Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 23.12.1974 75100 KI. 7a, 27/02 MKP B21b 27/02 Twórcy wynalazku: Jan Dyndat, Józef Sobkowiak Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Przemyslu Hutniczego „Biprohut", Gliwice (Polska) Walec do kalibrownicy rur Przedmiotem wynalazku jest walec do kalibrownicy rur majacy zastosowanie w walcowniach hutniczych przy wytwarzaniu rur.W urzadzeniach do kalibrowania rur zwanych kalibrownicami stosuje sie rózne odmiany walców kalibruja¬ cych w zaleznosci od konstrukcji kalibrownicy, wymiarów rury i wymaganej dokladnosci kalibrowania. W kali- brownicach starego typu stosowane sa walce do kalibrowania rur, zlozone z rolki kalibrujacej osadzonej konsolo- wo na stozkowym czopie walu z wpustem, który to wal jest zamocowany w lozyskach w klatce kalibrownicy.Wada konsolowego osadzenia rolki na czopie walu jest mala sztywnosc ukladu kalibrujacego co nie zapewnia wymaganego wymiaru kalibrowanej rury.Innym znanym wykonaniem walca do kalibrownicy rur jest rolka kalibrujaca osadzona nawale, który jest zamocowany w lozyskach po obu stronach rolki, natomiast rolka jest osadzona na powierzchni stozkowej walu i zabezpieczona przed samoczynnym obrotem za pomoca klina. Polaczenie to wymaga scislego pasowania otwo¬ rów stozkowych w wymiennych rolkach kalibrujacych w stosunku do stozkowej czesci walu, a tolerancja wyko¬ nania otworu stozkowego nie zapewnia dla róznych rolek scislej odleglosci osi kalibrowania od lozyska oporowe¬ go, w którym jest zamocowana wzdluzna os walca, wada jest równiez wyrabianie sie powierzchni stozkowej walu, które w eksploatacji nie zabezpiecza sztywnego osadzenia rolki kalibrujacej na wale. Przy duzych wymaga¬ niach, w których kalibrownica ma zabezpieczac scisle tolerancje rury, stosowane sa walce kalibrujace wykonane z jednego kawalka lacznie z czopami. Wada tej konstrukcji jest to, ze eksploatacja kalibrownicy jest bardzo nieekonomiczna ze wzgledu na wysokostopowe materialy trudne w obróbce i trudne do osiagniecia a w calosci po zuzyciu usuwane na zlom.Celem wynalazku jest zastosowanie jak dotychczas ulozyskowania walca kalibrownicy na obydwu jego koncach lecz z zastosowaniem wymiennej kalibrujacej rolki przy czym wymiana rolki lub calego walca winna byc latwa i zapewniac stala odleglosc miedzy osia kalibrowania walca a krawedzia klatki kalibrownicy, jak tez powierzchnia nosna walu i polaczenie walu z kalibrujaca rolka mimo ciezkich warunków pracy nie moze ulegac szybkiemu zuzyciu.Cel ten zostal osiagniety przez ulozyskowanie walu w sposób najkorzystniejszy to jest na dwu lozyskach2 75 100 tocznych skrajnie usytuowanych na wale przy czym co jest charkaterystyczne wal ma po jednej stronie kalibruja¬ cej rolki odsadzenie, o które wsparta jest ustalajaca tulejka, o która z kolei wspiera sie toczne lozysko tworzac wraz z korpusem, dociskowym pierscieniem i lozyskowa nakretka oraz dwudzielnym pierscieniem - ustalajacy polozenie walu — wezel, o odsadzenie wspiera sie kalibrujaca rolka, która jest osadzona na wale za posred¬ nictwem stozkowej rozpreznej tulei wciskanej za posrednictwem montazowej tulei, lozyska i dociskowego piers¬ cienia, za pomoca lozyskowej nakretki wspierajacej sie o dwudzielny pierscien osadzony w rowku walu, przy czym obrotowy moment walu przenosi sie na kalibrujaca rolke za pomoca gniazda utworzonego w odsadzeniu i odpowiednich wypustów bocznych na kalibrujacej rolce.Tak wykonane polaczenie rolki kalibrujacej zwalem pozwala na szybka i latwa wymiane zuzytej rolki kalibrujacej, zapewnia sztywne osadzenie rolki na wale bez zbednego luzu, z ustalonym wymiarem odleglosci kalibrowanego wykroju walca od lozyska oporowego, który to wymiar ustala os kalibru w klatce. Rozprezna stozkowa tuleja moze byc dopasowana do stozkowego otworu kalibrujacej w rolce i stanowic z nia zespól wy¬ mienny. Ponadto moment obrotowy walu przenosi sie na kalibrujacej rolke za pomoca zebatego polaczenia utworzonego w bocznych powierzchniach odsadzenia w postaci gniazd i wypustów im odpowiadajacych utwo¬ rzonych na bocznej powierzchni kalibrujacej rolki. Polaczenie to jest pewne i trwale, nie niszczy nosnej powierz¬ chni walu przez co znacznie przedluza sie zywotnosc walu i samego polaczenia.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia walce kalibrownicy w przekroju oznaczonym literami AA na fig. 2, fig. 2 przedstawia walec w widoku z góry, na fig. 3 przedstawia walec w przekroju oznaczonym literami B—B na fig. 2.Walec do kalibrownicy rur wedlug wynalazku sklada sie z kalibrujacej rolki 1, która ma wewnatrz osadczy stozkowy otwór 2, który to otwór 2 jest dopasowany do stozkowej rozpreznej tulei 4 osadzonej przesuwnie na wale 3 cylindrycznym. Kalibrujaca rolka 1 jest dociskana do odsadzenia 16, które jest zaopatrzone w gniazda 5 a rolka 1 w odpowiednie wypusty tworzac razem polaczenie typu zebatego dla przeniesienia mtmentu obrotowe¬ go walu 3 na rolke T. Rolka 1 ma znany kalibrujacy wykrój 6, którego os w konstrukcji wedlug wynalazku ma stala odleglosc 17 od krawedzi walcowniczej klatki 13. Wal 3 ma z przeciwnej strony splaszczonego napedzane¬ go czopa 15 wezel staly utworzony przez wspierajaca sie o odsadzenie 16 ustalajaca tuleje 19, do której dociskane jest toczne lozysko 9 osadzone na czopie 7 w korpusie 12 ustalajacego lozyska, za pomoca dociskowe¬ go pierscienia 18 i lozyskowej nakretki 10 zaoptarzonej w wystep 21 wspierajacy sie o dwudzielny pierscien 11 wpuszczony w wybranie rowkowe wykonane w wale 3. Dociskowy pierscien 18 jest polaczony z lozyskowa nakretka 10 za pomoca gwintu. Dwudzielny pierscien 11 ukryty jest w,wytoczeniu wykonanym w lozyskowej nakretce 10 co chroni go przed wypadnieciem. Kalibrujaca rolka 1 osadzona jest na wale 3 za posrednictwem rozpreznej tulei 4 dociskanej poprzez montazowa tuleje 8, toczne lozysko 9 i dociskowy pierscien, za pomoca lozyskowej nakretki 10 wspartej o dwudzielny pierscien 11 osadzony w wale 3 od strony splaszczonego czopa 15. Lozysko 9 jest umieszczone w przednim korpusie 14 umieszczonym w walcowniczej klatce 13.Walec do kalibrownicy rur dziala w sposób nastepujacy; kalibrujaca rolka 1 jest ustalona na wale 3 i zaze¬ biona z nim za pomoca gniazda 5, w które wchodzi odpowiedni wypust utworzony na kalibrujacej rolce!.W stozkowy otwór 2 kalibrujacej rolki 1 jest wprowadzona i zacisnieta stozkowa rozprezna tuleja 4, która przesuwa po wzdluznej osi walu 3 poprzez toczne lozysko 9 i montazowa tuleje 8, lozyskowa nakretka 10, oparta podstawa na dwudzielnym pierscieniu 11 umocowanym na wale 3. Zabudowana na wale 3 kalibrujaca rolka 1 zachowuje ustalona odleglosc 17 wykroju 6 od tocznego lozyska 9 zabudowanego w korpusie 12, który jest zamocowany do klatki 13 i zabezpiecza scisle ulozenie wykrojów 6 w osi kalibrowania rury w zespole kalibrownicy.Walec kalibrujacy do kalibrownicy rur wedlug wynalazku jest ulozyskowany po obydwu stronach walu 3, z zachowaniem scislego wymiaru odleglosci 17 osi wykroju 6 od krawedzi walcarki 13, pozwala na latwe i szybkie wykonanie i wymiane walca, a jednoczesnie pozwala na wymiane tylko kalibrujacej rolki 1, a wal 3 pracuje stale co przedluza jego zywotnosc i nie wymaga zlomowania trudnej do osiagniecia stali. PL PL