Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 78010 KI. 63c, 47 Twórca wynalazku: Leszek Gasinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Poznanska, Poznan (Polska) Przegub kulowy zwlaszcza do ukladów kierowniczych pojazdów Przedmiotem wynalazku jest przegub kulowy zwlaszcza do ukladów kierowniczych pojazdów z wkladka z tworzywa, kasowaniem luzów i z pelna oslona przed zanieczyszczeniami.Znane sa przeguby kulowe, w których stosuje sie elementy z tworzywa jak panewki dla lozyskowania kulistego czopa. Panewki w tych przegubach dzielone sa w plaszczyznie prostopadlej do osi sworznia z kulistym czopem i dociskane sa jedno lub dwustronnie elementami sprezystymi do kuli.Znane sa równiez przeguby kulowe w których stosuje sie wkladki z tworzywa z zewnetrzna powierzchnia stozkowa z nacieciami na tej powierzchni, które powoduja kasowanie luzów kulistego' czopa przez slizganie sie tymi zewnetrznymi powierzchniami po lejowato uksztaltowanym korpusie przegubu, pod wplywem dzialania nacisku sprezyny.Inne znane konstrukcje zawieraja w korpusie pólpanewki z tworzywa uzupelniane wkladami uszczelniaja¬ cymi z na przyklad plecionki bawelnianej nasyconej srodkami smarujacymi, przy czym docisk wkladki uszczel¬ niajacej do czopu kulistego nastepuje za pomoca pólotwartego pierscienia umozliwiajacego ruch sworznia z kulistym czopem wzgledem panwi i korpusu obudowy. Smarowanie tych przegubów kulistych odbywa sie przez podawanie smaru do zamknietej obudowa panewki poprzez znane smarowniczki. W przypadku samosma- rownych przegubów, smar podawany jest jednorazowo do zamknietej obudowy przegubu z wkladkami tworzywa.Te znane rozwiazania wykazuja szereg wad i niedogodnosci polegajacych przede wszystkim badz na ukladzie podawania smaru, badz tez przede wszystkim na zmianach geometrycznego ksztaltu pólpanewek z tworzywa na powierzchni czaszowej w szczególnosci przy krawedziach tych czopy na skutek dzialania niezrów¬ nowazonych sil promieniowych kulistego czopa przenoszacego te sily poprzez sworzen z ukladu kierowniczego.W przypadku wkladki uszczelniajacej z plecionki bawelnianej nasyconej smarem pod wplywem sil promienio¬ wych, nastepuje szybkie ubijanie tej.wkladki i powstanie luzów trudnych do skasowania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci wystepujacych w tych znanych rozwiazaniach z zachowaniem zalet samosmarowania i kasowania luzów.Cel ten osiagnieto rozwiazaniem wedlug wynalazku, w którym w lejowato uksztaltowanym korpusie2 78 010 przegubu osadzona jest segmentowa panewka z tworzywa sztucznego skladajaca sie co najmniej dwóch segmen¬ tów oraz dwóch klinów o grubosci mniejszej od najmniejszej grubosci scianki segmentu panewki przy czym segmenty zlozone wraz z klinami tworza powierzchnie zewnetrzna o ksztalcie scietego stozka a po ulozeniu w korpusie kliny maja wymiar wysokosciowej wiekszy od segmentów i opieraja sie wierzcholkami o kolnierz korpusu. W zbieznych ku dolowi szczelinach tej dwuczesciowej panewki osadzone sa kliny oparte wierzcholkiem o powierzchnie zamykajaca korpus przegubu od strony sworznia. Grubosc klina jest mniejsza od najmniejszej grubosci scianki panewki.Taka konstrukcja przegubu wykazuje szereg zalet, a w szczególnosci powoduje utworzenie szczeliny smaru¬ jacej na calej powierzchni kulistego przegubu w odróznieniu od znanych szczelin na obwodzie, ponadto kasowanie luzów nastepuje równiez na calej powierzchni kulistego czopa przez fakt wymuszonego elementem sprezystym zsuwanie dwuczesciowej panewki wzdluz powierzchni tworzacych klina.Przedmiot wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój osiowy przegubu, fig. 2 przekrój4 poprzeczny do osi.Korpus 1 przegubu ma w lejowato uksztaltowanej czesci osadzona z tworzywa panewke 2 skladajaca sie z co najmniej dwóch segmentów panewki oraz co najmniej dwóch klinów 3. Segmenty panewki uksztaltowane sa w postaci stozka scietego na powierzchni zewnetrznej z kulistym wybraniem od wewnatrz tak ze przy ich zlozeniu obejmuja kulisty czop przegubu.Segmenty panewki 2 maja boki sciete skosne w plaszczyznach osi sworznia z czopem kulistym, tak ze miedzy powstalymi z tych sciec szczelinami osadzone sa kliny dwustronnie zbiezne. Wierzcholki tych klinów skierowane sa do powierzchni zamykajacej korpus przegubu od strony sworznia. Grubosc klina jest mniejsza od najmniejszej grubosci scianki panewki tworzac wraz z tymi sciankami smarujace kanaly 4. Korpus przegubu od strony kulistego czopa zamkniety jest pokrywa 5, o która oparta jest sprezyna 6 wywierajaca nacisk na segmenty panewki powodujac w czasie pracy kasowanie powstalych luzów na calej powierzchni pomiedzy czopem a panewka. Wkladki 3 w ksztalcie klina opieraja sie wierzcholkiem o kolnierz 7 korpusu, a podstawa o kolnierz 7 pokrywy 5. Przestrzen pomiedzy pokrywa5 a panewka 2 oraz kanalami 4 wypelnia sie smarem stalym. PL PL