Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 12.05.1975 78020 KI. 21a',7/Q1 MKP H03k5/20 ai&UGi tKA Urzedu Por*»'ift*w«^ Twórca wynalazku: Zbigniew Lagodzinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Automatyki Systemów Energetycznych, Wroclaw (Polska) Sposób wytwarzania impulsów-znaczników czasu Przedmiotem wynalazku jest sposób jednoczesnego wytwarzania w dwóch lub w kilku oddalonych od siebie miejscach impulsów-znaczników czasu. Impulsy te wykorzystuje sie jako znaczniki czasu lub punkty odniesienia czasu przy róznych badaniach, na przyklad przy jednoczesnym badaniu przebiegu wielkosci elektrycznych w kil¬ ku oddalonych od siebie punktach systemu energetycznego.Znane sposoby wytwarzania impulsów-znaczników czasu polegaja na tym, ze umieszczone w punktach pomiarowych generatory wytwarzajace te impulsy, laczy sie laczami z punktem centralnym wysylajacym spec¬ jalne sygnaly synchronizacyjne.Sposób ten umozliwia synchroniczna prace generatorów wytwarzajacych impulsy lecz nie zapewnia jedno- czesnosci wytwarzania tych impulsów w róznych punktach. Wynika to stad, ze przy znacznych odleglosciach sygnaly synchronizacyjne dochodza do generatorów z pewnym opóznieniem. Opóznienie to zalezy nie tylko od odleglosci miedzy nadajnikiem i odbiornikiem tych sygnalów ale i od chwilowego stanu osrodka przenoszacego te sygnaly. Przy korzystaniu z fali odbitej opóznienie sygnalu zalezy równiez od polozenia warstw jonosfery.Opóznienia te* a zwlaszcza ich zmiany sa glówna przeszkoda przy jednoczesnym wytwarzaniu impulsów w odda¬ lonych od siebie punktach pomiarowych.Celem wynalazku jest opracowanie takiego sposobu wytwarzania impulsów-znaczników czasu, który pra¬ ktycznie zapewni jednosnosc wytwarzania tych impulsów w róznych miejscach, niezaleznie od odleglosci i chwi¬ lowych zmian wplywajacych na szybkosc rozchodzenia sie sygnalów synchronizacyjnych.Postawiony cel osiagnieto przez wprowadzenie ciaglej kontroli czasu przechodzenia sygnalów synchroniza¬ cyjnych miedzy centralnym punktem pomiarowym a pozostalymi punktami pomiarowymi.Sposób jednoczesnego wytwarzania impulsów znaczników czasu wedlug wynalazku polega na tym, ze wytwarzane w stacjach pomiarowych impulsy-znaczniki czasu wysyla sie do stacji wiodacej skad po wzmocnieniu i takim opóznieniu aby byly w fazie z impulsami przychodzacymi, ponownie wysyla sie je do odpowiednich stacji pomiarowych.Ponadto ze stacji wiodacej wysyla sie jej wla^e impulsy do wszystkich stacji pomiarowych i tam przy pomocy urzadzen mierzy sie czas miedzy wyslaniem wlasnego impulsu do staqi wiodacej a odebraniem impulsu2 78 020 tej stacji i czas miedzy tym odebraniem impulsu stacji wiodacej a powrotem wlasnego impulsu ze stacji wiodacej.Nastepnie automatycznie oblicza sie róznice z mierzonych czasów i przetwarza sie ja na odpowiedni sygnal elektryczny, którym koryguje sie prace generatora wdanej stacji pomiarowej. Czestotliwosc impul- sów-znaczników czasu dla wszystkich wspólpracujacych generatorów wybiera sie tak, aby odstep czasu miedzy dwoma kolejnymi impulsami byl co najmniej dwukrotnie wiekszy od czasu potrzebnego na przejscie impulsu ze stacji wiodacej do najdalej polozonej stacji pomiarowej.Sposób wytwarzania impulsów wedlug wynalazku umozliwia praktycznie jednoczesne ich wytwarzanie we wszystkich wspólpracujacych punktach pomiarowych niezaleznie od odleglosci i od zmian w osrodkach, którymi te impulsy sa przekazywane.Sposób wedlug wynalazku blizej wyjasnia rysunek, na którym przestawiono przebieg czasowy impulsów przykladowo miedzy stacja pomiarowa A i stacja wiodaca B. W obu tych stacjach sa generatory wytwarzajace napiecie o stalej czestotliwosci, której okres wynosi T0# W odstepie czasu T, któryjest wielokrotnoscia czasu T0 sa tam równiez wytwarzane impulsy-znaczniki czasu a i b. Z pierwszej stacji A impulsy a sa wysylane do drugiej stacji B, gdzie po wzmocnieniu i takim opóznieniem aby byly w fazie z przychodzacymi impulsami a ze staqi A, sa ponownie wysylane do stacji A w której sa odbierane jako impulsy a2. W wiodacej stacji B sa wytwarzane impulsy b, które równiez wysyla sie do stacji A, gdzie przychodza jako impulsy b!. W pierwszej stacji A mierzy sie czas ti miedzy wyslaniem impulsu a a odebra¬ niem impulsu bj i czas t2 od chwili odebrania impulsu bj do przyjscia impulsu a2. Czasy te sa mierzone przez odpowiednie urzadzenia, które róznice At tych czasów przetwarzaja na sygnal elektryczny, którym koryguje sie prace generatora wytwarzajacego impulsy a w stacji A.Przy jednoczesnym generowaniu impulsów a i b róznica At czasów ti i t2 wynosi zero i wówczas zanika dzialanie sygnalu korygujacego prace generatora impulsów w stacji A. PL