Uprawniony z patentu: Werner Cornelius KG Tief- und Kulturbau, Nordhastedt (Republika Federalna Niemiec) Urzadzenie do ukladania zlozonego z rur z tworzywa sztucznego przewodu drenowego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ukla¬ dania zlozonego z rur z tworzywa sztucznego przewodu drenowego z plugiem drenowym w po¬ staci przestawnego w pionie miecza z wystajacym do przodu wystepem, przy czym plug ten jest wprawiany w drgania.Przy plugu drenowym do wytwarzania wykopu drenowego znane jest ulozyskowanie pluga w jego górnym koncu sprezyscie i obrotowo wokól osi, oraz umieszczenie w dolnej czesci pluga urzadzenia do wytwarzania drgan, które nadaje narzedziu ruch wibracyjny, na skutek czego zmniejszona zostaje sila potrzebna do ciagniecia pluga. Ruch wibracyjny pluga powoduje jednak okresowe opa¬ danie i osadzanie sie pluga na dnie wykopu, na skutek czego powstaja zmiany w ustawieniu pio¬ nowym pluga i zaklócenia we wlasciwosciach samoprowadzenia, które przeciez sa konieczne dla wytworzenia prostoliniowego dna wykopu o okre¬ slonym spadku. Jezeli chce sie ponadto uzyskac wystarczajacy skutek wibracji, trzeba wybrac sto¬ sunkowo wysoka czestotliwosc drgan. Na skutek tego grunt w bezposrednim otoczeniu ukladanej rury drenowej moze sie jednak zageszczac, przez co doplyw wody do rury rdzeniowej przez natu¬ ralne, istniejace w ziemi drogi prowadzenia wody staje sie problematyczny.Zadanie wynalazku polega na tym, aby plug drenowy wykonac tak, by w trakcie przesuwania sie pluga przez ziemie mozna bylo wykonac pro- % stoliniowe dno wykopu o zadanym spadku, bez powodowania zageszczania gruntu.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wyna¬ lazku przez to, ze skosna krawedz górna wysta- 5 jacego do przodu wystepu jest wykonana jako korpus drgajacy, który w stosunku do stanowia¬ cych nieruchome czesci miecza wystepu i po¬ wierzchni dolnej miecza jest ulozyskowany obro¬ towo i jest polaczony z urzadzeniem do wytwa- io rzania drgan.Dzieki temu uzyskano to, ze sam miecz dreno¬ wy swa powierzchnia dolna pozostaje bez zmiany w zadanym polozeniu pionowym i jest stabilizo¬ wany. Z drugiej strony wprawiana w drgania kra- 15 wedz górna rozluznia ziemie i wypycha ja do góry, dzieki czemu maleje sila potrzebna do ciag¬ niecia i ulatwione jest zmienianie kata ustawienia pluga. W poblizu ukladanej rury drenowej zie¬ mia nie zostaje zageszczona. 20 W dalszym rozwiazaniu wynalazku korpus drga¬ jacy sklada sie z tworzacej krawedz górna plyty scieranej i z przymocowanych do niej scian bocz¬ nych.Wedlug dalszej cechy wynalazku korpus drga- 2g jacy jest wykonany jako dwuramienna dzwignia drgajaca wokól osi. Dzieki temu mozna znacznie zmniejszyc sily potrzebne do napedzania korpusu drgajacego, zwlaszcza gdy w korzystnym dalszym rozwiazaniu os jest umieszczona w przyblizeniu 30 w srodku korpusu drgajacego. 74 269s Korpus drgajacy w innej postaci wykonania jest wykonany jako dzwignia jednoramienna drgajaca wokól osi umieszczonej w poblizu ostrza wyste¬ pu. Uklad taki jest korzystny zwlaszcza wtedy, gdy ostrze wystepu jest polaczone z korpusem drgajacym, a przednie, silnie skrócone ramie dzwigni korpusu drgajacego wykonuje drgania z mniejsza amplituda niz tylne ramie dzwigni.Dzieki temu ulatwione jest usuwanie lezacych na drodze ruchu pluga w ziemi kamieni i mozna zmniejszyc sily potrzebne do napedzania korpusu drgajacego.W dalszym rozwiazaniu wynalazku krawedz gór¬ na korpusu drgajacego korzystnie tworzy z po¬ wierzchnia dolna pluga kat 20—40°. Przeciwdziala to zageszczaniu ziemi przy przesuwaniu "jej do gó¬ ry. W korzystnym rozwiazaniu wynalazku na drazkach napedzajacych korpus drgajacy przewi¬ dziane sa zeby. Zeby te sa przy tym umieszczone na nozu wspierajacym korpus kreci.W dalszym korzystnym rozwiazaniu . wynalazku jeden z napedzajacych korpus drgajacy drazków jest umieszczony w mieczu a drugi drazek ma zeby. Na skutek tego drazek dla napedu korpusu drgajacego jest lepiej chroniony przed bocznymi silami nacisku i drazek z zebami mozna latwiej wymienic lub usunac, jezeli nie jest potrzebny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przy¬ kladowo na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie z ciagnikiem gasienicowym i mie¬ czem drenowym do ukladania przewodu dreno¬ wego zlozonego z rur; fig. 2.— dziób pluga dre¬ nowego w przekroju wzdluz linii II—II z fig. 1; fig. 3 — dziób pluga drenowego w przekroju wzdluz linii III—^III z fig. 1; fig. 4 — plug dre¬ nowy w widoku z boku, czesciowo w przekroju w pierwszym przykladzie wykonania; fig. 5 — plug drenowy w widoku z boku, czesciowo w prze¬ kroju w drugim przykladzie wykonania; fig. 6 — plug drenowy w widoku z boku czesciowo w prze¬ kroju w trzecim przykladzie wykonania; fig. 7 — plug drenowy w przekroju wzdluz linii VII—VII z fig. 6; fig. 8 — plug drenowy w przekroju wzdluz linii VIII—VIII z fig. 6; fig. 9 — plug dre¬ nowy w widoku z boku, czesciowo w przekroju.Jak przedstawiono na fig. 1—3 na ciagniku ga¬ sienicowym 1 jest podwieszony plug drenowy 2.Sklada sie on z miecza 3, na przedniej krawedzi którego znajduje sie kanal 4, przeznaczony do prowadzenia ukladanej gietkiej rury drenowej, przykladowo z tworzywa sztucznego. Rura ta jest doprowadzana do górnego konca 5 kanalu 4 do¬ wolnym, nie przedstawionym sposobem i opuszcza plug drenowy 2 zwróconym do tylu otworem 6, przy czym plug drenowy 2 za pomoca ciagnika 1 jest poruszany w kierunku pokazanym strzalka I, przez co wycinany jest rów.Zapas ukladanej rury drenowej jest umieszczo¬ ny na ciagniku 1 lub na specjalnym pojezdzie wy¬ posazonym w niezalezny naped.Plug drenowy 2 ma na swym dolnym koncu plyte denna 7, której tylna krawedz 8 konczy sie prawie wraz z otworem wyjsciowym 6 kanalu 4.W przedstawionym przykladzie plyta denna 7 jest wykonana w postaci trójkatnego korytka, prze- 1269 4 biegajacego w kierunku wzdluznym, które scho¬ dzi sie z krawedzia czolowa 11 w ostrze skie¬ rowane do przodu w kierunku jazdy. Aby wyobra¬ zic sobie duza konstrukcje, o jaka w tym przy- 5 padku chodzi, trzeba podac ze rura drenowa ma srednice zewnetrzna 50 mm a kanal 4 jest tylko nieco szerszy niz srednica zewnetrzna rury dre¬ nowej. Tylna krawedz 8 plyty dennej 7 ma sze- - ¦• rokosc 300 mm, a dlugosc plyty dennej 7, a wiec 10 Je3 wymiar od tylnej krawedzi 8 do ostrza 9 wy¬ nosi 700 mm. Te dane liczbowe sa podane jednak tylko przykladowo i moga sie wahac w szero¬ kich granicach zaleznie od konkretnych warun¬ ków. 15 Pomiedzy przednia krawedzia kanalu. 4 a plyta denna 7 znajduja sie plyty boczne 10, których Bkosna krawedz czolowa 11 przebiega od ostrza 9 plyty dennej do góry. Skosne usytuowanie krawedzi czolowej 11 jest istotne dla zaglebienia pluga dre¬ nowego. Krawedz czolowa bocznych plyt 10 ma ksztalt klina 12 o kacie okolo 45°. Osiaga sie w ten sposób, ze powierzchnie boczne przyczyniaja sie do stabilizacji miecza w kierunku wzdluznym ale bardzo malo lub wcale nie zgeszczaja dreno¬ wanej ziemi. Jest to istotne, gdyz struktura grun¬ tu w poblizu ulozonej rury drenowej powinna byc mozliwie malo zmieniona aby uniknac szkod¬ liwych wplywów. Tylna czesc pluga 3, usytuowa¬ na za kanalem 4, nie tylko sluzy do usztywnienia tego kanalu lecz równiez swa czescia wchodzaca 30 w ziemie zwieksza stabilizacje wzdluzna pluga.Na wieszaku 13 ciagnika za pomoca czopów 14, 15 sa ulozyskowane obrotowo dwa ramiona 16, 17 równoleglobokowej prowadnicy .L. Oba wolne kon¬ ce tej prowadnicy 18 sa polaczone ze soba dzwi¬ garem 19, zamocowanym przegubowo za pomoca czopów 20* 21 na ramionach , 16, 17.Plug 2 jest zamocowany na ramie 22, zasadni- czo prostopadle do tego pluga 2. Zamocowanie to 4G jest nastawne i jest wykonane za pomoca srub z nakretkami 23, dzieki czemu polozenie pluga w ramie 22 moze byc zmienione, na przyklad na polozenie transportowe. Po polaczeniu pluga 2 z rama 22 obie te czesci tworza sztywna calosc. 45 Linia pionowa 26 poprowadzona ze srodka ciez¬ kosci 24 ciagnika do powierzchni jezdnej 25 prze^ cina te powierzchnie w punkcie 27. W dzwigarze 19 znajduja sie dwie prowadnice 28, 29 w postaci wyciec wykonanych wzdluz obwodu kola, którego srodkiem jest punkt 27. Oba tworzace prowadnice wyciecia sa w celu zwiekszenia sztywnosci dzwi¬ gara 19 oddzielone od siebie mostkiem 30. Obie te prowadnice 28, 29 moga jednak stanowic jedna wspólna prowadnice. Na ramie 22 ulozyskowane sa obrotowo dwie rolki 31, 32, z których nizej 55 polozona rolka 31 jest rolka napedowa a druga rolka 32 jest rolka podporowa. Rolka napedowa 31 jest usytuowana w prowadnicy 29, natomiast rolka podporowa 32 jest usytuowana w prowadnicy 28.Kat odchylenia prowadnicy 29 od kierunku piono- 60 Wego jest mniejszy niz kat odchylenia prowadni¬ cy 28.Dolne ramie 17 jest dwuczesciowe, przy czym jedna jego czesc 33 ma gwint prawoskretny a dru- 65 ga jego czesc 34 ma gwint lewoskretny. Obie te5 74 269 6 czesci 33, 34 sa polaczone nakretka 35. Przez po¬ krecenie nakretka 35 ratnie 17 jest zatem wydlu¬ zone lub skracane.Prowadnica równoleglobokowa 18 jest nastawnie podparta przez silownik 36, wykonany przyklado¬ wo jako silownik hydrauliczny. Silownik ten jed¬ nym swym koncem jest oparty o wieszak 13 w po¬ blizu czopu 15 a drugim swym koncem jest przy¬ mocowany do ramienia 16 za pomoca czopu 17.Rolki 31, 32, prowadnice 28, 29, dzwigar 19 i pro¬ wadnica równoleglobokowa 18 sa usytuowane sy¬ metrycznie do obu czesci srodkowej osi wzdluznej ciagnika 1, przy czym przykladowo rama 22 jest wykonana w ksztalcie litery U. Przez pokrecenie nakretka 35 zmieniane jest polozenie dzwigara 19 a zatem i polozenie pluga 2. Dzieki temu mozliwe jest równiez nadanie plycie dennej 7 pluga nie¬ wielkiego odchylania od poziomu podobnie jak w przypadku steru wysokosciowego samolotu.Gdy ciagnik 1 porusza sie w kierunku pokaza¬ nym strzalka na fig. 1, rolka napedowa 31 zespolu plugowego, do którego naleza miecz 2 i rama 22, przesuwa sie w prowadnicy 29 dzwigara 19. Miecz 2 jest wciskany w kierunku do dolu przez sile wywierana na skosna krawedz czolowa 11 plyt bocznych 10 oraz przez ciezar wlasny pluga 2.Ta skierowana do dolu sila jest przejmowana przez plyte denna 7, cisnaca na dno rowu. Ruch przechylny ciagnika 1 wokól punktu 27 jest za¬ sadniczo wyrównywany przez przesuw rolek 31, 32, w prowadnicach 28, 29. Zaklócenia w poziomym, równomiernym przesuwie plyty dennej 7 sa przej¬ mowane przez rolke podporowa 32 w prowadni¬ cy 28. Regulacja polozenia geometrycznego punktu /srodkowego kola, wzdluz obwodu którego sa usy¬ tuowane prowadnice 28, 29, w stosunku do punk¬ tu 27, wokól którego zachodza przechyly mecha¬ nizmu jezdnego, przeprowadzana jest przez regu¬ lacje nachylenia dzwigara 19 za pomoca pokre¬ cania nakretka 3.Glebokosc, na której porusza sie plug 2 jest równiez zmieniana przez nastawianie wysokosci prowadnicy równoleglobokowej 18 za pomoca si¬ lownika 36, przez co zmieniany jest kat ustawie¬ nia miecza 2. Wieszak 13 jest ponadto zamoco¬ wany na ciagniku obrotowo wokól dolnej osi w niepokazany blizej sposób. W zwiazku z tym zastosowany jest silownik hydrauliczny 38, który steruje polozeniem wieszaka 13 a zatem równiez steruje polozeniem dzwigara 19 w stosunku do polozenia prostopadlego do linii pionowej, wyzna¬ czonej przez nie przedstawiony pion. Na fig. 1, 4—6 plug 2 jest przedstawiony w polozeniu prostopad¬ lym, przez co plyta denna 7 jest usytuowana po¬ ziomo. Zalecane jest takie sterowanie pluga 2 i jego plyty dennej 7 za pomoca silownika 38 by plyta denna 7 zawsze byla nachylona pod malym katem, dodatnim lub ujemnym w stosunku do poziomu, przez co ulatwione jest samoczynne pro¬ wadzenie pluga z zadanym nachyleniem.Na fig. 4 przedstawiony jest plug z mieczem 39, posiadajacy plyte denna 40, która na ostrzu 41 ma ostro zakonczony trzewik 42. Trzewik ten mo¬ ze byc tak maly, ze plyta scieralna 60 schodzi sie z ostrzem i wchodzi nan. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 65 Skosna krawedz górna 43 trzewika 42 przecho^ dzi w obrotowo zamocowany ha osi 45 drgajacy korpus 44, na którym zamocowana jest wymienna plyta scieralna 60. Ruch drgajacy korpusu 44 jest powodowany przez mimosród 46, ulozyskowany w górnej czesci miecza 39. Mimosród 46 jest na¬ pedzany przez elektryczny lub hydrauliczny sil¬ nik 57, który jest umieszczony równiez w górnej czesci miecza 39. Obracanie sie mimosrodu 46 powoduje ruch posuwisto-zwrotny drazka 59 i przez to ruch drgajacy korpusu 44 na osi 45.W przykladzie wykonania z fig. 5 miecz 39 jest równiez zaopatrzony w plyte denna 40, na której trzewik 42 jest zakonczony skosna krawedzia 43.Drgajacy korpus 47 jest ulozyskowany wahliwie na osi 48, usytuowanej w poblizu ostrza 41. W tym przypadku drgajacy korpus 47 jest wykonany w postaci dzwigni jednoramiennej. Na drugim koncu tej dzwigni, za pomoca osi 49, zamocowany jest drazek 50, który jest wprawiany w pionowy ruch posuwisto-zwrotny przez naped mimosrodowy 46.Na drazku 50 osadzone sa zeby 51, przeznaczone do rozcinania ziemi.Plug drenowy wedlug fig. 6 sklada sie z mie¬ cza 39 i z wystajacego wzgledem miecza do przodu wystepu 65. Miecz 39 jest za pomoca nie przed-' stawionej ramy zawieszony na ciagniku. Przesta¬ wianie w pionie oraz przestawianie kata ustawie¬ nia pluga nastepuje za pomoca znanych urzadzen prowadzacych. Miecz 39 i dziób 65 maja po¬ wierzchnie denna 40. Drazek 5 napedzajacy kor¬ pus drgajacy 44 wedlug fig. 6 znajduje sie w tyl¬ nej czesci miecza ,39. Z drgajacym korpusem 44 jest przy tym za pomoca osi 62 polaczony dodat¬ kowy, wyposazony w zeby 51, drazek 61, który jest utrzymywany w swym polozeniu przez pro¬ wadnik slizgowy 63. Na drgajacym korpusie 44 wedlug fig. 6 jest zamocowana wymienna plyta scieralna 60. Drgajacy korpus 44 jest przy tym wykonany od dolu w postaci klina 64 aby w cza¬ sie swego ruchu rozpychal ziemie lezaca w obsza¬ rze tego ruchu. Równiez usytuowany u dolu kor¬ pus dziobowy 65 ma ksztalt klina w celu zmniej¬ szenia zapychania. Pod korpusem dziobowym 65 usytuowana jest klinowa plyta denna 60.W mieczu 39 wedlug fig. 8 umieszczony jest chroniony w jego wnetrzu drazek napedowy 59.Ukladana rura drenowa jest prowadzona przez kanal 4. Przed mieczem 39 usytuowany jest do¬ datkowy drazek 61 wyposazony w zeby 51. Po¬ niewaz drazek ten jest poddany silnemu scieraniu jest on zamontowany na osi 62 (fig. 6) w sposób umozliwiajacy latwe odlaczanie go i wymiane.Miecz wycina oczywiscie tylko waski rów, na którego dnie ukladana jest rura drenowa. Rów ten jest tak waski, ze zamyka sie z reguly samo¬ czynnie. Zjawisko to jest wspierane przez to, ze jego dno przed mieczem jest spulchnione przez drgajacy dziób. Zalecane jest równiez umieszcze¬ nie na tylnej krawedzi miecza blachy, która wspo¬ maga zamykanie sie rowu.W przedstawionym na fig. 9 przykladzie wy¬ konania trzewik 42 z fig. 4, 5 i 6 jest wykonany jako tak maly, ze plyta scieralna 60 stanowi rów¬ noczesnie ostrze i zachodzi na trzewik. Poniewaz74 26* os 45 znajduje sie blisko ostrza, czesc drgajacego korpusu, znajdujaca sie z przodu, porusza sie z ta sama czestotliwoscia lecz z mniejsza amplituda.Uzyskuje sie przez to szczególnie dobre spulchnie¬ nie ziemi równiez jesli chodzi o grunt w bez¬ posrednim otoczeniu ukladanej rury drenowej.Rura drenowa moze byc równiez calkowicie lub czesciowo otoczona materialem filtracyjnym.Glebokosc, na która plug wchodzi w ziemie nie jest stala. W wielu przypadkach dno rowu wy¬ cinanego przez plug ma pewne nachylenie aby woda gruntowa przeciskajaca sie do wnetrza rury przez jej otwory mogla splywac bezcisnieniowo.Kat nachylenia jest bardzo maly (w wielu przy¬ padkach spadek 0,1%), musi byc jednak dokladnie utrzymany by woda nie zatrzymywala sie i by swobodnie splywala. Czesto zamiast ciagnika ga¬ sienicowego stosowany jest ciagnik kolowy. Jest on przy zmianie miejsca zainstalowania pluga dre¬ nowego mniejszy niz ciagnik gasienicowy co daje znaczne zmniejszenie kosztów ukladania rury dre¬ nowej. Przy ukladaniu drenów o wiekszej sred¬ nicy mozna zastosowac szersza plyte scieralna, która jest wymienna. PL