochylenia krawedzi skrawajacych we frezach.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji freza, który bedzie pozbawiony wykazanych wad, dajacego wieksza swobode osiagania poprawnej geometrii ostrzy przy zastosowaniu plytek wieloostrzowych, jak równiez dajacych mozliwosc osiagania mniejszych srednic frezów w stosunku do innych rozwiazan bez nadmiernego znieksztalcenia geometrii to jest bez stosowania przesadnie duzego ujemnego kata natarcia.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie freza wedlug wynalazku, którego konstrukcja charakteryzuje sie brakiem materialu w okolicy rdzenia freza, co pozwala na duze zblizenie plytek, a nawet na zachodzenie poza os i mijanie sie wierzcholków plytek w okolicy osi freza w przypadku plytek trójkatnych. Plytki osadzone sa w gniazdach przelotowych wykonanych na obwodzie freza i mocowane sa wspólnym zaciskiem srjnoustawnym o dzialaniu orczykowym.Ceche charakterystyczna freza wedlug wynalazku, stanowi to, ze w czolowej czesci tulejowego korpusu posiada dwa wybrania lezace naprzeciw siebie, zbiezne w kierunku osi freza oraz zbiezne w kierunku wzdluznym2 78 766 od czola freza, w które to wybrania wchodzi wspólny zacisk o podobnie zbieznych powierzchniach i w poloze¬ niu skrajnym wypelniajacy wybrane przestrzenie korpusu, przy czym w polozeniu zacisku wysunietym od czola freza przestrzenie miedzy odpowiednimi powierzchniami korpusu i zacisku powekszaja sie pozwalajac na wkla¬ danie w nie obcych elementów na przyklad plytek wieloostrzowych, które pizy ruchu powrotnym zacisku sa zaciskane miedzy odpowiednimi powierzchniami zbieznymi korpusu i zacisku. Równolegle z podwójna zbiez¬ noscia wybran w korpusie i elementów zacisku w kierunkach prostopadlych do siebie, zacisk moze wykonywac dojdatkowo ruchy wahliwe w kierunku prostopadlym do osi potrzebne do samoustawienia sie w wybraniach korpusu w momencie zaciskania. 1 Frez wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym lig. 1 pi ostawia widok freza od czola, a fig. 2, widok freza z boku z pólprzekrojem.Korpus 1 freza wykonany jest w postaci grubosciennej tulei. W dolnej czesci tulei sa powycina? j zesci obwodu zawarte miedzy dwoma prostopadlymi do siebie plaszczyznami przechodzacymi przez os freza. Wybra ne cwiartki obwodu czolowej czesci korpusu 1 leza naprzeciw siebie (fig. 1). Boczne sciany wybrania sa usta¬ wione zbieznie, przy czym wybrania zwezaja sie w kierunku czesci chwytowej korpusu 1 (fig. 2). Na bocznych scianach wybran lezacych naprzeciw scian al i a2 sa wykonane gniazda na plytki wieloostrzowe. W obydwa wybrania w korpusie 1 wchodzi podwójny zacisk 2, który swoim ksztaltem wypelnia wybrane przestrzenie w korpusie. Elementy zacisku sa zbiezne do osi freza (fig. 1) oraz zbiezne w kierunku czesci chwytowej freza (fig. 2). Trzpien zacisku 2 przechodzi przez srodek korpusu 1 freza, a jego gwintowana koncówka jest chwytana nakretka mocujaca 3. Nakretka mocujaca 3 posiada gwint wewnetrzny do wspólpracy z zaciskiem 2, oraz gwint zewnetrzny do wspólpracy z korpusem 1 freza, który posiada wykonany gwint wewnetrzny na koncu czesci chwytowej. Obydwa wspólpracujace polaczenia gwintowane posiadaja rózna zwojnosc prawa i lewa.Ruch roboczy zacisku 2 odbywa sie wzdluz osi freza, przy czym przy wsuwaniu zacisku do freza boczne powierzchnie w wybraniach freza i zacisku dzieki zbieznosci tych powierzchni zblizaja sie do siebie, az do momentu kontaktu powierzchni zaciskowych. Po zalozeniu plytek skrawajacych miedzy przeciwlegle lezace wspólpracujace pary powierzchni oznaczonych punktami bl i b2 (fig. 1) mozna uzyskac na tej zasadzie równo¬ czesny zacisk plytek. Odsrodkowa zbieznosc obydwu elementów zacisku 2, oraz mozliwosc wykorzystania ruchów poprzecznych zacisku 2 (strzalki na fig. 1), pozwala na samoustawienie sie zacisku do momentu równo¬ czesnego zetkniecia sie wszystkich wspólpracujacych par powierzchni bocznych wybran korpusu 1 i zacisku 2, oznaczonych punktami al, bl ia2, b2. Przed dosunieciem zacisku 2 do uzyskania kontaktu wszystkich po¬ wierzchni, powierzchnie te znajduja sie w pewnej odleglosci od siebie, co wynika ze zbieznosci ulozenia tych powierzchni. W nastepstwie przesuwania zacisku 2 w kierunku chwytu freza, odleglosci te zmniejszaja sie. Moz¬ liwosc wykonywania ruchu poprzecznego zacisku 2 sprawia, ze po zetknieciu sie jednej pary powierzchni zacis¬ kowych na przyklad oznaczonej punktami b2 i a2, zacisk 2 przesuwa sie dalej w kierunku chwytu freza przy równoczesnym wykonywaniu ruchu poprzecznego na zbieznych powierzchniach korpusu, na których spoczal, az do zetkniecia sie nastepnej pary powierzchni. W tym momencie uklad zostaje usztywniony, a dalsze przesuwanie zacisku 2 bedzie powodowalo narastanie sily zaciskania plytek ustawionych miedzy dwie pary powierzchni oznaczonych punktami bl i b2. Nakretka 3 wkrecona w korpus 1 freza i nakrecona równoczesnie na koncówke trzpienia zacisku 2 przez swój obrót powoduje, energiczne przesuwanie sie zacisku 2 wzdluz osi korpusu 1 freza w kierunku zaleznym od kierunku obrotu nakretki. W ten sposób zostalo rozwiazane zaciskanie i zwalnianie plytek. Mozliwosc samoustawienia sie zacisku 2 sprawia, ze sposób mocowania nie jest wrazliwy na niedoklad¬ nosci wykonania elementów wspólpracujacych freza, a konieczna dokladnosc wykonania sprowadza sie do chwytu freza i do dokladnosci rozmieszczania gniazd na plytki wzgledem chwytu freza. PL PL