Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1975 75597 KI. 42c,3/02 MKP-aaic lS7Cu oo Twórcy wynalazku: Wlodzimierz Chilirianowicz, Bronislaw Stfwara Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny przy Wyt¬ wórni Sprzetu Komunikacyjnego, Swidnik k/Lublina (Polaka) Urzadzenie do ustalania polozenia przyrzadu zamocowanego wahliwie Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do u- stalania okreslonego polozenia przyrzadu zamo¬ cowanego wahliwie, które moze miec zastosowa¬ nie w róznych galeziach techniki, zwlaszcza do mocowania przyrzadów pomiarowych, przyrzadów optycznych.Znane sa urzadzenia mocujace które dzieki wah- liwemu zamocowaniu przyrzadu pomiarowego u- mozliwiaja wielokrotne wprowadzanie go do z góry ustalonego miejsca pomiaru, a nastepnie po¬ zwalaja na wyprowadzenie poza miejsce pomiaru, badz odwrotnie, pozwalaja na penetracje przyrzadu w okreslonej strefie pomiarów a nastepnie na wyprowadzenie przyrzadu i unieruchomienie w ustalonym miejscu poza badana strefe.Omawiane urzadzenia zestawione sa z wspornika do którego poprzez polaczenie przegubowe przyla¬ czony jest uchwyt mocujacy okreslony przyrzad.Dla uzyskania ustalonego polozenia przyrzadu po¬ laczenie przegubowe zaopatrzone jest w zamki za¬ bezpieczajace przed wahaniami w glównych plasz¬ czyznach obrotu przegubu. Jako zamki stosowane sa zatrzaski w których ustalanie polozenia naste¬ puje poprzez wysuniecie zapadki, lub polaczenia wielozabkowe, przy czym w tym przypadku usta¬ lanie okreslonego polozenia zlacza przegubowego uzyskuje sie za posrednictwem dodatkowych kol¬ ków prowadzacych.Wada znanych urzadzen jest brak mozliwosci unieruchomienia polaczenia przegubowego równo- 20 25 30 czesnie we wszystkich plaszczyznach wahan w uprzednio ustalonym polozeniu.Wobec stosowania zamków, odrebnych dla kaz¬ dej plaszczyzny wahan, urzadzenia sa zlozone, pracochlonne w wykonaniu, a w czasie uzytkowa¬ nia równiez pracochlonne w obsludze.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do ustalania polozenia przyrzadu zamocowanego wahliwie które eliminuje wady dotychczas zna¬ nych rozwiazan.Za|adnienie to zostalo rozwiazane dzieki wypo¬ sazeniu polaczenia przegubowego w dwa wspól¬ pracujace elementy ustalajace zwiazane z dwoma zespolami polaczenia przegubowego: z zespolem ruchomym i zespolem nieruchomym.Jeden zespól polaczenia przegubowego zaopatrzo¬ ny jest w sztywno zwiazany w nim element usta¬ lajacy, nieruchomy wzgledem tego zespolu, nato¬ miast drugi zespól posiada element ustalajacy przesuwny wzgledem tego zespolu. Jeden z tych elementów ma gniazdo, przynajmniej w czesci swej powierzchni o ksztalcie stozkowym, w które wchodzi zakonczenie drugiego wspólpracujacego elementu wprowadzajac przez to zespól ruchomy przegubu w polozenie ustalone wzgledem zespolu nieruchomego.Zastosowanie urzadzenia bedacego przedmiotem wynalazku pozwala na szybkie i równoczesne we wszystkich plaszczyznach wahan unieruchomienie polaczenia przegubowego a tym samym ustalenie 75 59775 597 przyrzadu w okreslonym polozeniu. Dzieki zasto¬ sowaniu jednego ukladu ustalajacego polozenie ze¬ spolu ruchomego przegubu w stosunku do zespo¬ lu nieruchomego, konstriikcja urzadzenia jest pro¬ sta i latwa w obsludze.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym po¬ kazano przekrój poprzeczny urzadzenia z pola- * czekiem przegubowym o dwóch stopniach swo- ^body. Urzadzenie*, zestawione jest z polaczenia przegubowego które tworza dwa zespoly: nieru¬ chomy" zespól 1 i ruchomy zespól 2. Nieruchomy zespól 1 zamocowany jest w zacisku 3 wspornika 4 i wyposazony jest w sztywno zwiazana z nim prowadnice 5. W prowadnicy 5 przesuwnie osadzo¬ ny jest element ustalajacy w postaci suwaka 6 który unoszony jest lub opuszczany za posrednic¬ twem mimosrodowego walka 7 obracanego pokret¬ lem 8. Drugim elementem ustalajacym jest sworzen 9 sztywno zwiazany z ruchomym zespolem 2.Uchwyt przyrzadu stanowi w przykladzie rozwia¬ zania element 10 ruchomego zespolu przegubu, zaopatrzony w otwory 11 do mocowania dowol¬ nego przyrzadu. W suwaku 6 wykonane jest gniazdo 12 ze stozkowa powierzchnia 13.Przesuniecie suwaka 6 w góre przez obrócenie pokretla 8 powoduje zwolnienie sworznia 9 co umozliwia, w zakresie przemieszczen sworznia o- graniczonych dolna najwieksza srednica gniazda 12 wahania ruchomego zespolu 2 przegubu a tym sa¬ mym wahania przyrzadu zamocowanego do ele¬ mentu 10.Nastepnie, kiedy zachodzi koniecznosc ustalenia polozenia przyrzadu, czyli ustalenia polozenia ru¬ chomego zespolu przegubu wzgledem nieruchome¬ go zespolu nalezy jedynie opuscic suwak 6 obra¬ cajac pokretlem 8. Wówczas na skutek ruchu su¬ waka wzgledem sworznia nastepuje wymuszone przemieszczanie sworznia z dowolnego chwilowego 1C 15 20 25 35 polozenia do polozenia ustalonego w gniezdzie 12 dzieki prowadzeniu zakonczenia sworznia przez stozkowa powierzchnie 13.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony do przedstawionego na rysunku przykladu wykona¬ nia.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc wyko¬ rzystane przy stosowaniu innych typów przegu¬ bów, a ponadto wskazane w przykladzie wyko¬ nania usytuowanie elementów ustalajacych w od¬ niesieniu do zespolów przegubu moze byc zmie¬ nione, jak równiez gniazdo moze byc wykonane zarówno w elemencie ruchomym, jak w przykla¬ dzie wykonania, jak i w elemencie stalym. PL PL