Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 10.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.07.1975 77278 KI. 65h, 25/08 MKP B63h 25/08 Twórcy wynalazku: Janusz Albert Kryczkowski, Andrzej Maria Jaeszke, Zdzislaw Bielawski, Zbigniew Milewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Momski Instytut Rybacki, Gdynia (Polska) Sposób intensyfikacji dzialania steru okretowego i srodek do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób Intensyfika¬ cji dzialania steru okretowego i srodek do stoso¬ wania tego sposobu.Zagadnienie poprawy sterownosci glównie rybac¬ kich statków, zwlaszcza przy malych predkosciach ruchu, wystepuje ostatnio ze szczególnie duza ostroscia. Okazuje sie bowiem, iz ze wzrostem roz¬ miarów statków, zapewnienie ich sterownosci przy malych predkosciach, a wiec przykladowo podczas ruchu z ograniczona predkoscia we mgle, przed manewrami, podczas ograniczenia predkosci w wy¬ padkach zagrozen i niebezpieczenstwa kolizji, w czasie tralowania, jest nadzwyczaj trudne. Jak wiadomo po obnizeniu predkosci ponizej okreslo¬ nej wartosci progowej ster w ogóle przestaje dzia¬ lac.Konwencjonalnie zagadnienie techniczne zapew¬ nienia sterownosci statku takze przy obnizonej jego predkosci rozwiazuje sie stosujac wieksze po¬ wierzchnie steru. Jednakze ten znany sposób jest — niekorzystny. Operowanie wielkim sterem staje sie bardzo trudne, a opory takiego urzadze¬ nia sa istotne dla ruchu statku w normalnych wa¬ runkach. Stwierdzono takze, iz powiekszenie po¬ wierzchni steru nie ma wiekszego wplywu na utra¬ te sterownosci przy zmniejszaniu predkosci ponizej okreslonej, wcale nie bliskiej zera, predkosci.Czyniono próby stosowania specjalnych pedni-, ków pomocniczych, uruchamianych W okresach ma¬ newrowania i przy wydatnie zmniejszonej pred- 10 15 20 kosci statku. Te znane rozwiazania sa kosztowne, a projektowane urzadzenia do ich praktycznej rea¬ lizacji sa skomplikowane i wymagaja znacznej przebudowy istniejacych ukladów sterowych i in¬ nych ukladów na statku.Celem wynalazku jest sposób intensyfikacji dzia¬ lania konwencjonalnego, istniejacego, steru okre¬ towego, zwlaszcza sposób utrzymania sterownosci duzych rybackich jednostek plywajacych takze przy malych predkosciach ruchu, jak równiez — zmniejszenie zaburzen wywolanych przez dziala¬ nie steru w ogóle. Celem wynalazku jest takze od¬ powiedni srodek, zapewniajacy realizacje propo¬ nowanego sposobu, nadajacy sie do szerokiego sto¬ sowania w warunkach morskich, nie wywolujacy skutków negatywnych w srodowisku wodnym.Wskazane cele zostaly zrealizowane przez twór¬ cze, zasadniczo nowe zastosowanie obnizenia sil tarcia steru o oplywajace go medium, to jest przez zmniejszenie sil tarcia steru o wode znacznie po¬ nizej sil tarcia wewnetrznego wody, a wiec przez zapewnienie wymuszonego oplywu wody takze przy malych i bardzo malych predkosciach wzgled¬ nych powierzchni steru i otaczajacej go wody. Od¬ powiednio zmniejszone sa skutki tarcia, to jest zmniejszone lub wyeliminowane zostaja zawiro¬ wania przy wiekszych predkosciach. Obnizenie sil tarcia powierzchni steru o wode jest zrealizowa¬ ne wedlug wynalazku przy wykorzystaniu znanej zasady hydromechaniki, polegajacej na wprowadza- 77 27R77 278 3 niu miedzy trace powierzchnie steru i wody, war¬ stwy posredniczacej w postaci plynnego srodka z wydatnie zmniejszajacego te opory.Istotnym jest, iz jako srodek taki jest zastoso¬ wany wodny roztwór wielocukrów, uzyskanych w znany sposób z plech krasnorostów takich jak chrzastnica (Chondrus crispus) i/lub gigartyna (Gigartina stellata) bedacych substancjami galare¬ towatymi rozpuszczonymi w wodzie. Sa to srodki pochodzace z morza, a wiec nie zanieczyszczajace morza, co jest warunkiem koniecznym dla dopusz¬ czenia do masowego stosowania srodków chemicz¬ nych wprowadzanych do toni morskiej, szczegól¬ nie w jej warstwach przypowierzchniowych.Rozwiazanie wedlug wynalazku spelnia wyzna¬ czone cele i wykazuje szereg technicznych i tech¬ niczno uzytecznych skutków. Sztuczne obnizenie sil t^cta"# p^wi^rzctoi steru o wode wybitnie pod¬ wyzsza sterownosc" statków, takze przy znacznie obnizonych predkosciach jego ruchu, kiedy to kon¬ wencjonalnie dzialajace stery wykazuja niska sprawnosc. Zastosowanie taniego, latwego w pro¬ dukcji i prostego w skladzie srodka chemiczne¬ go, nie powodujacego najmniejszego niekorzystne¬ go zanieczyszczenia morza, pozwala na realizacje sposobu wedlug wynalazku bez stosowania koniecz¬ nych zabiegów neutralizacji srodka lub jego wy¬ prowadzania ze sfery stosowania po wykorzysta¬ niu.Przykladowy sposób realizacji przedmiotu wyna¬ lazku jest nastepujacy. Na powierzchnie steru wprowadza sie, w jeden ze znacznych sposobów na przyklad przez wtrysk od wewnatrz — wodny roztwór wielocukrów powstalych z substancji ga¬ laretowatych, które sa uzyskane z plech krasnoro¬ stów morskich na przyklad chrzastnicy i/albo gi- gartyny. Roztwór ten ma stezenie 2—10%, korzy¬ stnie okolo 2,7% w stosunku wagowym, a gestosc srodka jest zblizona do gestosci wody morskiej i jest zawarta miedzy 1,00 i 1,02 g/cm3. Korzystnie srodek jest wtryskiwany ukladem znanych dysz, przy zastosowaniu niewielkiego nadcisnienia rzedu 5 0,2—1,2 atm, najkorzystniej 0,45 atm. Strugi wody porywaja srodek i rozprowadzaja go po powierzch¬ ni steru. Zuzycie srodka jest niewielkie, wahajac sie jednak w znacznych graniccah, w uzaleznieniu od zastosowanych parametrów wtrysku. Przy do- 10 zowaniu impulsowym wykonywanym szczególnie w czasie przeprowadzania manewrów, z siecia lub tralowania, wynosi ono od 0,1 do 0,35kg /m2 • godz., a przy szczególnie intensywnym dozowaniu i znacz¬ niejszych przyspieszeniach wzglednych ruchu stat- 13 ku — okolo 4,0—10,0 kg/m2 • godz.Przedmiot wynalazku nadaje sie do zastosowa¬ nia w gospodarce narodowej szczególnie w budow¬ nictwie okretowym na statkach rybackich srednie¬ go i dalekiego zasiegu, oraz na statkach naukowo- 20 badawczych i hydrograficznych eksploatowanych na wodach otwartych. PL PL