Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 5.12.1975 75406 KI. 60a,13/02 MKP F15b 13/02 Twórcy wynalazku: Ryszard Zajaczkowski, Zdzislaw Kanclerski, Józef Talar, Bronislaw Hoderny, Jacek Leszczynski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Metalurgii Zelaza im. Sta¬ nislawa Staszica, Gliwice (Polska) Urzadzenie hydrauliczne do sterowania cisnieniem roboczym w odbiorniku Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie hydra¬ uliczne do sterowania cisnieniem roboczym w od¬ biorniku, a w szczególnosci w cylindrach dociska¬ jacych jeden element do drugiego podczas pro¬ cesu zgrzewania tarciowego.Obecnie buduje sie zgrzewarki tarciowe z silni¬ kami napedowymi liczonymi na maksymalny mo¬ ment tarcia wystepujacy wprawdzie krótkotrwale w pierwszych chwilach tarcia czól zgrzewanych elementów, lecz wyzszy jest on od 1,5—3-krotnie od momentu tarcia wystepujacego podczas usta¬ lonego juz procesu zgrzewania. Pociaga to za soba znaczne przewymiarowanie zgrzewarek i niepelne wykorzystanie ich mocy napedowych. W Zwiazku Radzieckim wprawdzie uzyskano zlagodzenie ma¬ ksymalnego momentu tarcia poprzez zastosowanie zaworu przelewowego w ukladzie tarcia sterowane¬ go krzywka, patent ZSRR nr 195 846, lecz jest to roz¬ wiazanie niedogodne gdyz pociaga za soba ko¬ niecznosc posiadania calego zakresu krzywek i ich zmiany przy przechodzeniu badz z wymiaru na wymiar, badz z gatunku na gatunek materialu zgrzewanego.Znany jest patent CSRS gdzie wspólczynnik tarcia zmniejsza sie sztucznie przez stosowanie suchych substancji smarujacych takich jak np. grafit — patent CSRS nr 99 558, lecz i to rozwia¬ zanie nie jest najlepsze gdyz w pewnych przy¬ padkach moga powstac nieciaglosci w zgrzeinie.- Celem wynalazku jest urzadzenie do sterowania 10 20 25 3G cisnieniem roboczym w odbiorniku, zwlaszcza w cylindrze dociskajacym element do elementu w procesie zgrzewania tarciowego, co z jednej strony pozwoli na zmniejszenie zapotrzebowania mocy napedu zgrzewarki, a z drugiej strony pozwoli na zgrzewanie materialów wymagajacych stosowania zlozonego schematu prowadzenia zgrzewania tar¬ ciowego.Cel ten osiagnieto przez skonstruowanie urza¬ dzenia hydraulicznego do sterowania cisnieniem roboczym w odbiorniku, które ma dodatkowa ko¬ more zamknieta z jednej strony ruchomym tlocz¬ kiem, którego szybkosc przesuwu uzalezniona jest od ilosci czynnika doprowadzonego lub odprowa¬ dzonego z tej komory. Zastosowanie mechanicz¬ nych nastawnych ograniczników przesuwu tloczka pozwala na uzyskanie zmian cisnienia w okreslo¬ nym zakresie wedlug zadanego pochylenia krzy¬ wej czasowej, co pozwala w wypadku zastosowa¬ nia tego urzadzenia do zgrzewarek tarciowych na unikniecie wzrostu momentu tarcia w pierwszej fazie zgrzewania i prowadzenia bardzo stabilne¬ go procesu zgrzewania.Przykladowe wyzej urzadzenie przedstawiono schematycznie na zalaczonych rys. fig. 1, fig 2 i fig. 3, które to przedstawiaja przykladowe wa¬ rianty podlaczenia patentowego urzadzenia do róz¬ nych powszechnie stosowanych fragmentów insta¬ lacji hydraulicznej.Urzadzenie wedlug fig. 1, fig. 2, fig 3 sklada sie 75 4063 75 406 4 z korpusu 1, w którym ruchomy suwak 2 oraz tloczek 6 przemieszczaja sie w okreslone swe skrajne polozenia pod wplywem dzialania spre¬ zyn 3 i 5, przy czym skrajne polozenie dla tloczka 6 ustalone jest mechanicznym ogranicznikiem 11.Tloczek 6 przemieszczajac sie w kierunku oporu 11 powoduje zmniejszenie napiecia sprezyny 5, tym samym obniza cisnienie otwarcia grzybka 4 oraz calego urzadzenia. Otwarcie grzybka 4 powoduje przeplyw czynnika z komory E do F, tym samym obnizenie sie cisnienia w komorze E. Wskutek róznicy cisnien pomiedzy wlotem do urzadzenia a komora E wystapi przesuniecie suwaka 2, tym samym otwarcie przeplywu pomiedzy wlotem D a wylotem R. Ogranicznik mechaniczny 12 umo¬ zliwia nastawienie zadanego polozenia tloczka 6 przy przemieszczaniu go w kierunku sciskania spre¬ zyny 5 a tym samym ustalenia maksymalnego cisnienia otwarcia urzadzenia.Komora G zamknieta z jednej strony ruchomym tloczkiem 6 posiada mechaniczne ograniczniki stale lub nastawne 11 i 12 ustalajace zadane przemiesz¬ czenie sie tloczka za pomoca sprezyny 5 oraz czyn¬ nika roboczego doprowadzonego do komory G.Szybkosc przemieszczania sie tloczka 6 w kierunku zwiekszenia napiecia sprezyny 5 uzalezniona jest od ilosci czynnika roboczego doprowadzanego do komory G.Na fig. 1 w czesciowym -schemacie pokazano wlasnie przypadek pracy urzadzenia przy mozli¬ wosci regulacji szybkosci ruchu tloczka 6 w kie¬ runku napiecia sprezyny, natomiast przesuniecie tloczka 6 w kierunku przeciwnym nastepuje ze stala predkoscia.: Na fig. 2 pokazano to samo urzadzenie co na fig. 1, ale wmontowane w przykladowy czesciowy schemat innej instalacji, w której wystepuje re¬ gulacja wymaganej predkosci przesuwu tloczka 6 w kierunku zmniejszenia napiecia sprezyny 5.Szybkosc ruchu tloczka 6 uzalezniona jest od ilosci czynnika roboczego wyplywajacego z komo¬ ry G poprzez zawór dlawiacy podlaczony w miej¬ sce AB.Na fig. 3 pokazano zespól zaworowy, w którym po podlaczeniu w punktach AB w miejsce za¬ woru wystepujacego w schemacie na fig. 2 uzy¬ skuje sie mozliwosc regulacji szybkosci ruchu tloczka 6, a tym samym napiecia sprezyny 5 tak w kierunku sciskania jak i rozprezania. PL PL