Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.10.1974 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 76749 KI. 22a, 67/00 MKP C09b 67/00 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Twórcywynalazku: Kazimierz Bujala, Henryk Golec, Miroslaw Gralinski, Jan Jedrzejewski, Franciszek Kacprzak, Ryszard Salagacki Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Przemyslu Barwników, Zgierz (Polska) Srodek barwiacy do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny Przedmiotem wynalazku jest srodek barwiacy do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien poliestrowych i wlókien welnianych na kolor pomaranczowy o odcieniu czerwonym.Dotychczas wyroby wlókiennicze z mieszaniny wlókien poliestrowych i welnianych barwiono metoda dwukapielowa lub jednokapielowa, dwustopniowa przy uzyciu barwników zawiesinowych zabarwiajacych wylacznie skladnik poliestrowy wyrobu, a nie zabarwiajacy wlókna welnianego oraz barwników kwasowych zabarwiajacych welne o wysokich wskaznikach odpornosci: na swiatlo 5°, na wode 4-5°, na pranie 4°, na pot 4°, na tarcie 4°, w skali osmiostopniowej dla swiatla i pieciostopniowej dla innych odpornosci, przy czym 8° lub' 5° oznacza odpornosc najwyzsza.Stosowanie metody jednokapielowej przy uzyciu indywidualnych barwników o wlasciwosciach podanych powyzej praktycznie uniemozliwia uzyskanie jednolitego zabarwienia na mieszance wlókienniczej poliester-wel- na, ze wzgledu na ograniczona ilosc barwników z grupy zawiesinowych i barwników do welny spelniajacych stawiane powyzej wymagania.. Wedlug wynalazku srodek barwiacy do barwienia,wyrobów z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny zawiera: 55—85 czesci wagowych technicznego barwnika ó wzorze ogólnymi, w którym V oznacza atom wodoru lub atom chloru lub atom bromu, Z oznacza grupe nitrowa, X oznacza grupe alkilowa CnH2n+1 -dla n oznaczajacego liczbe calkowita od 1 do 4 lub grupe hydroksyetylowa lub grupe acetylowa, Y oznacza grupe hydroksyetylowa lub grupe cyjanoetylowa oraz 20—45 czesci wagowych technicznego barwnika o wzorze ogólnym 2, w którym C oznacza reszte skladnika czynnego szeregu benzenowego posiadajaca w czasteczce podstawniki jak grupe metylowa, sulfonanilidowa, sulfonamidowa, nitrowa, metoksylowa, etoksylowa, lub atom chlorowca, np. reszte 2-toluidyny, lub 2-sulfonanilido-4-toluidyny, B natomiast oznacza reszte skladnika bierne¬ go szeregu naftalenowego posiadajaca w czasteczce podstawniki jak grupe hydroksylowa, acetyloaminowa, benzenosulfonyloaminowa, 4-toluenosulfonyloaminowa oraz jedna lub dwie grupy sulfonowe w postaci soli sodowych, np. reszte kwasu l-hydroksynaftalen-4-sulfonowego, kwasu 1-hydroksynaftaleno -5-sulfonowego, lub kwasu l-/N-acetylo/-amino-8-hydroksynaftaleno-3,6-dwusulfonowego»2 76 749 Barwniki techniczne wchodzace w sklad srodka wedlug wynalazku, ewentualnie zawieraja niewielkie Ilosci znanych srodków dyspergujacych, zwilzajacych, wypelniajacych takich jak: dekstryna, szesciometafosforan sodowy, sól kuchenna, soda, które to srodki nie maja zadnego wplywu na sposób barwienia i wlasciwosci uzytkowe wybarwienia.Barwnik o wzorze ogólnym 1, którego podstawniki zostaly omównione powyzej, zabarwia wlókno poli¬ estrowe na kolor szkarlatny, natomiast nie byl dotychczas stosowany do barwienia wyrobów wlókienniczych z wlókien mieszanych poliester-welna, poniewaz zabarwia wlókno welniane w indywidualnym barwieniu w spo¬ sób nietrwaly dajac na tym wlóknie nastepujace odpornosci wybarwien: na swiatlo 3°, na wode 2-3°, na pranie 2°, na pot 2°, na tarcie 2°.Natomiast barwnik o wzorze ogólnym 2 barwi wlókno welniane na kolor pomaranczowy, ale dotychczas nie byl stosowany do barwienia welny w mieszance poliester-welna, z uwagi na zbyt niskie trwalosci uzytkowe zabarwionych wlókien: na swiatlo 4-5°, na wode 3°, na pranie 3—4°, na pot 3—4°, na tarcie 4°.Odpowiedni dobór ilosciowy barwników o wzorach ogólnych 1 i 2 w celu wytworzenia srodka barwiacego wedlug wynalazku, umozliwil równomierne zabarwienie obydwu rodzajów wlókien wjednej kapieli barwiacej wjednakowym odcieniu oraz otrzymanie zabarwionych wyrobów wlókienniczych poliestrowo-welnianych o nie¬ oczekiwanie wysokich wartosciach uzytkowych: na swiatlo 6°, na wode 4-5°, na pranie 5°, na pot 4-5°, na tarcie 5°.Barwniki o wzorach ogólnych 1 i 2 w których znaczenie podstawników zostalo podane powyzej, charakte¬ ryzuja sie dobra odpornoscia na dzialanie przenosników w kapieli barwiacej w temperaturze 100°C oraz nie ulegaja rozkladowi w kapieli barwiacej o temperaturze 105-115°C w obecnosci aldehydu mrówkowego.Srodkiem wedlug wynalazku barwi sie wyroby z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny na kolor pomaranczowy o odcieniu czerwonym, metoda jednokapielowa, jednostopniowa w wodnej kapieli farbiarskiej o krotnosci 40 :1, w stosunku do ciezaru wyrobu o temperaturze wrzenia z dodatkiem przenosnika w ciagu 1,5 godziny lub w kapieli wodnej o krotnosci 10 :1 w temperaturze 105-115°C z dodatkiem aldehydu mrówkowe¬ go, w ciagu okolo 1 godziny. Nastepnie zabarwione wyroby pierze sie i plucze wedlug znanych metod.Otrzymuje sie równomiernie zabarwione wyroby wlókiennicze z wlókien mieszanych poliester-welna w kolorze pomaranczowym o odcieniu czerwonym odznaczajace sie wysokimi odpornosciami uzytkowymi szczególnie na swiatlo 6°, na wode 4—5°, na pranie 5°, na pot 4—5°, na tarcie 5° oraz charakteryzujace sie niezmienionymi wlasnosciami fizykochemicznymi wlókien poliestrowych i welny. Ponadto okazalo sie, ze stosujac do barwienia metoda jednokapielowa srodek wedlug wynalazku uzyskuje sie dobre krycie nierównomiernosci materialowych oraz wyeliminowanie niekorzystnego polysku wlasciwego wlóknom poliestrowym.Srodek wedlug wynalazku znajduje zastosowanie do barwienia nie tylko konwencjonalnych mieszanek wlókienniczych o skladzie 55% wlókna poliestrowego i 45% wlókna welnianego, ale równiez barwi sie nim takie mieszanki, w których zawartosc wlókna poliestrowego siega 70%. Ponizej podano przyklad sporzadzania srodka wedlug wynalazku.P r z y k l a d: 70 czesci wagowych technicznego produktu w koncentracji 100/100 zawierajacego barwnik o wzorze 3 miesza sie z 30 czesciami wagowymi technicznego produktu w koncentracji 100/100 zawierajacego barwnik o wzorze 4, calosc uciera sie i homogenizuje na przystosowanych do tego celu urzadzeniach. Otrzyma¬ nym srodkiem barwiacym barwi sie metoda jednokapielowa wyroby z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny na kolor pomaranczowy o odcieniu czerwonym. Wybarwienia odznaczaja sie dobra równomiernoscia i wysokimi wskaznikami odpornosci uzytkowych, szczególnie na swiatlo 6°, na wode 4—5°, na pranie 5°, na pot 4—5°, na tarcie 5°. PL PLPriority: Application announced: 01/10/1974 Patent description was published: 15/04/1975 76749 KI. 22a, 67/00 MKP C09b 67/00 READING ROOM of the Patent Office of the Inventors: Kazimierz Bujala, Henryk Golec, Miroslaw Gralinski, Jan Jedrzejewski, Franciszek Kacprzak, Ryszard Salagacki Authorized by a temporary patent: Center for Research and Development of the Dye Industry (Poland) for dyeing products made of a mixture of polyester fibers and wool. The subject of the invention is a dyeing agent for dyeing products made of a mixture of polyester fibers and wool fibers in an orange color with a red shade. Until now, textiles made of a mixture of polyester and wool fibers were dyed using the two-toned or single-toned method using two dyes. dispersive dyes only the polyester component of the product, and not dyes of the wool fibers and acid dyes that dye wool with high resistance indexes: to light 5 °, to water 4-5 °, to washing 4 °, to sweat 4 °, to rubbing 4 °, to an eight-point scale for light and a five-point scale for and other resistance, with 8 ° or '5 ° being the highest. Using the single-wash method with individual dyes with the properties given above makes it practically impossible to obtain a uniform dye on the polyester-wool textile mixture, due to the limited amount of dyes from the suspension group and dyes for wool meeting the above requirements. According to the invention, a dyeing agent for dyeing products made of a mixture of polyester fibers and wool contains: 55-85 parts by weight of technical dye - general formula, where V is hydrogen or chlorine or bromine, Z represents a nitro group, X represents an alkyl group CnH2n + 1 - for n representing an integer from 1 to 4 or a hydroxyethyl group or an acetyl group, Y represents a hydroxyethyl group or a cyanoethyl group, and 20-45 parts by weight of a technical dye of general formula 2, in which C denotes the remainder of the benzene series active ingredient having a frequency linking substituents such as a methyl, sulfonanilide, sulfonamide, nitro, methoxy, ethoxy or halogen group, e.g. 2-toluidine or 2-sulfonanilide-4-toluidine residues, while B is the rest of the passive component of the naphthalene series having substituents on the molecules such as hydroxyl, acetylamino, benzenesulfonylamino, 4-toluenesulfonylamino and one or two sulfonate groups in the form of sodium salts, e.g. residues of 1-hydroxynaphthalene-4-sulfonic acid, 1-hydroxynaphthalene -5-sulfonic acid, or l- / N- acetyl / -amino-8-hydroxynaphthalene-3,6-disulfonic »2 76 749 Technical dyes included in the composition of the agent according to the invention, possibly contain small amounts of known dispersants, wetting agents, filling agents such as: dextrin, sodium hexametaphosphate, sodium salt, , both of which have no influence on the dyeing process and the performance of the dyeing. Dye of general formula I, the substituents of which have been discussed The above mentioned dyes the polyester fiber scarlet, but it has not been used so far for dyeing textiles made of polyester-wool mixed fibers, because it dyes the wool fiber in an individual dye in a manner unstable, giving the fiber a light-fastening effect as follows: 3 °, water 2-3 °, wash 2 °, sweat 2 °, rub 2 °, while the dye of the general formula 2 dyes the wool fiber orange, but so far it has not been used to dye wool in a polyester mixture. wool, due to insufficient durability of dyed fibers: 4-5 ° for light, 3 ° for water, 3-4 ° for washing, 3-4 ° sweat, 4 ° rubbing. Proper quantitative selection of dyes of general formulas 1 and 2, in order to produce the dye according to the invention, it made it possible to evenly dye both types of fibers in one dye bath in the same shade and to obtain dyed polyester-wool textiles with an unexpectedly high Usable values: light 6 °, water 4-5 °, washing 5 °, sweat 4-5 °, rubbing 5 °. Dyes of general formulas 1 and 2 in which the meaning of the substituents is given above, they have good resistance to the action of conveyors in a dyeing bath at a temperature of 100 ° C and do not decompose in a dyeing bath at a temperature of 105-115 ° C in the presence of form aldehyde. According to the invention, products made of a mixture of polyester fibers and wool are dyed orange in color red shade, single-bath method, one-stage in a water dyeing bath with a ratio of 40: 1, in relation to the weight of the product at the boiling point with the addition of a conveyor for 1.5 hours or in a water bath of 10: 1 at 105-115 ° C with the addition of formaldehyde for about 1 hour. Then, the dyed products are washed and rinsed according to known methods. Uniformly dyed textiles made of polyester-wool mixed fibers in an orange shade of red, characterized by high resistance to use, especially to light 6 °, to water 4-5 °, to washing 5 °, sweat 4-5 °, friction 5 ° and characterized by unchanged physical and chemical properties of polyester fibers and wool. Moreover, it turned out that by using the single-dye method, the agent according to the invention achieves good coverage of material irregularities and eliminates the unfavorable gloss inherent in polyester fibers. , but it is also used to dye such blends in which the content of polyester fiber reaches 70%. An example of the preparation of the composition according to the invention is given below: Example: 70 parts by weight of a technical product in a concentration of 100/100 containing the dye of formula 3 are mixed with 30 parts by weight of a technical product in a concentration of 100/100 containing the dye of formula 4, the whole is grated and homogenized on devices adapted for this purpose. The products made of a mixture of polyester fibers and wool are dyed orange in a red shade with the obtained dyeing agent. The dyes are characterized by good uniformity and high indexes of usable resistance, especially to light 6 °, to water 4-5 °, to washing 5 °, to sweat 4-5 °, to 5 ° rubbing. PL PL