Pierwszenstwo: 07.12.1971 (P. 151996) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 27.01.1975 74376 KI. 65a,27/10 MKP B63b 27/10 Twórca wynalazku: Edward Muller Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Mechanizmów Okreto¬ wych, Gniew (Polska) Wciagarka samohamowna zwlaszcza topenantowa Przedmiotem wynalazku jest wciagarka, zwlasz¬ cza okretowa wciagarka topenantowa z blokada sli¬ makowa.Znane wciagarki posiadaja przekladnie z mecha¬ nizmem zapadkowym lub z pojedyncza 'Siamohamow- na przekladmlia slimakowa pracujaca dynamicznie d statycznie.Wada mechanizmu z kolem zapadkowym i zapad¬ ka jest koniecznosc .uzupelnienia go ukladem stero¬ wania zapadka w fazie przejscia z obciazenia dy¬ namicznego na statyczne, zlozonym zwykle z licz¬ nych podzespolów elektrycznych.Wada ukladu z samohamowna przekladnia slima¬ kowa pracujacego dynamicznie i statycznie jest nie¬ zbedna duza moc silnika napedowego, znaczny cie¬ zar, rozmiary i wysokie zapotrzebowanie brazu na duza slimacznice.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad, zwlaszcza zlozonosci przekladni samohamownej, jej zbyt duzych gabarytów oraz umozliwienie zastapie¬ nia brazu stala. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na opracowaniu ukladu kinematycznego laczacego stosunkowa prostote ze zwiekszona sprawnoscia, mniejszymi rozmiarami oraz wieksza niezawodnoscia w porównaniu z ukla¬ dem zapadkowym.Zadanie to zostalo rozwiazane przez zastosowianie wielostopniowej przekladni majacej jeden stopien w postaci przekladni katowej, oraz jeden stopien zlozony z samohamownej przekladni slimakowej 10 15 30 i przekladni niesamohamownej sprzezonych za po¬ srednictwem poslizgowego sprzegla — zabieraka kompensujacego celowo wprowadzona róznice obro¬ tów przekazywanych przez przekladnie niesamoha- mowna na przekladnie samohamowna. Sprzeglo-za- bierak poslizgowy stanowi równiez regulator wiel¬ kosci momentu .obrotowego odbieranego przez prze¬ kladnie slimakowa samohamowna. Moment poslizgu sprzegla-zabieraka poslizgowego jest regulowany, korzystnie 1,5 raza wiekszy od momentu .bezwlad¬ nosci slimaka samohamownego, przy czym jest on zróznicowany w zaleznosci od tfcierunku obrotów; wiekszy dla operacji opuszczania ciezaru, a mniej¬ szy dla podnoszenia.Wciagarke wedlug wynalazku cechuje wysoka sprawnosc i niskie opory tarcia, pomimo zastosowa¬ nia mechanizmu samohamownego, co gwarantuje prawidlowe wykorzystanie mocy silnika. [Przystoso¬ wanie wciagarki pracujacej pod obciazeiniem dyna¬ micznym do pracy pod obciazeniem statycznym na¬ stepuje samoczynnie. Obciazalnosc wciagarki jest wyzsza przy mniejszym ciezarze konstrukcji.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu kinematycznego wcia¬ garki z dwiema przekladniami slimakowymi, a fig. 2 schema-t ukladu wciagarki w odmianie wykonania z para kól zebatych wspólpracujacych z jedna prze¬ kladnia slimakowa samohamowna.Wciagarka przedstawiona na fig. 1 ma na wale 743763 74376 4 linowego bebna 1 slimacznice 2 i slimacznice 3 po¬ laczone glównym walem 4. Slimacznica 2 Jest niesa- mohamowna i przeznaczona wylacznie do pracy dy¬ namicznej mechanizmu, a slimacznica 3 — samo¬ hamowna i przeznaczona przede wszystkim do pra¬ cy statycznej, przy czym obciazenie statyczne jest wielokrotnie wieksze od obciazenia dynamicznego mechanizmu. Slimaki 5 i 6 slimacznic 2 i 3 sa ze soba sprzezone poprzez zebate kolo 7 ii zabierak po¬ slizgowy — sprzeglo 8 o regulowanym momencie obrotowym przenoszonym ze slimaka 5 na slimak 6 oraz predkosci obrotowej zebatego kola 7 i zaze¬ bionego z nim kola zabieraka poslizgowego — sprze¬ gla 8 niezbednej dla zapewnienia pracy mechanizmu w obu kierunkach gd£ naped odbywa sie od strony silnika napedowego 9 poprzez podatne przeciazenio¬ we!sja^gla4i*jj|r^^ przekladnie 11 i 12.Iftzy ^fS^y^yinamiczine^ isjamohiamowina slimako¬ wa przekladnia 3, 6 przenosi moment obrotowy rów¬ ny wielkosci momentu ustawienia poslizgowego sprzegla-zabieraka 8t który jest wielokrotnie mniej¬ szy od momentu przenoszonego przez niesamoha¬ mowna przekladnie slimakowa, a w odmianie wy¬ nalazku przez zebata przekladnie 2, 5, co przyczynia sie do redukcji strat mocy w mechanizmie samoha- mownym. iW odmianie wciagarki wedlug wynalazku, przed¬ stawionej na fig. 2, na glównym wale 4 jes,t osadzo¬ ne obok samohamownej slimacznicy 3 zebate kolo 2 zazebione z zebatym kolem 5 sprzezonym ze slima¬ kiem 6 poprzez wal 7, poslizgowy sprzeglo-zabtierak 8 i katowa zebata przekladnie 9.Ostatni, identyczny dla obydwu ukladów wciagar- M wjedlug wynalazku stopien stanowi czolowa zeba¬ ta przekladnia 12 sprzezona za posrednictwem po¬ datnego sprzegla 11 z napedowym silnikiem 10.Obroty poslizgowego sprzegla-zabieraka 8 sa róz¬ ne od obrotów slimaka 6. Poslizgowy sprzeglo-za- bierak 8 slizga sie w czasie pracy dynamicznej, przy czym poslizg równy jest róznicy obrotów sprzegla- -zabieraka 8 i slimaka 6. Rozwiazanie konstrukcyj¬ ne sprzegla-zabieraka 8 uzasadnione jest koniecz- 5 noscia zapewnienia aby w kazdych warunkach pra¬ cy wciagarki slimak 6 byl elementem aktywnym dzialajacym na slimacznice 3 i aby nie wystepowala tendencja do odwrócenia funkcji elementów samo¬ hamownej przekladdni. PL PL