Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 01.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 76141 KI. 31H7/06 MKP B22c 7/06 CZYiLLNIA Urzedu Patentowego Twórcy wynalazku: Czeslaw Satlawa, Jan Piaseczynski, Jan Szupina Uprawniony z patentu tymczasowego: Odlewnia Zeliwa „Wegierska Gór¬ ka", w Wegierskiej Górce (Polska) Rdzennica wielownekowa Przedmiotem wynalazku jest rdzennica wielo¬ wnekowa przeznaczona do masowego wykonywa¬ nia rdzeni z mas termoutwardzalnych na ma¬ szynach rdzeniarskich, zwlaszcza na nadmuchi- warkach i strzelarkach.Znane sa wielownekowe rdzennice metalowe przeznaczone do wykonywania rdzeni z mas ter¬ moutwardzalnych, zlozone zazwyczaj z dwóch lub wiecej czesci i takiej samej ilosci elementów grzej¬ nych, stanowiace wymienne wyposazenie rdzeniar¬ ki. Zageszczenie masy rdzeniowej w tych maszy¬ nach nastepuje przez wstrzeliwanie lub nadmu¬ chiwanie odpowiedniej porcji masy rdzeniowej za¬ wierajacej jako spoiwo róznego rodzaju zywice termoutwardzalne. Utwardzanie rdzeni nastepuje w podwyzszonej temperaturze do okolo 300°C, w ciagu bardzo krótkiego czasu.Wada tych rdzennic jest to, ze mozna z nich otrzymac ograniczona ilosc rdzeni, niezaleznie od ich wielkosci, gdyz ilosc wnek rdzeniowych w rdzennicach jest ograniczona wymiarami dyszy strzalowej lub glowicy strzalowej.Znane tez sa metalowe rdzennice wielowneko¬ we przeznaczone do masowego wykonywania rdzeni termoutwardzalnych o polówkach, w których od strony plyty grzewczej wykonano wyciecia na bel¬ ki lub plyty wypychaczy. Przy otwieraniu jednej z polówek rdzennicy belka lub plyta wypychaczy przesuwa sie razem z nia, po czym belka lub plyta natrafia na zderzaki i ruch jej zostaje za- 10 15 20 25 30 trzymany, przez co przy dalszym ruchu polówki rdzennicy nastepuje odsuniecie przez wypychacze rdzenia od rdzennicy. Przy zamknieciu, odpowied¬ nie wystepy na belce uderzaja o stala polowe rdzennicy i cofaja belke w polozenie wyjsciowe.W celu lepszego wykorzystania rdzennicy, male rdzenie wykonuje sie po dwa, ustawione nad soba w jednym gniezdzie. Rdzennica jest oczy¬ wiscie wielownekowa. Wypychacze wykonane sa w postaci nozy tak, ze równoczesnie z wypycha¬ niem moze nastapic rozdzielenie rdzeni górnych od dolnych.Wada tej rdzennicy jest to, ze zastosowany wy- pychacz w postaci noza, spelniajacy jednoczesnie role lamacza rdzenia na czesci, moze skutecznie spelniac swoje zadanie tylko wówczas, kiedy umieszczony bedzie w miejscu przewezenia szyj¬ kowego przekroju poprzecznego rdzenia. Powierz¬ chnia przelomu rdzenia przez ostrza wypychacza jest najczesciej nierówna i nieregularna, a za¬ tem nie moze sluzyc jako powierzchnia odlewni¬ cza, odtwarzajaca jakis fragment odlewu. Naste¬ pna wada tej rdzennicy jest ograniczona ilosc wypychaczy, do jednej lub dwóch sztuk w jed¬ nej rdzennicy, a zatem i ograniczona ilosc rdzeni otrzymanych z jednej pionowej wneki rdzennicy.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymie¬ nionych wad i niedogodnosci w istniejacych i sto¬ sowanych rdzennicach do wykonywania rdzeni z mas termoutwardzalnych. 76 14176 3 Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie rdzennicy, w której rozdzielenie rdzenia n,a jed¬ nostki odlewnicze we wnekaefa rdzeniowych na¬ stepuje przez ruch posuwisty plyty rozdzielaja¬ cej, w uformowanych ' odpowiednio do popszecz- 5 nego fezCaltu plyty szczelinach w polówkach rdzennicy. Minimalna wielkosc przesuwu plyty rozdzielajacej, potrzebna do rozdzielenia rdzenia na jednostki odlewnicze, równa sie wielkosci naj¬ wiekszej srednicy wne£ rdzeniowych. Rdzennica 10 posiada jedna lub wiecej plyt rozdzielajacych, które przed otwarciem napelnionej rdzennicy zo¬ staja calkowicie wyjete ze szczeliny ruchem po¬ suwistym, za pomoca uchwytów. Ilosc, wielkosc i ksztaflt otworów w pytach rozdzielajacych od- is powiada ilosci, wielkosci i ksztaltowi przekroju poprzecznego wnek rdzeniowych, ustawionych w taki sposób przed napelnieniem rdzennicy masa rdzeniowa, ze wewnetrzna powierzchnia otworu plyty rozdzielajacej stanowi uzupelnienie wewne- 20 trznej powierzchni wnek rdzennicy. Zewnetrzne krawedzie szerokosci plyt rozdzielajacych, na ogól nie stykajace sie z masa rdzeniowa, maja najczesciej ksztalt prostokatny i sluza jako pro¬ wadnice w zlozonej rdzennicy. Robocza czesc ply- 25 ty rozdzielajacej w przekroju poprzecznymi ma ksztalt prostokata, trapezu, wkleslej lub wypu¬ klej soczewki, a takze dowolny inny ksztalt w zaleznosci od potrzeb odlewniczych.Rdzennica wedlug wynalazku umozliwia zafonmo- 30 wanie w calosci kilku rdzeni jednoczesnie w jed¬ nej wnece rdzennicy. Kazdy z tych r jeszcze wewnatrz rdzennicy przed utwardzeniem oddzielony za pomoca plyty rozdzielajacej. Zastoso¬ wanie w rdzennicy plyt rozdzielajacych umozliwia 35 otrzymanie gladkich powierzchni w miejscu roz¬ dzialu rdzeni z zachowaniem dokladnosci wymia¬ rowych, zas wprowadzenie ksztaltowych plyt roz¬ dzielajacych, o ksztaltach podyktowanych potrze¬ bami konstrukcyjnymi, umozliwia wykorzystanie 40 powierzchni rozdzialu rdzeni jako powierzchni od¬ lewniczych, odtwarzajacych ksztalt czesci odlewu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku polówke rdzennicy z prze- 45 krojem przez plyty rozdzielajace, fig. 2 przed¬ stawia przekrój przez rdzennice pokazana na fig. 1 wzdluz linii A-A, a fig. 3 — przekrój tej samej rdzennicy wzdluz, linii B-B.Rdzennica wielownekowa przeznaczona do ma- 50 spwego wykonywania rdzeni z mas termoutwar¬ dzalnych na maszynach rdzeniarskich, zwlaszcza 4 na nadmuchiwarkach i strzelarkach i sklada sie z polówek rdzennicy 1 i 2 z pewna iloscia wnek rdzeniowych 3, z plyt rozdzielajacych 4 osadzonych przesuwnie w podluznych wycieciach 5 rdzennicy, a sluzacych do rozdzielenia poszczególnych rdzeni.Rdzennica moze posiadac jedna lub wiecej plyt rozdzielajacych, które przed otwarciem napelnio¬ nej rdzennicy i utwardzeniem rdzeni zostaja cal¬ kowicie wyciagniete ze szczelin 5, za pomoca uchwytów 6. Ilosc, wielkosc i ksztalt otworów 7 w plytach rozdzielajacych odpowiada ilosci, wielkosci i ksztaltowi przekroju poprzecznego wnek 3 rdzennicy, ustawionych w taki sposób przed na¬ pelnieniem rdzennicy masa rdzeniowa, ze wew¬ netrzna powierzchnia 8 otworu 7 plyty rozdziela¬ jacej 4 stanowi uzupelnienie wewnetrznej powie¬ rzchni wnek 3 rdzennicy. Robocza czesc plyty rozdzielajacej w przekroju poprzecznym ma ksztalt prostokata, trapezu, wieloboku symetrycznego, so¬ czewki wkleslej lub wypuklej, a takze moze miec inny dowolny ksztalt, w zaleznosci od potrzeb.Obrzeza na dlugosci plyty rozdzielajacej nie sty¬ kajace sie z masa rdzeniowa, maja w przekroju ksztalt prostokatny i sluza jako jej prowadnica w zlozonej rdzennicy.Wydajnosc wykonania rdzeni przy uzyciu rdzen¬ nicy wedlug wynalazku, w przeliczeniu na jed¬ nostki odlewnicze, jest kilkakrotnie, a nawet kil¬ kanascie razy wieksza, niz przy uzyciu rdzennicy wielownekowej bez plyt rozdzielajacych. Zasto¬ sowanie rdzennicy wedlug wynalazku nadaje sie szczególnie do wykonywania drobnych rdzeni w produkcji wielkoseryjnej. PL PL