Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.07.1975 77329 KI. 17a,5 MKP F25b 9/00 Twórca wynalazku: Wladyslaw Witkowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Typowych Elementów Hydrauliki Silowej „Delta-Hydral", Zaiklad [Doswiadczalny, Wroclaw (Polska) Sposób i urzadzenie do wytwarzania niskich temperatur Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia niskich temperatur, zwlaszcza dla przeprowa¬ dzenia prób sprawnosci dzialania wyrobów, pracu¬ jacych w niskich temperaturach oraz do przepro¬ wadzenia zabiegu obróbki podzerowej, jak i urza¬ dzenie do stosowania sposobu.Osprzet i wyroby pracujace w ciezkich warun¬ kach klimatycznych, do których zaliczyc mozna prace w. niskich temperaturach, siegajacych do —70°C, wymagaja sprawdzenia ich sprawnosci dzialania w tych temperaturach. Ponadto ze wzgle¬ du na zmiany, jakie zachodza w materialach sto¬ sowanych na czesci do tych wyrobów, jak zmiany strukturalne i wymiarowe, konieczne jest tez prze¬ prowadzenie znanego w obróbce cieplnej zabiegu obróbki podzerowej.Dla przeprowadzenia takich prób stosowano do¬ tychczas róznorodne urzadzenia, m. in. sprezarko¬ we, ze zródlem chlodu w postaci cieklego azotu czy dwutlenku wegla lub tez kapiele z niezamar¬ zajacym plynem, np. spirytusem, do których wpro¬ wadzono staly dwutlenek wegla, potocznie znany pod nazwa „suchy lód".Stosowanie urzadzen sprezarkowych plynnego azotu, czy tez dwutlenku wegla, jest stosunkowo drogie, klopotliwe w uzytkowaniu i konserwacji.W przypadku kapieli chlodzacych z niezamarzaja¬ cymi plynami i suchym lodem, brak jest mozliwo¬ sci regulacji temperatur w odpowiednim zakresie, jak tez wzrasta zagrozenie pozarowe. W sumie wiec urzadzenia te, jak i sposoby sa bardzo niedo¬ godne.Celem wynalazku jest opracowanie prostego i skutecznego sposobu wytwarzania niskich tempe- 5 ratur w zakresie do —70°C, jak i tez urzadzenia do stosowania sposobu, odznaczajacego sie duza prostota, wysoka sprawnoscia oraz latwoscia ob¬ slugi.Postawione zadanie zrealizowano dzieki umiesz- 10 czeniu zródla chlodu w postaci stalego dwutlenku wegla, tzw. suchego lodu, w strumieniu powietrza o wymuszonym przeplywie, który zwieksza inten¬ sywnosc parowania. Umieszczajac z kolei zródlo chlodu w komorze o stalej pojemnosci i stosujac i? wymuszony przeplyw powietrza w zamknietym obiegu, osiagnieto jeszcze wiekszy skutek, gdyz eliminowano zjawisko „oblodzenia,, suchego lodu, wywolane para wodna, znajdujaca sie w powietrzu, utrudniajace proces parowania. 20 Stosujac zas odpowiednie wlaczanie i wylaczanie przeplywu strumienia powietrza, oplywajacego zró¬ dlo chlodu, tj. regulujac intensywnosc parowania, osiagnieto mozliwosc regulacji temperatury. W praktyce zastosowano nastawialny czujnik tempe- 25 ratury, sprzezony ze zródlem napedu urzadzenia, powodujacego przeplyw powietrza.Przeprowadzone próby wykazaly bardzo wysoka sprawnosc sposobu, jak i urzadzenia, tj. szybkie osiagniecie niskiego zakresu temperatur oraz male 30 zuzycie suchego lodu. Przykladowo dla komory o 77 32977 3 pojemnosci 130 1 obnizenie temperatury do —70°C wymaga ok. 20 minut, zas utrzymanie tej tempe¬ ratury w ciagu 8 godzin zuzywa sie ok. 12 kg su¬ chego lodu.Stosowanie sposobu wedlug wynalazku jest moz¬ liwe przy pomocy urzadzenia pokazanego na zala¬ czonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pionowo przekrój komory chlodzacej, fig. 2 pozio¬ my przekrój po linii B—B.Urzadzenie sklada sie z komory wewnetrznej 10 i plaszcza zewnetrznego 4. Przestrzen pomiedzy komora a plaszczem wypelniona jest materialem izolacyjnym, tj. wata zuzlowa 5 oraz drewnem.Rama 12 wykonana z drewna, umozliwia polacze¬ nie komory z plaszczem bez tworzenia mostków cieplnych i stanowi zarazem konstrukcje nosna do zamocowania drzwi 13 oraz powierzchnie uszczel¬ niajaca drzwi. Komora wewnetrzna 10 zawiera uklad przegród, tworzacych komore wlasciwa Kw, zasobnik 3 suchego lodu oraz kanal powietrzny Kp, w którym umieszczony jest wirnik wentylato¬ ra 8.Do ladowania zasobnika sluzy otwór zamykany szczelnie pokrywa 1. Komora 10 zaopatrzona jest w zawór wydechowy 2 oraz platynowy czujnik temperatury 11, który sprzezony jest elektrycznie z termoregulatorem 9, sterujacym silnikiem nape¬ dowym 6, który za posrednictwem sprzegla 7 po¬ laczony jest z wirnikiem wentylatora 8.Po napelnieniu zasobnika 3 w suchy lód, zostaje wlaczony wentylator 8, którego dmuch skierowany jest na znajdujacy sie przed nim zasobnik o azuro¬ wych sciankach, w którym znajduje sie suchy lód.Przeplywajace przez zasobnik powietrze, oplywajac grudki suchego lodu, przyspiesza jego parowanie.Endotermiczny przebieg przemiany suchego lodu ze stanu stalego w stan gazowy, nastepuje ciagle az do chwili, gdy osiagnieta zostanie zadana tempe¬ ratura, ustalona odpowiednim nastawieniem termo- 329 4 regulatora 9. Wylaczenie pracy wentylatora powo¬ duje, ze parowanie suchego lodu prawie calkowi¬ cie ustaje i nie nastepuje dalsze obnizanie tempe¬ ratury. Wzrost temperatury powyzej ustalonej war- 5 tosci powoduje ponowne wlaczenie wentylatora do pracy az do wyrównania temperatury. Cykle te powtarzaja sie samoczynnie.W komorze 10 utrzymywane jest stale cisnienie za pomoca zaworu wydechowego 2, który upuszcza 10 nadmiar gazu z komory powstaly na skutek prze¬ miany suchego lodu ze stanu stalego w stan ga¬ zowy.Osprzet elektryczny, jak i silnik napedowy wen¬ tylatora umieszczone sa na zewnatrz komory. 15 Przez zastosowanie w/w wynalazku uzyskano prosty i skuteczny sposób wytwarzania niskich temperatur, jak i równiez urzadzenie do tego spo¬ sobu — proste, sprawne i latwe w obsludze. 20 PL PL