Pierwszenstwo: 26.08.1971 (P. 150184) Zgloszenie ogloszono: 15.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.10.1974 74986 KI. 62a2,3/38 MKP B64c3/38 CZY i LLNIA Urzedu Pcstentowego Twórca wynalazku: Tadeusz Widelka Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzetu Komunikacyjnego, Mielec (Polska) Sposób skladania i rozkladania skrzydel samolotu Przedmiotem wynalazku jest sposób skladania i rozkladania skrzydel samolotu, przy pomocy urzadzenia pomocniczego, majacego zastosowanie szczególnie przy niezbyt czestym skladaniu i rozkladaniu, to jest odmienr nego od dzialajacych automatycznie urzadzen, w które wyposazone sa samoloty startujace i ladujace na lotnis¬ kowcach.Znane sa sposoby skladania i rozkladania skrzydel przy zastosowaniu urzadzen mechanicznych, zwlaszcza na samolotach bazujacych na lotniskowcach, gdzie rozkladanie i skladanie odbywa sie mechanicznie przed kazdym startem i po ladowaniu. Urzadzenia te maja skomplikowana budowe, sa drogie, posiadaja znaczny ciezar, a zastosowanie ich jest uzasadnione jedynie przy bardzo czesto powtarzajacym sie skladaniu i rozkladaniu skrzydel.Znane sa takze sposoby recznego skladania i rozkladania skrzydel samolotu, przy uzyciu elementarnych narzedzi slusarskich, stosowane zwlaszcza w sporadycznych przypadkach, jak np.przy hangarowaniu, lub przygo¬ towaniu samolotów do transportu. Czynnosci te wymagaja kilkuosobowej obslugi i znacznego wysilku fizycz¬ nego.Celem wynalazku jest opracowanie uproszczonego recznego sposobu skladania i rozkladania skrzydel, pozwalajacego na zmniejszenie wysilku fizycznego i ograniczenia do minimum ilosci osób obslugi.Aby osiagnac zamierzony cel zastosowane zostalo proste, lekkie, latwe w wykonaniu iw obsludze urza¬ dzenie pomocnicze,które pozwolilo na usprawnienie czynnosci skladania i rozkladania skrzydel bez wiekszego wysilku fizycznego przy jednoosobowej obsludze. Urzadzenie to spelnia role dzwignika pomocniczego, który zostal zabudowany na stalej czesci skrzydla.Aby zlozyc ruchoma czesc skrzydla przy pomocy wprowadzonego urzadzenia pomocniczego, obracamy dzwignia urzadzenia stanowiaca jego rekojesc, przez co wysuwa sie tuleje zakonczona czopem kulistym wcho¬ dzacym w odpowiednie gniazdo skladanej czesci skrzydla, która w pierwszej fazie pozwala na zluzowanie okuc rozlacznych i wyjecie sworznia mocujacego. Przez dalszy obrót dzwignia, rozsuwa sie okucia rozlaczne skrzydel na odleglosc umozliwiajaca zalozenie w rozsuniete otwory okuc np. znanych naziemnych urzadzen skladajacych2 74986 skrzydla do hangarowania, które pozwalaja na zlozenie skrzydla. Natomiast przy czynnosci odwrotnej, tj. przy rozkladaniu skrzydla, przestawia sie mechanizm zapadkowy urzadzenia pomocniczego i przez obrót dzwignia, przesuwa sie tuleje w kierunku przeciwnym, co pozwala na precyzyjne wspólosiowe narpowadzenie otworów okucia rozlacznego, a tym samym umozliwia zalozenie sworznia mocujacego, który utrzymuje skrzydlo w stanie rozlozonym. Czynnosc te moze wykonac bez wiekszego wysilku jedna osoba, zamiast dotychczasowej kilku¬ osobowej obslugi.Zastosowanie urzadzenia pomocniczego do skladania i rozkladania skrzydel, oraz samo urzadzenie pomoc¬ nicze uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przykladowe rozstawienie okuc w miejscu sklada¬ nia skrzydla, fig. 2 przedstawia widok z przodu fragmentu skrzydla w miejscu skladania w konfiguracji maksy¬ malnego wysiegu urzadzenia pomocniczego, a fig. 3 przedstawia widok z przodu .fragmentu skrzydla w miejscu skladania wstanie rozlozonym. Na fig. 4 przedstawiono urzadzenie pomocnicze w widoku z boku w pólprze- kroju, a na fig. 5 - to samo urzadzenie w widoku z przodu po przekroju A-A.Schemat zastosowania urzadzenia uwidoczniono na fig. 1, 2 i 3, gdzie skladanie i rozkladanie skrzydla wykonuje sie w osi obrotu 1, przy czym czesc skladana skrzydla 2 odchyla sie wzgledem stalej czesci skrzydla 3 na okuciu stalym i sworzniu 4, do maksymalnego wysiegu urzadzenia pomocniczego 5, podczas którego okucie rozlaczne 6 wychyla sie na taka odleglosc, aby w jego rozsuniete otwory mozna bylo zalozyc np. znane urzadzenie naziemne skladajace skrzydla do hangarowania.Urzadzenie pomocnicze zastosowane do czynnosci skladania i rozkladania skrzydla przedstawione zostalo na fig. 4 i fig. 5. Urzadzenie charakteryzuje sie nastepujacymi elementami: nagwintowana tuleja 7 — posiadajaca wieniec zabków 8 zakonczony czopem kulistym 9, trzpieniem gwintowanym 10 z otworem 11 na sworzen mocujacy, korpusem z dzwignia 12, dwukierunkowym mechanizmem zapadkowym 13, oraz przelacznikiem zapadki 14.Sposób skladania skrzydel samolotu przy pomocy urzadzenia spelniajacego role dzwignika pomocniczego zabudowanego na stalej czesci skrzydla 3 przy pomocy sworznia wchodzacego w otwór 11, polega na tym, ze obraca sie dzwignia korpusu 12 stanowiaca rekojesc urzadzenia, co powoduje wysuwanie sie tulei 7 zakonczonej czopem kulistym 9 wchodzacym w odpowiednie gniazdo w skladanej czesci skrzydla 2, która w pierwszej fazie pozwala na zluzowanie okuc rozlacznych 6 i wyjecie sworznia mocujacego. Przez dalszy obrót dzwignia 12 rozsuwa sie okucia rozlaczne skrzydel na odleglosc umozliwiajaca zalozenie w rozsuniete otwory okuc, np. znanych naziemnych urzadzen (nie uwidocznionych na rysunku), mogacych miec zastosowanie przy skladaniu skrzydel do hangarowania.Sposób rozkladania skrzydel samolotu przy zastosowaniu urzadzenia pomocniczego przebiega w ten spo¬ sób, ze przestawia sie mechanizm zapadkowy 13 urzadzenia i przez obrót dzwignia 12, przesuwa sie tuleje 7 w kierunku przeciwnym. Zastosowanie urzadzenia pomocniczego, zapewnia precyzyjne wspólosiowe naprowa¬ dzenie otworów okucia rozlacznego 6, a wiec umozliwia zalozenie sworznia mocujacego, który utrzymuje sjcrzydlo w stanie rozlozonym.Dzieki zastosowaniu urzadzenia pomocniczego do skladania i rozkladania skrzydel samolotu, czynnosci te mozna wykonac bez wiekszego wysilku fizycznego przy jednoosobowej obsludze. Dodatkowa zaleta zastosowa¬ nia urzadzenia pomocniczego do przedmiotowego sposobu, jest wykorzystanie otworów okucia rozlacznego 6 do podlaczenia typowego znanego urzadzenia naziemnego spelniajacego role dzwignika. PL