Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.06. 1975 75733 KI. 47gi,47/00 MKP F16k 47/00 Twórcy wynalazku: Witold Kotlewski, Jan Szewczak, Dariusz Stawiarski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Konstrukcji i Te¬ chnologii Obrabiarek i Narzedzi „Koprotech", Warszawa (Polska) Sposób tlumienia drgan w urzadzeniach hydraulicznych i pneumatycznych, zwlaszcza w zaworach z ruchomymi elementami podpartymi sprezyscie Przedmiotem wynalazku jest sposób tlumienia drgan w urzadzeniach hydraulicznych i pneuma¬ tycznych, zwlatszcza w zaworach z elementami ru¬ chomymi w postaci na przyklad kulki, stozka, wal¬ ca lub plytki posiadajacej prowadzenie oraz pod¬ partej sprezyscie.W znanych konstrukcjach hydraulicznych i pneu¬ matycznych z elementami ruchomymi oraz sprezy¬ nami srubowymi badz plaskimi, dzialajacymi sila skupiona, skierowana wzdluz osi elementu podpie¬ rajacego, wystepuje zjawisko drgan wywolanych dzialaniem sil zewnetrznych na przyklad przeply¬ wem sygnalu plynowego.W celu wyeliminowania tego zjawiska stosuje sie tlumienie hydrauliczne polegajace na doprowadza¬ niu plynu do przestrzeni pomiedzy dnem kanalu w elemencie zaworowym, a koncem preta prowa¬ dzacego wsunietego i wprasowanego na pewnej czesci dlugosci kanalu w tym elemencie zaworo¬ wym.Znane jest tez tlumienie magnetyczne drgan, pole¬ gajace na umieszczeniu w poblizu elementu zawo¬ rowego wykonanego z materialu ferromagnetyczne¬ go magnesu stalego.Wspólna wada tych sposobów eliminowania wi¬ bracji jest koniecznosc znacznego skomplikowania konstrukcji tych urzadzen, ich rozbudowania przez zastosowanie w nich dodatkowyh elementów kon¬ strukcyjnych — co powoduje zwiekszenie trudnosci zwiazanych z ich wykonywaniem. 10 15 20 25 30 Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej po¬ danych wad i niedogodnosci przez opracowanie spo¬ sobu tlumienia drgan elementów ruchomych urza¬ dzen hydraulicznych i pneumatycznych, a zwlaszcza zaworów.Cel ten zostal osiagniety zgodnie z wynalaizkiem przez opracowanie sposobu tlumienia drgan w urza¬ dzeniach hydraulicznych i pneumatycznych zawie¬ rajacych element ruchomy w postaci na przyklad kulki, walca, stozka lub plytki podpartej sprezyscie sprezyna srubowa badz plaska oraz wyposazonych we wspólpracujacy z tym elementem, element pro¬ wadzacy w postaci preta wzglednie powierzchni sciany kanalu.Szkodliwe drgania elementu ruchomego w tych urzadzeniach eliminuje sie przez to, ze wywiera sie na niego tlumiaca drgania, o wielkosci dobrar nej doswiadczalnie sile mimosrodowa wzgledem osi preta prowadzacego, wzglednie tez, sile skiero¬ wana pod katem wiekszym od 0° wzgledem po¬ wierzchni prowadzacej sciany kanalu najkorzystniej za pomoca dzialania podpierajacej sprezyny. Miej¬ sce przylozenia sily i kierunek jej dzialania realizu¬ je sie korzystnie przez odgiecie co najmniej jednego ze zwojów sprezyny podpierajacej lub przez usy¬ tuowanie jednej z plaszczyzn podparcia tej sprezy¬ ny pod katem róznym od kata 90° wzgledem osi preta prowadzacego lub czesci powierzchni sciany kanalu.Sposób tlumienia drgan wedlug wynalazku posia- 7573375733 da tego rodzaju zalety, ze eliminuje koniecznosc stosowania dodatkowych elementów w konstrukcji zaworów, przez co jest sposobem bardzo prostym i jednoczesnie niezawodnym.Zastosowanie sposobu wedlug wynalazku elimi- 5 nujac drgania elementu ruchomego zapewnia nie¬ wystepowanie oscylacji cisnienia czynnika robocze¬ go, przeplywajacego przez urzadzenie.Sposób tlumienia drgan zgodnie z wynalazkiem jest blizej objasniony na rysunku, na którym posz- 10 czególne figury przedstawiaja przekroje wzdluzne elementów zaworowych urzadzenia w przykladach realizacji sposobu.Fig. 1 — przedstawia element ruchomy 1 wyposa¬ zony w kanal wspólpracujacy z pretem prowadza- 15 cym 2, podparty sprezyna srubowa 3 z odgietym ostatnim zwojem od strony elementu 1.Na fig. 2 — sprezyna 3 posiada odgiety ostatni zwój w taki sposób, ze plaszczyzna, w której lezy ten zwój, jest równolegla do osi preta prowadza- 20 cego 2. Na fig. 3 — sprezyna 3 podparta jest na jednym koncu na plaszczyznie usytuowanej pod ka¬ tem róznym od kata 90° wzgledem osi preta 2. Na fig. 4 — element ruchomy 1 wyposazony jest w wystep lezacy poza jego osia symetrii, na którym 25 to wystepie ustalony jest jeden z konców sprezyny 3. Na fig. 5 — element ruchomy 1 w postaci kulki podparty jest sprezyna 3, której os jest odchylona od osi preta 2 o kat 15°, a kulka styka sie z po¬ wierzchnia sciany 4 kanalu. Na fig. 6 — element 30 ruchomy 1 w postaci walca ze wzdluznymi wy¬ cieciami na bocznej powierzchni walcowej, prowa¬ dzony w scianie 4 kanalu w korpusie urzadzenia podparty jest sprezyna 3 z odgietymi dwoma zwo¬ jami.Jest rzecza oczywista, ze zastosowanie zamiast 35 sprezyny srubowej, sprezyny plaskiej podpierajacej mimosrodowo element ruchomy daje takze zadany efekt tlumienia drgan. We wszystkich przypadkach wykorzystywane jest tu zjawisko tarcia, spowodo¬ wane mimosrodowym przylozeniem sily od spre¬ zyny podpierajacej 3. Zjawisko tarcia tlumiacego drgania wystepuje pomiedzy powierzchnia preta prowadzacego 2, a powierzchnia kanalu wykona¬ nego w elemencie 1 wzglednie miedzy tym ele¬ mentem ruchomym, a sciana 4 kanalu wykonanego w korpusie urzadzenia. PL PL