Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 78019 KI. 42rJ, 1/14 'MKP-Gotyf 1/14 CZYTELNIA Urzedy Ksl«nltjK»ecjc Polskie- t*&Vr55*4ft«j fe/ Twórcy wynalazku: Zygmunt Kuczewski, Tadeusz Rodacki Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Slaska im. W. Pstrowskiego, Gliwice (Polska) Uklad tyrystorowo-magnetycznego sterowania napiecia Przedmiotem wynalazku jest uklad tyrystorowo-magnetycznego sterowania napiecia przeznaczony do regulacji napiecia przemiennego, a po zastosowaniu ukladu prostujacego równiez do regulacji napiecia wyprosto¬ wanego.Znane sa uklady sterowania napiecia oparte na elementach tyrystorowo-magnetycznych. W ukladach tych elementem regulacyjnym sa dwa tyrystory polaczone przeciwrównolegle zalaczane do obwodu pierwotnego lub wtórnego transformatora dopasowujacego. Jednym z takich ukladów jest uklad, w którym uzwojenie pierwotne transformatora polaczone jest szeregowo z odbiornikiem pradu przemiennego, a uzwojenie wtórne jest zwarte poprzez dwa tyrystory polaczone przeciwrównolegle. Regulacje napiecia na odbiorniku uzyskuje sie poprzez symetryczna zmiane kata wysterowania tyrystorów. Przy kacie wysterowania a =if tyrystory nie przewodza i przez odbiornik plynie prad biegu jalowego ograniczony duza reaktancja transformatora. Przy kacie wysterowa¬ nia a zasilania pojawia sie na odbiorniku. W znanych dotychczas ukladach do regulacji napiecia przemiennego jednofazowego konieczne bylo zastosowanie dwóch tyrystorów sterowanych symetrycznie.Celem wynalazku jest zbudowanie ukladu, w którym do regulacji napiecia przemiennego jednofazowego zastosowany bedzie tylko jeden tyrystor, przy zachowaniu zakresu regulacji napiecia takiego samego jak w dotychczas znanych ukladach z dwoma tyrystorami. Zadanie to zostalo osiagniete w ukladzie w którym uzwojenie pierwotne transformatora polaczone jest szeregowo z odbiornikiem pradu przemiennego. Uzwojenie wtórne transformatora jest zwierane przez jeden tyrystor. Kat wysterowania tego tyrystora jest regulowany od zera do tt. Impulsy sterujace sa przesuniete wzgledem siebie o 2 77. Transformator w pewnych chwilach spelnia role dlawika, którego reaktancja jest bardzo duza jesli kat wysterowania tyrystora wynosi a = tt. Jesli natomiast kat wysterowania tyrystora bedzie sie zmniejszac od tt do 0 to reaktancja dlawika bedzie sie zmniejszac w zaleznosci od podmagnesowania obwodu magnetycznego przeplywem pochodzacym od pradu stalego plynacego w uzwojeniu wtórym transformatora. W czasie kiedy tyrystor przewodzi, transformator jest zwarty i napiecie zasilajace pojawia sie na odbiorniku.Uklad regulacji napiecia zbudowany wedlug wynalazku pozwala na znaczne obnizenie kosztów w porów-2 78 019 naniu do ukladów obecnie znanych poniewaz stosowany jest tylko jeden tyrystor i znacznie prostszy uklad sterowania, ponadto w oparciu o zasade dzialania przedstawionego ukladu mozliwe jest utworzenie magnetycz¬ nego wezla sumacyjnego wykorzystujac rdzen dlawika bedacego elementem ukladu regulacji.Wynalazek zostanie blizej objasniony w przykladzie przedstawionym na rysunku, który jest schematem ideowym ukladu. Uzwojenie pierwotne dwuuzwojeniowego transformatora D polaczone w szereg z obciazeniem Z jest przylaczone do napiecia przemiennego U. Uzwojenie wtórne transformatora D jest zwierane poprzez tyrystor T, który jest sterowany z ukladu sterujacego S. W okresie przewodzenia tyrystora transformator jest zwarty i na odbiorniku pojawia sie prawie cale napiecia zasilania. W okresie kiedy tyrystor T nie przewodzi na odbiorniku pojawia sie napiecie pomniejszone o spadek napiecia na impedancji transformatora D, który z kolei zalezy od pradu obwodu wtórnego, a wiec od kata wysterowania tyrystora T. PL PL