Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 21.04.1975 77111 KI. 42r3, 1/10 MKP G05f 3/06 ;ZYTELNIA ¦pols!.icj. [?¦;.¦¦ " i Twórcywynalazku: Leopold Lubkowski, Zdzislaw Warchol Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Lacznosci, Warszawa (Polska) Stabilizator napiecia przemiennego Przedmiotem wynalazku jest stabilizator napiecia przemiennego.¦ Dotychczasowe uklady stabilizatorów napiecia przemiennego, wykorzystywaly do stabilizacji napiecia transformator z rdzeniem nasycanym magnetycznie w calym przekroju, przy czym do uzwojenia wtórnego transformatora podlaczany byl obwód rezonansowy eliminujacy z napiecia wyjsciowego skladowe harmoniczne.Uklady te odznaczaly sie stosunkowo wysokim wspólczynnikiem zawartosci harmonicznych rzedu 15% niejednokrotnie przewyzszajacym zawartosc harmonicznych w sieci oraz wspólczynnikiem stabilizacji napiecia ± 5%. Dla szeregu ukladu elektronicznych wymagajacych stabilnych zródel zasilania parametry wyjsciowe dotychczasowych ukladów sa niewystarczajace.Celem wynalazku jest opracowanie ulepszonego stabilizatora napiecia odznaczajacego sie wysokim wspólczynnikiem stabilizacji rzedu ±1% oraz zawartoscia harmonicznych znacznie mniejsza od zawartosci harmonicznych w sieci zasilajacej.Ciel ten zostal osiagniety przez zastosowanie transformatora ferrorezonansowego którego rdzen sklada sie z dwu czesci nasyconej magnetycznie i nienasyconej magnetycznie przy czym na czesci nienasyconej magnetycz¬ nie jest nawiniete po stronie pierwotnej uzwojenie zasilajace transformator a po stronie wtórnej jest nawiniete uzwojenie kompensujace i na osobnej cewce po stronie wtórnej uzwojenie dlawikowe ponadto na czesci nasyconej magnetycznie znajduje sie uzwojenie wyjsciowe którego poczatek jest polaczony galwanicznie z po¬ czatkiem uzwojenia dlawikowego a koniec uzwojenia wyjsciowego jest polaczony poprzez kondensator z kon¬ cem uzwojenia dlawikowego przy czym wyjscie napiecia stabilizowanego stanowi czesc uzwojenia wyjsciowego polaczona szeregowo i przeciwsobnie z uzwojeniem kompensujacym.Wynalazek uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat polaczen ukla¬ du transformatora ferrorezonansowego sklada sie z transformatora ferrorezonansowego w którym wyrózniona zostala czesc nasycona magnetycznie 1, czesc nienasycona magnetycznie 2, uzwojenia pierwotnego 3, uzwojenia kompensacyjnego 4, uzwojenia dlawikowego 5, uzwojenia wyjsciowego 6, kondensatora 7.Na czesci nienasyconej magnetycznie 2 rdzenia transformatora ferrorezonansowego jest nawiniete po stronie pierwotnej uzwojenie zasilajace 3 a po stronie wtórnej uzwojenie kompensacyjne 4 stanowiace jednai 2 77 111 cewke, a na osobnej cewce po stronie wtórnej uzwojenie dlawikowe 5. Na czesci nasyconej rdzenia 1 uzyskanej przez zmniejszenie przekroju rdzenia, jest nawiniete na oddzielnej cewce uzwojenie wyjsciowe 6. Poczatek uzwojenia wyjsciowego 6 jest polaczony galwanicznie z poczatkiem uzwojenia dlawikowego 5 a koniec uzwoje¬ nia wyjsciowego 6 jest polaczony poprzez kondensator 7 z koncem uzwojenia dlawikowego 5 tworzac obwód rezonansu równoleglego dla pojemnosci kondensatora 7 oraz indukcyjnosci sumarycznej zlozonej z indukcyjnos- ci glównej rdzenia i indukcyjnosci uzwojen 5 i 6.Napiecie na uzwojeniu wyjsciowym 6 zmienia sie w niewielkim zakresie dzieki wymuszeniu przez prad rezonansu równoleglego, stanu nasycenia w czesci 1 rdzenia, odznaczajacego sie malymi zmianami napiecia wyjsciowego w funkcji zmian pradu zasilajacego, charakterystycznymi dla pracy na plaskiej czesci krzywej B = f/H magnesowania rdzenia. Ponadto przeciwsobne polaczenie uzwojenia wyjsciowego 6 z uzwojeniem dlawikowym 5 dodatkowo poprawia stabilizacje napiecia w ukladzie rezonansowym.Czesc uzwojenia wyjsciowego 6 i uzwojenia kompensujacego 4 sa polaczone szeregowo i przeciwsobnie przy czym ilosc zwojów uzwojenia kompensacyjnego 4 jest odpowiednio mniejsza w stosunku do ilosci zwojów czesci uzwojenia 6 podlaczonej do wyjscia stabilizatora, a przekrój czesci nasyconej 1 na której jest nawiniete uzwojenie 6 jest odpowiednio mniejszy od przekroju rdzenia czesci nienasyconej 2, zapewnia to uzyskanie prawie jednakowych wartosci skutecznych napiecia na uzwojeniach 4 i czesci uzwojenia 6, co przy przeciwsobnym polaczeniu uzwojen 4 i 6 pozwala na uzyskanie wysokiego wspólczynnika stabilizacji napiecia.Wykonanie obwodu rezonansowego na calosci uzwojenia wyjsciowego 6 zmniejsza zawartosc harmonicz¬ nych w obwodzie wyjsciowym w stosunku do zawartosci harmonicznych w napieciu zasilajacym. Dzieki zastoso¬ waniu ukladu stabilizacji wedlug wynalazku uzyskuje sie stabilizacje napiecia wyjsciowego rzedu ±1% oraz poprawia wspólczynnik zawartosci harmonicznych w stosunku do zawartosci harmonicznych w sieci o okolo 10%. PL PL