Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 74981 KI. 47fi, 15/02 MKP F161 1S/02 Twórcy wynalazku: Stefan Serwicki, Marian Zareba, Edward Janikowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. Feliksa Dzierzynskiego, Starachowice (Polska) Zlacze skrecane do rur na wysokie cisnienie, zwlaszcza do przewodów wtryskowych silników spalinowych i Przedmiotem wynalazku jest zlacze skrecane do rur na wysokie cisnienie, zwlaszcza do przewodów wtryskowych silników spalinowych z odksztalcal- nym elementem imocujaco-uszezelniajacym, umie¬ szczonym miedzy koncówka przylaczeniowa a 5 wspólpracujaca z nia nakretka zaciskowa.Wysokie cisnienie jakie panuje w instalacji wtry¬ skowej silnika oraz jego pulsacyjny charakter wy¬ wolany cyklicznymi zmianami cisnienia nastepuja¬ cymi w takt wtrysku paliwa, których róznica war- 10 tosci w zaleznosci od typu komory spalania zmie¬ nia sie w granicach od 80 do 300 atmosfer 'powo¬ duja, ze zlacza stosowane do przylaczania przewo¬ dów wtryskowych ze wzgledu na wymagana wy¬ trzymalosc oraz zachowanie szczelnosci w tych 15 warunkach, tworza wyodrebniona grupe, której naj¬ bardziej rozpowszechnionymi przedstawicielami sa dwa rozwiazania, pierwsze — z kulista koncówka uszczelniajaco-mocujaca polaczona trwale z prze¬ wodem za pomoca lutowania, oraz drugie — z 20 pierscieniem lub zespolem pierscieni zacinajacych.W obydwu przypadkach zarówno koncówka jak tez pierscien zacinajacy, dociskane sa w trakcie la¬ czenia nakretka z kolnierzem wewnetrznym, do gniazda wspólpracujacego z nia elementu zlacza, 25 osadzonego w korpusie pompy wtryskowej oraz we wtryskiwaczu. Pokrywanie sie z praktyka zaweza¬ nie tej grupy jedynie do przedstawionych wyzej dwóch typów rozwiazan, wynika ponadto z duzej grubosci scian przewodów wtryskowych, co bardzo 30 utrudnia ksztaltowanie konca przewodu przez roz¬ wijanie jego obrzeza, a wrecz uniemozliwia jakie¬ kolwiek poprzeczne odksztalcenie scianek dla osiagniecia szczelnosci polaczenia za pomoca typo¬ wych elementów zlacza to jest elementu odksztal¬ cajacego, nakretki i wspólpracujacej z nia kon¬ cówki.Obydwa podane typy rozwiazan tak z k/ulista koncówka polaczona trwale z przewodem, jak i z pierscieniem zacinajacym, obarczone sa jednak wspólna wada, która jest pekanie przewodu przy zlaczu w miejscu zamocowania lulb w bliskim jego sasiedztwie, spowodowane zmeczeniem materialu przewodu na skutek drgan wywolywanych pulsa- cja cisnienia w -duzym zakresie wartosci.Oprócz drgan duzy wplyw na zmniejszenie wy¬ trzymalosci przewodów w miejscu powstawania uszkodzen, ma równiez naruszenie jednorodnosci struktury materialu, wystepujace w zlaczach z lu¬ towana koncówka, spowodowane miejscowym na¬ grzaniem w czasie spajania do temperatury okolo 900°C, wzglednie w przypadku zlacz z pierscieniem zacinajacym wystepowanie zjawiska dzialania karbu wywolane obwodowym nadcieciem przewodu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie zjawiska pekania przewodów^ wtryskowych przy zlaczach.Zagadnienie techniczne jakie nalezalo rozwiazac po¬ legalo na opracowaniu konstrukcji, która ograni¬ czalaby drgania przewodu w stosunku do zlacza, 74 98174 981 3 4 a takze eliminowala koniecznosc naruszania wy¬ trzymalosci przewodu w miejscu laczenia.Zgodnie z zagadnieniem technicznym cel osiag¬ niety zostal przez opracowanie zlacza, w którym element utrzymujacy koniec przewodu ma czesc tlumiaca poprzeczne jego drgania w postaci tulejki posia4ajacej otwór nieco wiekszy od zewnetrznej srednicy przewodu, wykonana jako przedluzenie czesci stozkowej bedacej szyjka kuliscie zakonczo¬ nej glówki, zaopatrzonej w kolnierz oporowy, na. której to szyjce osadzony jest pierscien odksztal¬ cajacy ja poprzecznie (do przewodu) w trakcie skrecania zlacza, przy czym element utrzymujacy przewód w zlaczu na dlugosci poza czescia tliimiaca drgania jest z mim polaczony na wcisk, oraz do¬ datkowo zabezpieczony przez rozwalcowanie obrze¬ za do wypelnienia fazy wykonanej u wlotu otwo¬ ru po stronie kulistego zakonczenia glówki.Zaleta tego rozwiazania w stosunku do zlacz do¬ tychczas stosowanych, jest osiagniecie wiekszej trwalosci instalacji wtryskowej silnika, dzieki zli¬ kwidowaniu zasadniczych przyczyn pekania prze¬ wodów, to jest W/yeliminowarnie mebezpiecznego przekroju wystepujacego w okolicy krawedzi zamo¬ cowania, w którym nastepowalo spietrzenie napre¬ zen gnacych pochodzacych od drgan przewodu, oraz zttuaiejflzenia jego wytrzymalosci na skutek zmian struktury materialu lub spowodowanie osla¬ bienia przez naruszenie przekroju.Przedmiot wynalazj^ij je&t przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na Tysunjci^ na którym fig. 1 ^ przedstawia zlacze po zmontowaniu w przekroju wzdluznym, fig. 2 — przekrój elementu utrzymu¬ jacego przewód, oraz fig 3 — przekrój wzdluzny -DjLerscjenia dociskajacego.Element 1 utrzymujacy w zlaczu przewód 2 po¬ siada czesc 3 tlumiaca drgania w postaci tulejki q, sflecjnicy otworu nieco wiekszej, od przewodu, w^oaana jako przedluzenie stozkowej czesci srod¬ kowej, 4# która jest jak gdyby szyjka kuliscie za¬ konczonej glówki 5 zaopatrzonej od strony tej szyj¬ ki w kolnierz 6. Srednica otworu tego elementu poza czescia 3 tlumiaca drgania oraz wykonana u Jego wylotu faze 7, jest tak dobrana do srednicy zewnetrznej przewodu, ze zapewniony jest miedzy nimi odpowiednio diuzy wcisk, przy czym dla wzmocnienia polaczenia po wtloczeniu elementu na przewód, obrzeze przewodu jest nastepnie rozwal¬ cowane do calkowitego wypelnienia fazy 6.W celu zwiekszenia sily zaciskajacej koniec prze¬ wodu w elemencie utrzymujacym go w zlaczu prze¬ widziany zostal ponadto pierscien 8 zaciskajacy, po¬ siadajacy stozkowy otwór o wymiarach odpowiada¬ jacych szyjce 4, tak jednak dobranych, ze prze¬ suniecie go do oporu o kolnierz 6 wywoluje jego sprezyste odksztalcenie promieniowe, w tym sa¬ mym wystapienie naprezen zwiekszajacych docisk elementu do przewodu na calym obwodzie.Pierscien ten sluzy równoczesnie jako opór dla nakretki 9 która za jego posrednictwem po zmon¬ towaniu zlacza dociska osiowo element 1 wraz z przewodem do koncówki 10 utrzymujac szczelne osadzenie powierzchni kulistej glówki 5 elementu w gniezdzie tej koncówki. PL