Pierwszenstwo: 04.12.1971 (P. 151931) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 17.02,1975 74362 KI. 42k,29 MKP GOln 33/42 Twórcy wynalazku: Ryszard Maciakowski, Zbigniew Kozakiewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdansk, Gdansk (Polska) Hydrauliczny obciaznik twardych nawierzchni drogowych [Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny obciaz¬ nik twardych nawierzchni drogowych przeznaczony do wywierania pojedynczych, okreslonych impul¬ sów sily, celem wywolania odksztalcen nawierzchni drogowej. Znajomosc odksztalcenia oraz wywoluja¬ cego je impulsu sily pozwala na wyznaczenie sztyw¬ nosci nawierzchni drogowej i ocene jej jakosci.Zasada dzialania wiekszosci stosowanych obciaz¬ ników polega na wykorzystaniu energii kinetycznej spadajacego z okreslonej wysokosci ciezaru. Energia ta w istniejacych dotychczas rozwiazaniach obciaz¬ ników przejmowana jest przez uklad sprezyn sta¬ lowych, przy czym powstajace w ukladzie sprezyn sily przenosza sie na nawierzchnie drogowa.Dla umozliwienia przeprowadzenia prawidlowych ocen jakosci nawierzchni drogowych, obciazniki po¬ winny zapewniac powtarzalnosc przykladanego do nawierzchni impulsu sily oraz generowanie poje¬ dynczego, iniezaklócanego drganiami impulsu sily.W istniejacych obciaznikach z. .ukladem isprezyn sta¬ lowych warunki te badz nie sa dokladnie spelnio¬ ne, badz tez uklad sprezyn jest skomplikowany, ciezki i niewygodny w uzyciu.Ponadto w obciaznikach z ,ukladem sprezyn nie istnieje mozliwosc regulacji okresu trwania impul¬ su sily i istnieja trudnosci w realizacji niezaklóco¬ nych, krótkich impulsów o okresie mniejszym niz 0,05 sek.Celem wynalazku jest skonstruowanie hydrauli¬ cznego obciaznika twardych nawierzchni drógo- 10 15 25 30 wych, który jest pozbawiony wyzej wymienionych niedogodnosci a ponadto umozliwia generowanie pojedynczych, miezaklócanych impulsów sily o re¬ gulowanym okresie trwania impulsu, krótszym niz 0,05 sek.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie cy¬ lindra wypelnionego ciecza, zawierajacego wymien^ ne wkladki w ksztalcie pierscieni sluzace do zmia¬ ny objetosci cylindra, zamknietego od góry pokry¬ wa posiadajaca w górnej czesci komore, w której zbiera sie ciecz wypychana z cylindra oraz z usy¬ tuowanego w pokrywie zaopatrzonej w prowadnice nurnika posiadajacego u dolu wymienna dysze i nieprzelotowy kanal oraz co najmniej jeden pro¬ mieniowy otwór siegajacy nieprzelotowego kanalu, przy czym górny koniec nurnika wyposazony jest w sprezyne opierajaca sie o pokrywe sluzaca do ustalania polozenia nurnika wzgledem cylindra.Korzysci techniczne wynalazku polegaja na moz¬ liwosci generowania krótkich, trwajacych mniej niz 0,05 sekund niezaklóconych i powtarzalnych impul¬ sów sily przy równoczesnej prostocie konstrukcyj¬ nej urzadzenia, malym ciezarze wlasnym i latwej eksploatacji. Wymienne Wkladki pierscieinioiwe zmieniajace objetosc cieczy w cylindrze, pozwalaja ponadto na regulacje czasu trwania impulsu przy uzyciu tego samego obciaznika.Wynalazek zostanie blizej objasniony w przykla¬ dzie wykonania przedstawionym w rysunku, na którym fig. 1 przedstawia obciaznik w przekroju 7436274362 3 4 wzdluznym, fig. 2 przedstawia ksztalt generowalne¬ go impulsu sily P w zaleznosci od czasu t, a fig. 3 — widok obciaznika ze spadajacym na nurnik cieza¬ rem.Hydrauliczny obciaznik wedlug (fig. 1) sklada sie z cylindra 1 zawierajacego wymienne wkladki 1 w ksztalcie pierscienia wypelnionego ciecza 3 o ma¬ lej lepkosci i zamknietego .szczeknie pokrywa 4 po¬ przez uszczelke 5 przy pomocy srub 6. Pokrywa 4 posiada brazowe prowadnice 1, w których prowa¬ dzony nurnik 8 moze wykonywac ruch w dól i w góre.Nurnik 8 zaopaitrzony jest w wymienne dysze 9 o okreslonych srednicach otworu, poprzez które ciecz moze wplywac dovkanalu 10 wewnatrz nurni¬ ka i promieniowymi oHvorami 111 wplywac do ko¬ mory 12 lUmiieszczonej w górnej czesci jpokrywy 4.Sprezyna 13 usytuowana w górnej .czesci nurnika 8, ustala wlasciwe polozenie nurnijka wzgledem cy¬ lindra 1 wypychajac go z dolnego polozenia w górne.Spadajacy z okreslonej wysokosci na nurnik 8 ciezar 14 (fig. 3) posiada okreslona energie kine¬ tyczna, która poprzez popychany w dól nurnik zo¬ staje zamieniona w energie odksztalcenia sprezys¬ tego cieczy 3* i cylindra 1 oraz w prace zuzyta na przepchniecie pewnej objetosci cieczy z cylindra 1 do komory 12 co wytlumia zmagazynowana w cie¬ czy i cylindrze energie sprezysta, zapobiegajac drga¬ niom zaklócajacym powstaly impuls sily. Narasna- niu energii odksztalcenia sprezystego przy ruchu nurnika w dól towarzyszy wzrost cisnienia cieczy w cylindrze, którego przebieg wzgledem czasu przedstawia fig. 2.Iloczyn cisnienia cieczy w cylindrze i powierzchni przekroju poprzecznego nurnika stanowi impuls sily, oddzialywujacy na podloze, na którym obcia¬ znik jest ustawiony. Po zdjeciu z nurnika 8 ciezaru 14 sprezyna 13 wypycha nurnik w poczatkowe gór- » nte polozenie, a iciecz z komory 12 splywa z powro¬ tem do cylindra 1 czyniac obciaznik gotowym do wywarcia nastepnego impulsu sily. Regulacja war¬ tosci impulsu sily w obciazniku o Jconkrefaiych wy¬ miarach moze odbywac sie poprzez zmiane wyso¬ kosci spadajacego na nurnik 8 ciezaru 14.Regulacja okresu I trwania impulsu sily jest moz¬ liwa poprzez zmiane objetosci cieczy w cylindrze 1 na skutek wyjecia badz wlozenia niescisliwej, me¬ talowej wkladki 2 w ksztalcie pierscienia oraz po¬ przez równoczesna wymiane dyszy 9. PL PL