Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 08.09.1975 18096 KI. 21n\ 1/36 MKP H04n 1/36 Twórcywynalazku: Tadeusz Kunert, Stefan Ert-Eberdt Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Lacznosci, Warszawa (Polska) Uklad do synchronizacji generatora napiecia przemiennego prostokatnego z zewnetrznym zródlem pradu przemiennego Przedmiotem wynalazku jest uklad do synchronizacji generatora napiecia prostokatnego z zewnetrznym zródlem pradu przemiennego znajdujacy zastosowanie na przyklad w systemach zasilajacych linie radiowo-tele- wizyjne w których zachodzi koniecznosc synchronizacji napiecia wyjsciowego przetwornicy tyrystorowej z na¬ pieciem odchylania pionowego sygnalu wizyjnego. Brak powyzszej synchronizacji wywolany róznica czestotli¬ wosci napiecia wyjsciowego przetwornicy i sygnalu odchylenia pionowego wizji jest przyczyna znieksztalcen obrazu wizji w odbiornikach telewizyjnych.Dotychczasowe uklady do synchronizacji generatora napiecia przemiennego prostokatnego z zewnetrznym zródlem pradu przemiennego, dolaczane miedzy generator i zewnetrzne zródlo pradu zawieraly wzmacniacz symetryczny pradu stalego polaczony ze wzmacniaczem przeciwsobnym którego wyjscie bylo sprzezone z dodatkowym uzwojeniem transformatora wyjsciowego generatora napiecia prostokatnego.Uklady dotychczasowe wymagaly kontroli symetryzacji wzmacniacza pradu stalego oraz regulacji manual¬ nej potencjometrów wzmacniacza w czasie eksploatacji ukladów synchronizujacych. Ponadto uklady te dawaly przesuniecie fazowe rzedu 100°el. spowodowane bezposrednim sprzezeniem wyjscia wzmacniacza przeciwsobne- go z uzwojeniem dodatkowym generatora napiecia przemiennego prostokatnego, co w wielu zastosowaniach zwlaszcza w przetwornicach tyrystorowych wspólpracujacych z siecia stanowilo przyczyne awarii.Celem wynalazku jest wyeliminowanie przedstawionych wyzej niedogodnosci. Cel ten zostal osiagniety przez polaczenie wejscia wzmacniacza przeciwsobnego zawierajacego w obwodzie wyjsciowym transformator separujacy, pracujacego w rezimie klucza pradowego, z zewnetrznym zródlem pradu przemiennego poprzez transformator dopasowujacy w którego uzwojenie wtórne wlaczane sa rezystory ograniczajace prad wysterowania wzmacniacza przeciwsobnego oraz dzielnik rezystorowy zalaczony na zródlo zasilania wzmacniacza przeciwsob¬ nego, przy czym punkt polaczenia rezystorów tego dzielnika zostal polaczony ze srodkiem uzwojenia wtórnego transformatora dopasowujacego. Ponadto uzwojenie wtórne transformatora separujacego wzmacniacza przeciw¬ sobnego zostalo polaczone z bazami tranzystorów generujacych generatora napiecia prostokatnego poprzez2 , 78 096 rezystor i galaz oporowa o wartosci rezystancji malejacej w czasie aperiodycznie do zera przy czym poczatek krzywej spadku aperiodycznego odpowiada poczatkowi impulsu zródla pradu zewnetrznego..Galaz oporowa o wartosci rezystancji malejacej aperiodycznie- do .zera zostala wyposazona w mostek .diodowy wjukladzie Gretza w którego przekatna jest zalaczony tranzystor pofaczpny poprzez przekaznik czasowy z zewnetrznym zródlem sygnalu przemiennego.»W%ukladzie synchronizacji generatora napiecia prostokatnego,zwlaszcza z napieciem sieci energoelektrycz- nej lub z napieciem odchylania pionowego sygnalu wizji cel zostal osiagniety przez polaczenie wyjscia ukladu wydzielajacego sygnal odchylania pionowego z ukladem blokady zaklócen impulsu'oraz polaczenia wyjscia ukladu*Avydzielajacego z ukladem ksztaltujacym przebieg prostokatny o czestotliwosci 50 Hz przy czym wyjscie ukladu ksztaltujacego zostalo polaczone równolegle z ukladem pierwszego wtórnika emiterowego oraz przez uklad odwracacza fazy z ukladem drugiego wtórnika emiterowego a wyjscia wtórników emiterowych zostaly zalaczone na wejscie wzmacniacza przeciwsobnego pracujacego w rezimie klucza pradowego, zawierajacego na' wyjsciu transformator separujacy którego uzwojenie wtórne jest polaczone z bazami tranzystorów generujacych generatora napiecia prostokatnego poprzez rezystor i galaz oporowa o wartosci rezystancji malejacej aperiodycz¬ nie zera przy czym poczatek krzywej spadku aperiodycznego odpowiada poczatkowi impulsu zródla pradu zewnetrznego.Wynalazek zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu do synchronizacji generatora napiecia prostokatnego z zewnetrznym zródlem pradu przemiennego, fig. 2—schemat blokowy ukladu synchronizacji generatora napiecia prostokatnego z napieciem odchylania pionowego syngalu wizji, lub z napieciem sieci elektroenergetycznej a fig. 3—schemat ideowy galezi oporowej zastosowanej w ukladzie synchronizacji wedlug wynalazku.Uklad do synchronizacji generatora napiecia prostokatnego z zewnetrznym zródlem pradu przemiennego wedlug wynalazku sklada sie z wzmacniacza przeciwsobnego 1, zawierajacego na wyjsciu transformator separuja¬ cy 2, transformatora dopasowujacego 4, rezystorów 5i6 ograniczajacych prad wysterowania wzmacniacza przeciwsobnego 1, dzielnika rezystorowego 7 i 8 zródla zasilania 9, rezystor 11 i galezi oporowej 12.Sygnal synchronizujacy z zewnetrznego zródla pradu 3, poprzez transformator dopasowujacy 4 i oporniki ograniczajace 5 i 6 steruje wzmacniacz przeciwsobny 1 pracujacy w rezimie klucza pradowego. Kazda zmiana sygnalu synchronizujacego pochodzaca z zewnetrznego zródla pradu 3 powoduje powstanie na wyjsciu transfor¬ matora separujacego 2 impulsu prostokatnego, którego poczatek jest przywiazany czasowo*do poczatku impulsu zródla zewnetrznego 3. Impuls ten poprzez rezystor 11 i galaz oporowa 12 oddzialywuje na bazy tranzystorów generujacych, generatora 10 powodujac wygenerowanie przez generator 10 impulsu wzmocnionego amplitudowo o czestotliwosci i fazie scisle zgodnej z czestotliwoscia i faza impulsu synchronizujacego z zewnetrznego zródla pradu przemiennego 3. Zanik napiecia, ze zródla zewnetrznego 3 powoduje powrót generatora do roli ukladu "generacyjnego i rozpoczecie generowania napiecia o czestotliwosci wlasnej.Dla uzyskania plynnego zadzialania synchronizacji w momencie pojawienia sie impulsu ze zródla zewne¬ trznego 3 zastosowano galaz oporowa 12, której opornosc maleje aperiodycznie w czasie do zera, przy czyni poczatek krzywej spadku aperiodycznego odpowiada scisle, poczatkowi impulsu ze zródla zewnetrznego 3.Powyzsza zmiane opornpsci uzyskano w ukladzie zawierajacym mostek diodowy w ukladzie Gretza 13, w które¬ go przekatna -zalaczono tranzystor 14, którego wejscie jest polaczone poprzez przekaznik czasowy 15 z zewne¬ trznym zródlem pradu przemiennego 3. Z chwila pojawienia sie impulsu synchronizujacego z zewnetrznego zródla pradu przemiennego 3, nastepuje zadzialanie przekaznika czasowego 15, który wysterowuje w sposób plynny tranzystor 14 zmieniajac opornosc mostka 13 do zera.W przypadku synchronizowania generatora napiecia prostokatnego napieciem odchylania pionowego sygna¬ lu wizji, calkowity sygnal wizyjny podawany jest na wejscie ukladu wydzielajacego sygnal odchylania pionowe¬ go 16. Wydzielony sygnal odchylania pionowego jest podawany na uklad ksztaltujacy 18 przebieg prostokatny o czestotliwosci 50 Hz. Równolegle do wejscia ukladu ksztaltujacego 18 podlaczony jest uklad blokady zaklócen impulsów 17, który blokuje wejscie ukladu ksztaltujacego w przypadku pojawienia sie zaklócen impulsów. Przebieg prostokatny o czestotliwosci 50 Hz z ukladu 18 jest podawany na wejscie ukladu wtórnika 19 i wejscie ukladu odwracania fazy 20. „ Sygnal z ukladu odwracania fazy 2.0 podawany jest na wejscie wtórnika emiterowego 21. Uzyskanie napiecia o przeciwnych fazach w ukladach wtórników 19 i 21 sa podawane na wejscie wzmacniacza przeciwsob¬ nego 1, który poprzez rezystor 11 i galaz oporowa 12 < oddzialuje na bazy tranzystorów generujacych generatora 10 powodujac wygenerowanie przez generator 10 impulsu wzmocnionego o czestotliwosci scisle, zgodnej z czestotliwoscia sygnalu odchylania pionowego wizji. W przypadku synchronizowania napieciem sieci78096 3 elektroenergetycznej, napiecie sieci podawane jest na wzmacniacz przeciwsobny 1 i proces synchronizacji przebie¬ ga jak w ukladzie opisany wyzej.Uklad synchronizacji wedlug wynalazku zapewnia wysoka symetrie przebiegu napiecia generatora synchro¬ nizowanego, bez. koniecznosci regulacji manualnej oraz znaczne zmniejszenie przesuniecia fazowego miedzy napieciem zródla wewnetrznego i generatorem napiecia prostokatnego. PL PL