Pierwszenstwo; 20.09.1971 (P. 15Ó585) 73924 W. 59a,3 MKP' FQ4b 15/02 Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 23.12.1974 ¦^¦^Mt-KS*:.- Yciw Ur:-j ;¦ hL..i\ i . j L;!-Jo-.-fcj Twórcawynalazlos: Eugeniusz Bak Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Uklad regulacyjny pompy wolnobieznej do tloczenia gestydi mulów Przedmiotem wynalazku jest uklad regulacyjny pompy wolnobieznej, tlokowej lub nurnikowej, o zmiennej wydajnosci, przeznaczonej do tloczenia gestych mulów, a zwlaszcza do zasilania pras filtracyjnych.W niektórych procesach technologicznych, jak na przyklad przy odwadnianiu mulów, warunkiem koniecz¬ nym jest, aby pompa zasilajaca prase filtracyjna miala zmienna wydajnosc, dostosowana do zdolnosci filtracyjnej tej prasy, zmieniajacej sie w miare osadzania sie substancji stalej na tkaninie filtrujacej. W tym celu w znanych i stosowanych dotychczas pompach tlokowych lub nurnikowych zmienia sie wydajnosc za pomoca zmiany obrotów silnika napedowego, zmiany ekscentru wzglednie zmiany wydajnosci olejowej pompy zasilajacej o stalej mocy umieszczonej w ukladzie hydraulicznym. Zmiany te zwykle dokonywano recznie lub poprzez system sterujacy umieszczony poza ukladem hydraulicznym pompy, uruchamiany za pomoca czujnika cisnieniowego umieszczonego na króccu tlocznym pompy. Zasadnicza wada znanych rozwiazan stosowanych do zmiany wydaj¬ nosci pomp wolnobieznych jest to, ze nie zapewniaja one ciaglej i plynnej zmiany wydajnosci pompy oraz m& zapewniaja dostatecznej pewnosci jej dzialania zwlaszcza przy pompowaniu mieszaniny wody i cial stalych.Poza tym rozwiazania te maja zbyt maly zakres regulacji wydajnosci pompy, ograniczony szczególnie w dól z powodu osiadania cial stalych, które zatykaja zawory.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad i niedogodnosci przez taki system zasilania pompy wolnobieznej, który pozwoli na ciagla zmiane jej wydajnosci w szerokich granicach w zaleznosci od obciazenia prasy filtracyjnej.Cel ten zostal osiagniety za pomoca ukladu regulacyjnego wedlug wynalazku. Istota tego ukladu jest to, ze nurnik lub tlok pompy jest polaczony z tloczyskiem silownika o dwustronnym dzialaniu. Nad i podtlokowa komora tego silownika sa polaczone przewodami .poprzez przelacznik z pompa olejowa i zespolem regulacyj¬ nym, sterujacym ta pompa. Zespól sterujacy pompa sklada sie z dlawika, z jednokierunkowego zaworu oraz z zaworu zwrotnego o regulowanym cisnieniu otwarcia. Poza tym przewód laczacy pompe olejowa z zespolem regulacyjnymjest polaczony dodatkowo z zaworem przeciazeniowym. Glówna zaleta takiego ukladu jest plynna regulacja wydajnosci pompy w stosunkowo duzych granicach, zmieniajaca sie wraz ze zmiana oporu przeplywu mieszaniny wody i cial stalych przez prase filtracyjna. Przez zastosowanie w ukladzie wedlug wynalazku zes-2 73 924 polu regulacyjnego uzyskano stala predkosc zasysania mieszaniny, przez co wyeliminowano wytracanie sie cial stalych z tej mhszaniny, jak to ma miejsce w znanych dotychczas ukladach regulujacych wydajnosc pomp tloczacych gestr muly Przedniio wynalazkr jtst uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, który przedstawia sche¬ mat pompy wolnobieznej wraz z uklademregulacyjnym. v Jak uwidoczniono na rysunku uklad wedlug wynalazku sklada sie z tlokowej lub nurnikowej pompy 1 zaopatrzonej z jednej strony w ssawny króciec 2 z ssawnym zaworem 3, a z drugiej strony poprzez tloczny zawór 4 z tlocznym przewodem 5. Drugi koniec tlocznego przewodu Sjest polaczony z filtracyjna prasa 6 zaopatrzona w filtrujace tkaniny 7. Poza tym na tlocznym przewodzie 5 jest zamocowany manometr 8 wskazujacy cisnienie tloczenia „Pt", a na ssawnym króccu 2 manometr 9 wskazujacy cisnienie ssania „Ps". Nurnik 10 lub tlok pompy 1 jest polaczony z tloczyskiem 11 silownika 12 o dwustronnym dzialaniu, którego nad i podtlokowa komora sa polaczone przewodami 13 poprzez przelacznik 14 i przewód "15 z olejowa pompa 16..Pompa ta, o zmiennej wydajnosci, jest sterowana cisnieniem „Pr" oleju doprowadzanego do niej za pomoca przewodu 17 poprzez regulacyjny zespól 18 zlozony z jednokierunkowego zaworu 19 z dlawika 21 z pokretlem oraz ze zwrotnego zaworu 20 o regulowanym cisnieniu otwarcia. Pomiedzy regulacyjnym zespolem 18 a pompa 16 jest umiesz¬ czony przeciazeniowy zawór 22 polaczony przewodem 23 z olejowym zbiornikiem 24.Zmiana wydajnosci pompy za pomoca ukladu regulacyjnego wedlug wynalazku odbywa sie w nastepujacy sposób. W czasie normalnej pracy pompy 1 zarówno cisnienie ssania „Ps" wskazywane na manometrze 9 jak i cisnienie tloczenia „Pt" wskazywane na manometrze 8 sa przenoszone poprzez nurnik 10 na tloczysko 11 silownika 12 przy czym w czasie suwu ssania w komorze podtlokowej silownika 12 panuje znacznie nizsze cisnienie od cisnienia „Pr" w czasie tloczenia pompy 1. Podczas suwu ssania przelacznik 14 laczy komore potlokowa silownika 12 poprzez przewody 13 i 15 i przelacznik 14 z olejowa pompa 16, a komore nadtlo- kowa z olejowym zbiornikiem 24. Poniewaz w czasie tego cyklu pracy pompy 1 cisnienie oleju w przewodzie 15 jest nizsze od cisnienia „Pr" panujacego w przewodzie 17 nastepuje przeplyw oleju przez dlawik 21 regulacyj¬ nego zespolu 18. W tym czasie zawór 19 jest zamkniety, natomiast zwrotny zawór 20, z regulowanym cisnieniem otwarcia, utrzymuje stala predkosc zasysania mieszaniny, co zapobiega wytracaniu sie cial stalych z tej mieszaniny przy pracy pompy 1 z mala wydajnoscia. Odpowiednia przepustowosc dlawika 21, a tym samym stala czasowa spadku cisnienia „Pr", ustawia sie za pomoca pokretla, przez co otrzymuje sie nieznacznie zmieniajaca sie wartosc cisnienia „Pr" której wartosc zalezna jest tylko od oporu przetlaczania „Pt". W miare narastania osadu na filtrujacych tkaninach 7 wzrasta opór przeplywu cieczy przez filtracyjna prase 6 wskutek czego zmienia sie predkosc suwu tloczenia. Zmiana cisnienia tloczenia,,Pt" wywoluje równiez zmiane cisnienia „fr" która z kolei powoduje zmiane wydajnosci olejowej pompy 16, lub oddzialywuje na przeciazeniowy zawór 22. Po przekroczeniu maksymalnego, dopuszczalnego cisnienia „Pt" dla filtracyjnej prasy 6 zawór 22 wylacza olejowa pompe 16, lub zmienia obieg oleju, kierujac go poprzez przewód 23 wprost do olejowego zbiornika 24. PL PL