Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.10.1974 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 76735 KI. 22a, 67/00 MKP C09b 67/00 Urz* Twórcywynalazku: Kazimierz Bujala, Henryk Golec, Miroslaw Gralinski, Jan Jedrzejewski, FranciszekKacprzak, Ryszard Salagacki Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Przemyslu Barwników, Zgierz (Polska) Srodek barwiacy do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny Przedmiotem wynalazku jest srodek barwiacy do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien poliestrowych. i welny na kolor pomaranczowy.Dotychczas wyroby wlókiennicze z mieszaniny wlókien poliestrowych i welnianych barwiono metoda dwukapielowa lub jednokapielowa dwustopniowa przy uzyciu barwników zawiesinowych i barwników kwaso¬ wych.Stosowane dotychczas barwniki zawiesinowe barwily skladnik poliestrowy, natomiast nie zabarwialy skladnika welnianego. Stosowane do barwienia skladnika welnianego mieszanki wlókienniczej barwniki kwaso¬ we musza charakteryzowac sie wysokimi wskaznikami odpornosciowymi wybarwien, a mianowicie: na swiatlo 5°, na wode 4—5°, na pranie 4°, na pot 4°, na tarcie 4°, przy czym 8° dla swiatla a 5° dla pozostalych trwalosci oznacza odpornosc najwyzsza. Ze wzgledu na ograniczona ilosc barwników z grupy zawiesinowych i barwników do welny spelniajacych stawiane powyzej wymagania, praktycznie niemozliwe jest stosowanie metody jednoka- pielowej. Dodatkowym mankamentem jest trudnosc uzyskaniajednolicie i równomiernie zabarwnionych obydwu rodzajów wlókien w wyrobie wlókienniczym bedacym mieszanka wlókien o róznych wlasciwosciach fizyko-che¬ micznych.Celem wynalazku jest równoczesne, jednolite zabarwienie wyrobów z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny metoda jednokapielowa, jednostopniowa, na jednolity kolor pomaranczowy o wysokich wartosciach uzytkowych wybarwien i niezmienionych wlasnosciach fizyko-chemicznych wlókien.Cel ten osiagnieto barwiac wyroby z wlókien mieszanych poliestrowo-we lnianych srodkiem barwiacym wedlug wynalazku zawierajacym: 35—65 czesci wagowych technicznego barwnika o wzorze ogólnymi, w którym R oznacza niskoczasteczkowy rodnik alkilowy, 10—30 czesci wagowych technicznego barwnika o wzo¬ rze ogólnym 2, w którym V oznacza atom wodoru lub atom chloru lub atom bromu, Z oznacza grupe nitrowa, X oznacza grupe alkilowa CnH2n+1 lub grupe acetylowa, Y oznacza grupe hydroksyetylowa lub grupe cyjanoetyiowa oraz 20—40 czesci wagowych technicznych barwników o wzorze ogólnym 3, w którym P u/iiaca dwuamine szeregu dwufenylu zawierajaca grupy sulfonowe oraz ewentualnie zawierajaca podstawniki jak grupe metylowa, metyksylowa i inne, Bx jest76 735 równe lub rózne od Bj i oznacza reszte anilidu lub chloroanilidu lub metoksyanilidu kwasu acetylooctowego, reszte fenolu zestryfikowanego p-toluenosulfochlorkiem lub p-benzenosulfochlorkiem, lub reszte skladnika bier¬ nego szeregu pirazolonu lub 2-hydroksynaftalenu, najkorzystniej kwasu 2-aminonaftylo-6,8-dwusulfonowego lub kwasu 2-aminonaftylo-3,6-dwusulfonowego. . Oprócz barwników srodek barwiacy wedlug wynalazku ewentualnie zawiera dodatek znanych srodków dyspergujacydi, zwilzajacych oraz wypelniajacych jak: dekstryna, sól kuchenna, szesciometafosforan sodowy, soda, które to srodki nie maja zadnego wplywu na sposób barwnienia i wlasciwosci uzytkowe wybarwien.Barwniki o wzorach ogólnych 1 i 2, których podstawniki zostaly omówione powyzej, zabarwiaja wlókno polies¬ trowe, natomiast wlókno welniane barwnik o wzorze ogólnym 1 zabarwia na kolor zólty w sposób nietrwaly (brudzi) dajac ha tym wlóknie odpornosci wybarwien: na swiatlo 2°, na wode 2°, na pranie 1-2°, na pot 2-3°, na tarcie T, barwnik o wzorze ogólnym 2 barwi nietrwale welne na kolor czerwony dajac zabarwienia o odpor- nosciach: na swiatlo 3°, na wode 2—3°, na pranie 2°, na pot 2°, na tarcie 2°. Barwniki o wzorze ogólnym 3 barwia welne, ale dotychczas nie byly stosowane do barwienia wyrobów z wlókien mieszanych poliester-welna, z uwagi na zbyt niskie trwalosci uzytkowe zabarwionych wlókien na swiatlo 3—4°, na wode 2—3°, na pranie 2-3°, na po14°, na tarcie 3—4°.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze srodek barwiacy zawierajacy jako komponenty odpowiednio dobrane ilos¬ ciowo barwniki o wzorach ogólnych 1, 2 i 3, umozliwia trwale zabarwnienie wyrobów z mieszanek wlókien¬ niczych poliester-welna na jednolity kolor pomaranczowy, a wartosci uzytkowe wybarwien srodkiem znacznie przewyzszaja wartosci uzyskane przy barwieniu poszczególnymi barwnikami wchodzacymi w sklad srodka i wy¬ nosza: na swiatlo 6°, na wode 5°, na pranie 5°, na pot 5°, na tarcie 4—5°.Powyzsze nieoczekiwane efekty techniczne, nie wynikaja z wlasciwosci technicznych poszczególnych kom¬ ponentów i wskazuja na~*ynergizm dzialania skladników srodka wedlug wynalazku.Barwniki bedace skladnikami srodka wedlug wynalazku, charakteryzuja sie dobra odpornoscia na dziala¬ nie przenosników np. o-fenylofenolu w kapieli barwiacej w temperaturze 100°C oraz nie ulegaja rozkladowi w kapieli barwiacej o temperaturze 105-115°C w obecnosci aldehydu mrówkowego.Srodkiem wedlug wynalazku barwi sie wyroby z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny na kolor pomaranczowy metoda jednokapiclowa, jednostopniowa w wodnej kapieli farbiarskiej o krotnosci 40 : 1 w sto¬ sunku do ciezaru wlókna w temperaturze wrzenia z dodatkiem przenosnika wciagu 1,5 godziny lub w kapieli wodnej o krotnosci 10 : 1 w temperaturze 105-115°C z dodatkiem aldehydu mrówkowego w ciagu okolo 1 go¬ dziny. Nastepnie zabarwione wyroby pierze sie i plucze. Otrzymuje sie równomiernie' zabarwione wyroby wlókiennicze z wlókien mieszanych poliester-welna na kolor pomaranczowy, odznaczajace sie nieoczekiwanie wysokimi odpornosciami uzytkowymi wybarwien szczególnie na swiatlo 6°, na wode 5°, na pranie 5°, na pot 5° na tarcie 4-5°, oraz niezmienionymi wlasnosciami fizyko-chemicznymi wlókien poliestrowych i welny.Ponadto okazalo sie, ze stosujac do barwienia metoda jednokqpielowa srodek wedlug wynalazku uzyskuje sie dobre krycie nierównomiernosci materialowych wyrobu wlókienniczego oraz wyeliminowanie niekorzyst¬ nego polysku wlasciwego wlóknom poliestrowym. Srodek wedlug wynalazku znajduje zastosowanie do bar¬ wienia nie tylko konwencjonalnych mieszanek wlókienniczych o skladzie 55% wlókna poliestrowego i 45% wlókna welnianego, ale równiez barwi sie nim takie mieszanki, w których zawartosc wlókna poliestrowego wynosi do 70%.Ponizej podano przyklad sporzadzenia srodka wedlug wynalazku.Przyklad: 50 czesci wagowych technicznego produktu w koncentracji 100/100 zawierajacego barwnik o wzorze 4 miesza sie z 20 czesciami wagowymi technicznego produktu w koncentracji 100/100 zawierajacego barwnik o wzorze 5, z 26 czesciami wagowymi technicznego produktu wkoncentraqi 100/100 zawierajacego barwnik o wzorze 6 oraz z 4 czesciami wagowymi technicznego produktu w koncentracji 100/100 zawierajacego barwnik o wzorze?.Calosc uciera sie i homogenizuje na przystosowanych do tego urzadzeniach. Otrzymanym preparatem farbiarskim barwi sie metoda jednokapielowa, jednostopniowa wyroby z mieszaniny wlókien poliestrowych i welny na kolor pomaranczowy. Wybarwienia charakteryzuja sie dobra równomiernoscia i wysokimi wskazni¬ kami odpornosci uzytkowych szczególnie na swiatlo 6°, woda 5°, pranie 5°, pot 5°, tarcie 4—5°. PL PLPriority: Application announced: October 1, 1974 Patent description was published: April 15, 1975 76735 KI. 22a, 67/00 MKP C09b 67/00 Urz * Inventors: Kazimierz Bujala, Henryk Golec, Miroslaw Gralinski, Jan Jedrzejewski, Franciszek Kacprzak, Ryszard Salagacki Authorized by a temporary patent: Research and Development Center for Dyes Industry, Zgierz (Poland) The subject of the invention is a dye for dyeing products made of a mixture of polyester fibers. Until now, textiles made of a mixture of polyester and wool fibers were dyed using the two-step or one-step two-step method with the use of disperse dyes and acid dyes. The disperse dyes used so far dyed the polyester component, but did not dye the wool component. Acid dyes used to dye the wool component of a textile mixture must have high color fastness indexes, namely: 5 ° to light, 4-5 ° to water, 4 ° to wash, 4 ° to sweat, 4 ° friction, where 8 ° for light and 5 ° for other durability means the highest resistance. Due to the limited amount of dyes from the group of suspension and wool dyes meeting the above requirements, it is practically impossible to use the one-bath method. An additional drawback is the difficulty of obtaining uniformly and evenly colored both types of fibers in a textile product which is a mixture of fibers with different physical and chemical properties. high usable dyes and unchanged physico-chemical properties of the fibers. This goal was achieved by dyeing polyester-linen mixed fiber products with a dyeing agent according to the invention containing: 35-65 parts by weight of technical dye of general formula, in which R is a low molecular weight alkyl radical, - 30 parts by weight of technical dye of general formula 2, in which V is hydrogen or chlorine or bromine, Z is nitro, X is CnH2n + 1 alkyl group or acetyl group, Y is hydroxyethyl or cyanoethyl group, and20-40 parts by weight of technical dyes of general formula III where P u / iiaca diamine of the diphenyl series containing sulfonic groups and optionally containing substituents such as methyl, methyxyl and others, Bx is equal to or different from Bj and represents an anilide or chloranilide residue or acetoacetic acid methoxyanilide, a phenol residue esterified with p-toluenesulphchloride or p-benzenesulphchloride, or a passive residue of the pyrazolone or 2-hydroxynaphthalene series, most preferably 2-aminonaphthyl-6,8-disulphonic acid or 2-3,6-aminonaphthalic acid disulfone. . In addition to dyes, the coloring agent according to the invention optionally contains the addition of known dispersants, wetting and filling agents, such as: dextrin, table salt, sodium hexametaphosphate, soda, which agents have no influence on the dyeing method and the usable properties of general colors 1 and 2 the substituents of which have been discussed above color the polyether fiber, while the wool fiber dye of general formula 1 stains yellow in a non-persistent (stains) manner giving the fibers a color fastness: to light 2 °, to water 2 °, to washing 1-2 °, to sweat 2-3 °, to rubbing T, dye of general formula 2 dyes unstable wool red, giving dyes with fastnesses: to light 3 °, to water 2-3 °, to washing 2 ° , for sweat 2 °, for friction 2 °. Dyes of the general formula 3 dye wool, but so far they have not been used to dye products made of polyester-wool mixed fibers, due to the low durability of dyed fibers to light 3-4 °, to water 2-3 °, to wash 2- 3 °, at 14 °, at a friction of 3–4 °. Surprisingly, it turned out that a dyeing agent containing appropriately quantified dyes of general formulas 1, 2 and 3 as components, enables permanent dyeing of products made of polyester textile mixtures. wool with a uniform orange color, and the usable values of dyeing with the agent significantly exceed the values obtained when dyeing the individual dyes included in the agent and are: for light 6 °, for water 5 °, for washing 5 °, for 5 ° sweat, for rubbing 4-5 °. The above unexpected technical effects do not result from the technical properties of individual components and indicate the energetic action of the ingredients of the agent according to the invention. Dyes being the ingredients of the agent according to the invention, nature they exhibit good resistance to the action of carriers, e.g. o-phenylphenol in a dyeing bath at 100 ° C and do not decompose in a dye bath at 105-115 ° C in the presence of form aldehyde. According to the invention, products made of a mixture of fibers are dyed polyester and orange wool, one-step method in a water dyeing bath of 40: 1 in relation to the weight of the fiber at boiling point with the addition of a conveyor for 1.5 hours or in a water bath of 10: 1 at 105- 115 ° C. with the addition of formaldehyde for about 1 hour. The colored items are then washed and rinsed. You get evenly colored, orange-colored polyester-wool textiles, characterized by unexpectedly high color fastness, especially to light 6 °, to water 5 °, to washing 5 °, to sweat 5 ° to rubbing 4-5 ° , and unchanged physical and chemical properties of polyester fibers and wool. Moreover, it turned out that by using the single-bath method for dyeing, the agent according to the invention achieves good coverage of material irregularities in the textile product and the elimination of the unfavorable gloss inherent in polyester fibers. The agent according to the invention is applicable to dyeing not only conventional textile mixtures with a composition of 55% polyester fiber and 45% wool fiber, but also dyeing such mixtures in which the content of polyester fiber is up to 70%. The following is an example of the preparation of the agent. Example: 50 parts by weight of a 100/100 technical product containing a dye of formula 4 is mixed with 20 parts by weight of a technical product at a 100/100 concentration of a dye of formula 5, with 26 parts by weight of a technical product containing 100/100 dye. with the formula 6 and with 4 parts by weight of the technical product in a concentration of 100/100 containing the dye of the formula? The products made of a mixture of polyester fibers and wool are dyed orange with the obtained dyeing preparation. The dyes are characterized by good uniformity and high indexes of wear resistance, especially to light 6 °, water 5 °, wash 5 °, sweat 5 °, friction 4-5 °. PL PL