Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 03.03.1975 76529 KI. 73, 5/02 MKP D07b 1/10 [czytelnia Uriedu Palantowego i Twórcywynalazku: Jerzy Kowalczyk, Jan Hankus, Kazimierz Mania, Pawel Fiech Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice, (Polska) Lina stalowa Przedmiotem wynalazku jest stalowa lina okragla, okraglo—splotowa z rdzeniem stalowym.Znane dotychczas liny stalowi z rdzeniem stalowym maja rdzen wykonany z drutów o jednakowej sred¬ nicy. Na przyklad majaca szerokieyzastosowanie lina stalowa typu Seale 6 X 19 ma rdzen skladajacy sie z siedmiu splotów, a kazdy splot z siedmiu/drutów o jednakowej srednicy, stad i srednice poszczególnych splotów sa sobie równe. Taka powszechnie stosowana konstrukcja rdzenia wplywa niekorzystnie na wlasnosci wytrzymalosciowe liny. Mianowicie podczas przeginania na bebnach i rolkach liny pod obciazeniem wystepuja luzy tak pomiedzy poszczególnymi drutami w splotach rdzenia jak i pomiedzy tymi splotami oraz pomiedzy splotami liny i rdze¬ niem stalowym. Luzy te wplywaja ujemnie na zwartosc tych lin, a posrednio równiez na ich trwalosc zmeczenio¬ wa.Dokladne badania lin wykazaly bowiem, ze rdzen stalowy dotychczas stosowanej konstrukcji z drutów o jednakowej srednicy nie spelnia nalezycie swej roli podczas pracy liny obciazonej. Okazalo sie mianowicie, ze rdzen taki ma za mala srednice zewnetrzna, co uniemozliwia prawidlowe podparcie na nim splotów liny. Dlatego tez sily skladowe od naciagu liny, zamiast obciazac ten rdzen, dzialaja w kazdym splocie w kierunku sasiednich splotów, wywolujac miedzy nimi i duze naciski i tarcie, zalezne od wielkosci obciazenia liny i czestotliwoscijej przegiec. Po pewnym okresie pracy takiej liny tworza sie w miejscu styku splotów, niewidoczne z zewnatrz, glebokie karby, które sa glówna przyczyna niezadowalajacej trwalosci zmeczeniowej lin tego typu.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczasowych wad przez zastosowanie konstrukcji liny z takim rdze¬ niem stalowym, który umozliwiajac wyeliminowanie szkodliwych luzów w linie, zabezpieczy prawidlowe podpar¬ cie dla splotów liny i zapewni wieksza trwalosc zmeczeniowa liny.Cel ten, zgodnie z wynalazkiem przy zastosowaniu liny zaopatrzonej w stalowy rdzen skladajacy sie z szesciu splotów zewnetrznych i jednego splotu srodkowego oraz warstwy zewnetrznej stanowiacej co najmniej szesc splotów, zostal osiagniety dzieki zachowaniu odpowiednich stosunków wymienionych elementów sklado¬ wych. Istota i cecha wynalazku jest to, ze stosunek srednic poszczególnych drutów i splotów pomiedzy soba, jak równiez dlugosci skoków skrecenia splotów w rdzeniu wynosi 1,05 do 1,06, przy czym wszystkie stosunki sa pomiedzy soba równe. Ponadto stosunek dlugosci skrecenia srodkowego splotu rdzenia do srednicy zew¬ netrznych drutów tego splotu jest równy stosunkowi dlugosci skrecenia zewnetrznych splotów rdzenia do srednicy zewnetrznych drutów w tych splotach, a jego wur^sc wynosi 24,4.2 76 529 Zastosowanie nowej konstrukcji liny wedlug wynalazku, a zwlaszcza w zakresie wyzej okreslonych stosun¬ ków wymiarowych pozwolilo na wyeliminowanie niepozadanych luzów w linie, na uzyskanie równomiernego rozkladu naprezen na wszystkie druty obciazonej liny, oraz na znaczne zmniejszenie tarcia i nacisków zwlaszcza pomiedzy splotami liny. To w powaznym stopniu ograniczy tworzenie sie karbów w miejscu styku splotów i zabezpieczy przed przedwczesnym pekaniem drutów, a zatem zwiekszy trwalosc liny. Ponadto dzieki temu, ze przedluzy sie zywotnosc i zwiekszy pewnosc rucjiowa liny, wyeliminuje sie czeste przestoje urzadzen i zwiazane z tym koszty eksploatacyjne.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, przedstawiajacym line w przekroju poprzecznym.Jak uwidoczniono na rysunku, line o dowolnej srednicy, wspólzwita lub przeciwzwita, stanowi stalowy rdzen 1 oraz otaczajaca go warstwa, zlozona co najmniej z szesciu okraglych splotów 2, wykonanych z dowolnej ilosci drutów o liniowym lub punktowym styku miedzy tymi drutami. Rdzen 1 sklada sie zjednego srodkowego splotu 3 i z oplatajacych go szesciu zewnetrznych splotów 4. Srodkowy splot 3 jest wykonany z srodkowego drutu 5 i z oplatajacych go zewnetrznych drutów 6, a zewnetrzne sploty 4 z srodkowego drutu 7 i oplatajacych go zewnetrznych drutów 8.Zgodnie z wynalazkiem, stosunek srednic poszczególnych drutów 5, 6# 7,8 i splotów 2, 3,4 pomiedzy soba jak równiez dlugosci skoków skrecenia splotów 3, 4 w rdzeniu 1 wynosi 1,05 do 1,06, przy czym wszystkie stosunki sa pomiedzy soba równe, a mianowicie: srednica drutu 5 srednicy drutu 7 Ponadto zgodnie z wynalazkiem, stosunek dlugosci skoku skrecenia drutów 6 srodkowego splotu 3 rdzenia 1 do srednicy zewnetrznych drutów 6 tego spolotu jest równy stosunkowi dlugosci skoku skrecenia drutów 8 zewnetrznych splotów 4 rdzenia 1 do srednicy zewnetrznych drutów 8 w tych splotach i wynosi 24,4 PL PL