Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono; 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.06.1975 78672 KI. 21a4,35/14 MKP G05f 1/56 CZYTLLNlAl Urzedu P.-.l*n*v*r- huu«i Ri Twórcawynalazku: Józef Stanclik Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska,Wroclaw (Polska) Zasilacz stabilizowany Przedmiotem wynalazku jest zasilacz stabilizowyny, sluzacy do dostarczania napiecia lub pradu stalego o wartosci w niewielkim stopniu zaleznej od zmian impedancji obciazenia zasilacza i od wahan napiecia sieci zasilajacej.Znane zasilacze stabilizowane zbudowane sa z zasilacza glównego, elementu regulacyjnego, zródla napiecia odniesienia, wzmacniacza i detektora sygnalu bledu. Zasilacz glówny zawiera prostownik, np. dwupolówkowy i filtr wygladzajacy, np. pojemnosciowy. Prostownik dwupolówkowy zasilacza glównego stanowia dwie diody prostownicze i transformator sieciowy, którego uzwojenie wtórne ma wyprowadzone dwie koncówki i odczep w srodku uzwojenia. Do jednego konca uzwojenia wtórnego transformatora sieciowego przylaczona jest anoda lub katoda jednej diody prostowniczej i do drugiego konca uzwojenia wtórnego transformatora sieciowego przylaczona jest odpowiednia anoda lub katoda drugiej diody prostowniczej. Napiecie wyprostowane pobierane jest z odczepu uzwojenia wtórnego transformatora sieciowego i polaczonych ze soba katod lub anod obu diod prostowniczych. Wzmacniacz sygnalu bledu zasilany jest z dodatkowego zasilacza pomocniczego lub z zasilacza glównego. Zasilacz pomocniczy zawiera najczesciej prostownik jednopolówkowy i pojemnosciowy filtr wygla¬ dzajacy. W sklad zasilacza pomocniczego wchodzi dioda prostownicza, kondensator i dodatkowe uzwojenie wtórne transformatora sieciowego. Jeden koniec dodatkowego uzwojenia wtórnego polaczony jest z jednym koncem diody prostowniczej. Drugi koniec diody prostowniczej polaczony jest z jedna okladzina kondensatora, a drugi koniec dodatkowego uzwojenia wtórnego z druga okladzina kondensatora. Napiecie stale wystepujace miedzy okladzinami kondensatora sluzy do zasilania wzmacniacza sygnalu bledu. W zasilaczach, gdzie wzmacniacz sygnalu bledu zasilany jest z zasilacza glównego, napiecie sluzace do zasilania wzmacniacza sygnalu bledu pobierane jest z kondensatora wyjsciowego filtru zasilacza glównego.Zasilanie wzmacniacza sygnalu bledu i zasilacza glównego zapewnia uzyskanie dobrych parametrów technicznych zasilacza, tzn. malych zmian napiecia lub pradu wyjsciowego przy dopuszczalnych zmianach obciazenia i wahaniach napiecia sieci zasilajacej pod warunkiem stosowania rozbudowanego wzmacniacza sygnalu bledu. Natomiast stosowanie do zasilania wzmacniacza sygnalu bledu zasilacza pomocniczego wymaga nawijania dodatkowego uzwojenia wtórnego transformatora sieciowego.2 78 672 Celem wynalazku jest zapewnianie dobrych parametrów zasilacza stabilizowanego bez konieczonasci stosowania rozbudowanego wzmacniacza sygnalu bledu lub dodatkowego uzwojenia wtórnego transformatora sieciowego, zas zagadnieniem technicznym wynalazku jest skonstruowanie zasilacza stabilizowanego umozliwiaja¬ cego osiagniecie tego celu.Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez przylaczenie wejscia jednopolówkowego prostownika zasilacza pomocniczego miedzy jedna koncówka wtórnego uzwojenia transformatora sieciowego, wchodzacego w sklad dwupolówkowego prostownika zasilacza glównego, a mase zasilacza stabilizowanego.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze stosowania zasilacza stabilizowanego wedlug wynalazku jest uzyskanie dobrych parametrów tego zasilacza bez stosowania rozbudowanego wzmacniacza sygnalu bledu i bez koniecznosci nawijania dodatkowych uzwojen wtórnych transformatora sieciowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ideowy tranzystorowego stabilizatora napiecia stalego.Stabilizator wedlug wynalazku sklada sie z sieciowego transformatora 1, którego wtórne uzwojenie jest przylaczone swym jednym koncem do katody pierwszej pólprzewodnikowej diody 2. Drugi koniec wtórnego uzwojenia jest przylaczony do katody drugiej pólprzewodnikowej diody 3 i do anody trzeciej pólprzewodniko¬ wej diody 4, zas odczep wyprowadzony ze srodka wtórnego uzwojenia transformatora 1 jest przylaczony do dodatniej okladziny pierwszego kondensatora 5 ido kolektora pierwszego tranzystora 6, pelniacego funkcje regulatora napiecia. Anoda pierwszej diody 2 polaczona jest z anoda drugiej diody 3, oraz z ujemnymi okladzinami kondensatorów 5 i 7 a takze z ujemnym wyjsciowym zaciskiem 8 i masa stabilizatora. Katoda trzeciej diody 4 polaczona jest z dodatnia okladzina drugiego kondensatora 7 i z rezystorem 9, który z drugiej strony polaczony jest z baza pierwszego tranzystora 6 i z kolektorem drugiego tranzystora 10, wchodzacego w sklad wzmacniacza i detektora sygnalu bledu., Pierwszy tranzystor 6 zasilany jest z prostownika dwupolówkowego z filtrem pojemnosciowym, zlozonego z transformatora 1, diod pierwszej 2 i drugiej 3, oraz pierwszego kondensatora 5, zas drugi tranzystor 10 zasilany jest przez rezystor 9 z prostownika jednopolówkowego z filtrem pojemnosciowym, zlozonego z transformatora 1, diod pierwszej 2 i trzeciej 4, oraz drugiego kondensatora 7. Napiecie stale na wyjsciu prostownika jednopolówkowego jest conajmniej dwukrotnie wieksze od napiecia stalego na wejsciu prostownika dwupolów¬ kowego, dzieki czemu mozna powiekszyc rezystancje rezystora 9, przy zachowaniu stalego punktu pracy drugiego tranzystora 10. Od rezystancji rezystora 9 zalezy wartosc wzmocnienia wzmacniacza sygnalu bledu, a od wielkosci tego wzmocnienia parametry techniczne stabilizatora, takie jak: wspólczynnik stabilizacji napiecia, impedancja wyjsciowa, napiecie tetnien. Powiekszenie rezystancji rezystora 9, przy zachowaniu stalego punktu pracy drugiego tranzystora 10 zapewnia powiekszenie wzmocnienia napieciowego wzmacniacza sygnalu bledu, a wiec i polepszenie parametrów technicznych stabilizatora. PL PL