Urzadzenie hamulcowe Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie hamulcowe, uruchamiane za pomoca pneumatycznego impulsu cisnieniowego, zwlaszcza do maszyn wymagajacych szybkiego i intensywnego zahamowania lub natychmiastowej zmiany kierunku, na przyklad do gwinciarki do gwintów wewnetrznych.Znane sa róznorakie rozwiazania urzadzen hamulcowych stosowanych do hamowania mas wirujacych. Przy mniejszych mocach hamowanie silnika nastepuje bezposrednio, to znaczy na drodze elektrycznej. Rozwiazanie to jest szybko dzialajace, lecz caly mechanizm podlega silnemu obciazeniu. Tego rodzaju rozwiazanie zastosowano na przyklad w maszynach typu „Variomatic".W innych rozwiazaniach, przed zmiana kierunku silnik poddawany jest hamowaniu dynamicznemu (hamo¬ wanie pradem stalym). Przy tego rodzaju rozwiazaniu dokladnosc zatrzymywania nie jest pewna, droga hamowa¬ nia jest dluga w wyniku czego zmiana kierunku postepuje takze wolniej.Do najbardziej znanych i rozpowszechnionych nalezy typ hamulca elektrycznego lub magnetycznego, który jest montowany na silniku. Takze w tym wypadku czas hamowania jest dluzszy, a ponadto rozwiazanie to jest stosunkowo skomplikowane.W znanych rozwiazaniach elektro-mechanicznych gwinciarek do gwintów wewnetrznych, w celu dokladne¬ go zatrzymania i predkiego dzialania na poczatku i przy koncu skoku, stosuje sie hamulec elektryczny lub elektromechaniczny.Wedlug znanych i rozpowszechnionych rozwiazan hamowanie moze sie odbywac za pomoca: — elektrycznego silnika hamujacego, — luzownika elektromagnetycznego, — sprzegla elektromagnetycznego, lub — hamowaniem dynamicznym (pradem stalym) silnika napedowego.Niezbedne do dzialania eksploatacyjnego recznie uruchamiane pizyciski w niektórych odmianach konstrukcyj¬ nych sa bezposrednio w nich wbudowane, w innych natomiast znajduja sie na tablicy sterowniczej. Elektrome¬ chaniczne gwinciarki do gwintów wewnetrznych produkuje sie obecnie wylacznie ze sterowaniem elektrycznym.2 78684 Celem wynalazku jest znalezienie lepszego rozwiazania przy równoczesnym usunieciu niedogodnosci zna¬ nych urzadzen hamulcowych. Urzadzenie jest szczególnie przydatne w dzialajacych na zasadzie pneumoelek- icycznej gwinciarkach do gintów wewnetrznych, gdzie sprezone powietrze jest stale do dyspozycji.Wedlug wynalazku szybkie i intensywne hamowanie osiaga sie w ten sposób, ze do nieruchomej tar- ' czy, za pomoca membrany dzialajacej pod wplywem impulsu cisnienia powietrza i przeciwko sile sprezyny, dociska sie krótkim ruchem tarcze cierna, która jest wlaczona do obwodu kinematycznego. Po ustaniu dzialania impulsu cisnieniowego proces hamowania zostaje szybko przerwany na skutek wyrównania sie cisnien, w wyniku istnienia otworów laczacych komore cisnieniowa z atmosfera oraz na skutek dzialania wspomnianej JUZ sprezyny.Dzialajace pod wplywem pneumatycznego impulsu cisnieniowego urzadzenie hamulcowe charakteryzuje sie tym, ze na jednym elemencie, przenoszacym naped, na przyklad na wale silnika, posiada umieszczony inny element, przekazujacy naped, na przyklad kolo zebate, który to element zamocowany przesuwnie na osi, jednakze w sposób umozliwiajacy przenoszenie obrotu. Element ten przylega za posrednictwem elementu oporo¬ wego o malym tarciu, na przyklad kulki, do tarczy oporowej membrany, podczas gdy z drugiej strony opiera sie na elemencie dociskowym, na przyklad na sprezynie. Ponadto element ten jest polaczony z tarcza cierna w sposób umozliwiajacy przenoszenie obrotu, przy czym tarcza jest umieszczona w niewielkiej odleglosci naprzeciw¬ ko nieruchomej plyty wykladziny hamulcowej. Membrana jest zaopatrzona z jednej strony w tarcze oporowa, zas po stronie przeciwleglej znajduje sie przestrzen poddawana impulsom cisnieniowym powietrza. Komora powietrzna membrany jest polaczona z atmosfera przez jeden lub wiecej otworów, co umozliwia szybki spadek cisnienia powietrza powodujacego impuls hamujacy.Urzadzenie hamulcowe wedlug wynalazku zahamowuje silnik i masy wirujace w ciagu ulamka jednego obrotu. Uwzgledniajac fakt, ze urzadzenie hamulcowe wymaga tylko jednego jedynego impulsu powietrznego, czas wywolania efektu hamujacego jest niezmiernie krótki; urzadzenie pozwala na dalsze szybkie dzialanie, to znaczy na natychmiastowe zwolnienie hamulca. Opisany proces hamowania zostaje zakonczony w czasie dziala¬ nia elementów sterujacych sluzacych do zmiany kierunku ruchu, a hamulec wyczekuje w stanie zwolnionym na nastepny impuls rozruchowy. W wyniku tego rozruch silnika elektrycznego nastepuje stale ze stanu spoczynku i nie wydziela sie cieplo dodatkowe powstajace w czasie rozruchu pradem zwrotnym, przez co podwyzsza sie ilosc wlaczen silnika na minute.Budowa urzadzenia hamulcowego wedlug wynalazku jest prosta i dostosowana technicznie do gwinciarek do gwintów wewnetrznych, uruchamiajacych system pneumo-hydraulicznym. Pneumatyczne hamowanie, odby¬ wajace sie pomiedzy zmianami kierunku, zapewnia wyjatkowo szybkie zatrzymanie w okreslonym polozeniu oraz w obydwu kierunkach. Wymienione na wstepie elektrycznie uruchamiane urzadzenia nie zapewniaja w zadnym wypadku takiej dokladnosci i predkosci dzialania. Czujniki, lub elementy sterujace (przedni i tylny wylacznik krancowy lub przyciski reczne) moga posiadac w równej mierze uklad elektryczny lub pneu¬ matyczny.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju osiowym.Przyklad wykonania przedstawiony jest w oparciu o mala gwinciarke do gwintów wewnetrznych, w której uklad kinetyczny jednostki napedowej wbudowano pneumatyczne urzadzenie hamulcowe wedlug wyniilazku.Na wale la elektrycznego silnika 1 zamontowane jest za pomoca wpustu pasowego kolo zebate 2, do którego jest umocowana za pomoca sprezyny 3 tarcza cierna 4, w sposób umozliwiajacy przenoszenie obrotu.Kolo zebate 2 jest ulozyskowane w lozysku 5a, które jest umieszczone w bloku 5. Na koncu walu la opiera sie sprezyna 6, której drugi koniec przylega do plytki zamykajacej 7 kola zebatego 2.Tarcza cierna 4 jest oddzielona dosyc waska szczelina od plytki okladziny hamulcowej 9 zamocowanej nierozlacznie w obudowie 18.Od strony membrany 12, lezacej naprzeciwko tarczy oporowej 13, znajduje sie komora 11, która poprzez zlaczke rurowa 10 moze byc poddana dzialaniu powietrznych impulsów cisnieniowych. Komora 11 posiada polaczenie z atmosfera zewnetrzna za pomoca otworu (ów) 14.Elementy uszczelniajace 15, 16, 17 chronia powierzchnie cierna przeciwko dzialaniu smarów plynnych, którymi smarowane sa elementy przenoszace ruch obrotowy.Urzadzenie hamulcowe wedlug wynalazku dziala w nastepujacy sposób: w momencie, kiedy komora 11 otrzyma poprzez zlaczke rurowa 10 cisnieniowy impuls powietrza, membrana 12, poprzez tarcze dociskowa 13 lub kulke 8 obracajaca sie z kolem zebatym dociska tarcze cierna do nieruchomej plytki wykladziny hamulco¬ wej 9, wskutek czego wystepuje gwaltowne dzialanie hamujace na cala mase wirujaca. Po ustaniu cisnieniowego78684 3 impulsu powietrza, wywolujacego dzialanie hamujace, w komorze U poprzez otwór 14 spada natychmiast cisnienie powietrza i pod wplywem dzialania sprezyny 6 nastepuje przerwanie styku lub dzialania hamujacego pomiedzy tarcza cierna 4, a okladzina hamulcowa 9. W momencie przerwania cisnieniowego impulsu powietrza, silnik elektryczny 1 lub masy wirujace w przekladni moga byc natychmiast zwrócone i po pozadanym przebiegu moga byc ponownie zahamowane w sposób wyzej opisany. PL