Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 23.12.1974 74174 KI- 47g, 31/44 MKP F16k 31/44 Twórcywynalazku: Józef Szczotka, Tadeusz Slusarczyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Odlewnia Zeliwa „Wegierska Górka" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Wegierska Górka (Polska) Mechanizm do sterowania ruchem obrotu klap przepustnic zaporowych, zwlaszcza duzych srednic Przedmiotem wynalazku jest mechanizm do sterowania ruchem obrotu klap przepustnic zaporowych zwlaszcza duzych srednic przy przenoszeniu momentu obrotowego z napedu elektrycznego lub recznego na klape przepustnicy celem nadania jej zmiennego polozenia w stosunku do osi przelotu rurociagu zaleznie od wymaganych warunków przeplywu.Dotychczas znane i stosowane uklady mechanizmów napedzajacych wal przepustnic zaporowych duzych srednic zlozone z przekladni kól zebatych czolowych, wielokrotnych przekladni slimakowych, kombinowanych przekladni zebatych czolowo-katowych posiadaja te wade, ze minimalne luzy w ukladzie kól zebatych tych przekladni stwarzaja mozliwosci odszczelniania zamknietej klapy wzglednie jej niedoszczelnienia przy ustalonej warunkami konstrukcji ilosci obrotów walka napedu elektrycznego, co szczególnie ujawnia sie w zastosowaniu do przepustnic wielkogabarytowych, zas ich budowa wymaga stosowania kosztownych obrabia¬ rek, co podraza koszty produkcji.Znane tez sa uklady mechanizmów z jedna dzwignia osadzona na wale klapy, stosowane w przepustnicach malogabarytowych, które nie maja zastosowania do przepustnic duzych srednic ze wzgledu na bardzo wysokie obciazenia wystepujace w tym ukladzie. Zasadnicza niedogodnosc znanych i obecnie stosowanych mechanizmów do sterowania ruchem obrotu klap przepustnic polega na tym, ze w razie uszkodzenia jednego elementu przekla¬ dni przepustnicy musi ona byc wylaczona z obiegu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogodnosci znanych ukladów mechanizmów do sterowania ruchem obrotu klap przepustnic zaporowych, zwlaszcza duzych srednic przez uproszczenie konstrukcji, zmniejszenie mocy silników napedowych, zwiekszenie dokladnosci i skutecznosci pracy oraz zmniejszenie czasu otwarcia i zamkniecia klapy przepustnicy zaporowej.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie konstrukcji mechanizmu sterowania ruchem obrotu klap zaporowych, zwlaszcza duzych srednic, w którego ukladzie zastosowano przekladnie, czolowa rozdzielajaca moment obrotowy z walka zródla napedu przez sprzeglo, który przenoszony jest na walek z osadzonym nan czolowym kolem zebatym, na dwa uklady blizniacze, których kola zebate napedzaja dwa trzpienie z gwintem samohamownym o przeciwnych kierunkach zwojów. Na trzpienie te sa nalozone nakretki z dwoma czopami zaopatrzonymi w toczne lozyska, przesuwajacymi sie w dwóch parach widelek wykonanych na obydwu koncach2 74174 dwuramiennej dzwigni osadzonej na wale klapy i zaklinowanej w polowie dlugosci wpustami. Ruch posuwisty nakretek przenoszony jest na oba ramiona dzwigni równoczesnie i w kierunkach przeciwnych powoduja obrót walu klapy o okreslony kat. Krancowe polozenia klapy przepustnicy ustalane sa srubami z nakretkami umieszczonymi w bocznej sciance obudowy mechanizmu. Obudowa mechanizmu sklada sie z korpusu, bocznej pokrywy i górnej pokrywy z nastawka napedu.Odmiana mechanizmu do sterowania ruchem obrotu klap przepustnic zaporowych wedlug wynalazku polega na tym, ze nakretki z dwoma czopami zaopatrzone sa w kostki slizgowe przesuwajace sie w dwóch parach widelek na obu koncach dwustronnej dzwigni.Powstale na uzebieniu kól zebatych luzy wykonawcze likwidowane sa w ukladzie trzpien —na¬ kretka — dzwignia, zas wielkosc tych luzów daje sie regulowac przez wzajemne ustawienie zebów trzech wspólpracujacych ze soba kól zebatych, przy czym montaz, demontaz i wszelkie naprawy sa bardzo proste i moga byc dokonywane bez koniecznosci wylaczania przepustnicy z obiegu, dzieki temu, ze przy remoncie jednego ukladu dzwigniowego klapa nie zmienia swego polozenia, gdyz podtrzymywana jest przez drugi uklad blizniaczy. Zmniejszenie wymiarów gabarytowych mechanizmu umozliwil podzial sily momentu obrotowego na dwie skladowe sil ukladów blizniaczych wystepujacych podczas zmiany polozenia klapy przepustnicy.Mechanizm do sterowania ruchem obrotu klap przepustnic zaporowych zwlaszcza duzych srednic jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm w czesciowym przekroju pionowym z odslonieta pokrywa obudowy, fig. 2 — szczegól alternatywnego rozwiazania kostek sliz¬ gowych w nakretkach,.zas fig. 3 — przekrój rzutu poziomego do fig. 2. Moment obrotowy napedu elektrycznego lub recznego przekazywanyjest z walka 1 przez sprzeglo 2 na walek 3 kola zebatego 4jest na nim rozdzielany na dwa kola zebate 5, które napedzaja trzpienie 6 z gwintem samohamownym o przeciwnym kierunku zwojów, wkrecone w nakretki 7 z dwoma czopami 8 z nalozonymi na nie lozyskami tocznymi 9 toczacymi sie ruchem obrotowym lub w odmianie wykonania kostkami slizgowymi 9a przesuwajacymi sie w dwóch parach widelek 10 wykonanych na obu koncach dzwigni 11, która w polowie swej dlugosci nalozona jest na wal 12 klapy 13 i zaklinowana wpustami 14 a jej polozenia krancowe ustalone sa srubami 20 i nakretkami 21 umieszczonymi w bocznej sciance 15 obudowy mechanizmu 16, zas calosc mechanizmu umieszczonajest w obudowie 16, która zamyka pokrywa 17 i 18 oraz nadstawka napedu 19. PL PL