Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974 73910 KI. 5d,15/08 MKP E21f 15/08 Twórcywynalazku: Henryk Bojanowski, Juliusz Pellar, Tadeusz Drazkiewicz, Marian Krysik, Ludwik Pyzio, Jerzy Mrozinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kopalnia Wegla Kamiennego „Mortimer-Porabka" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Zagórze (Polska) Powloka zabezpieczajaca do rur podsadzkowych i sposób jej nakladania na powierzchnie rur Przedmiotem wynalazku jest powloka zabezpieczajaca do rur podsadzkowych i sposób nakladania jej na powierzchnie tych rur. Rury podsadzkowe z racji uzytkowania podlegaja znacznym, niszczacym dzialaniom mechanicznym i chemicznym powodujacym szybkie zuzycie tych rur.Zewnetrzne powierzchnie rur podsadzkowych sa narazone na korozyjne dzialanie wilgotnej atmosfery kopalnianej oraz wody podsadzkowej, która czesto wydostaje sie na zewnatrz rurociagu. Wnetrze natomiast rur podsadzkowych jest narazone na intensywne scieranie przez przemieszczana rurociagiem mieszanine podsadzko¬ wa, która zawiera wode zmieszana z piaskiem i róznymi kruszywami skalnymi. Badania praktyczne scieralnosci rur podsadzkowych wykazaly, ze przepuszczenie przez rurociag 12-60 000 metrów szesciennych piasku powoduje starcie gruboscf rur o 1 milimetr, przy czym scieranie jest tym wieksze im wieksze jest nachylenie rurociagu. Oprócz scierania wewnetrzna powierzchnia rur podsadzkowych narazona jest na korozyjne i chemicz¬ ne dzialanie wody podsadzkowej, która przy zamknietym obiegu wód podsadzkowych staje sie czesto solanka o znacznym stezeniu. Silnemu niszczeniu korozyjnemu oraz przez scieranie ulegaja równiez akcesorja do rurociagów podsadzkowych takie jak trójniki, kolana, zawory, zasuwy, pierscienie regulacyjne, przy czym najsilniej zdzieranie wystepuje na zlaczach zarówno odcinków rur prostych jak i na polaczeniach z akcesorjami.Polaczenia, których uszczelnienia wykonuje sie obecnie z tekturowych pierscieni uszczelniajacych sa mniej lub wiecej nieszczelne, co powoduje zawirowanie mieszaniny podsadzkowej w miejscach polaczen i stad silniejsze scieranie powierzchni metalowej rur.Dla zapobiezenia tym ujemnym skutkom pracy rurociagu podsadzkowego stosuje sie obecnie szereg róznych srodków zaradczych. I tak zewnetrzne powierzchnie posiadaja wykonana fabrycznie powloke asfaltowa.Dla zapobiezenia scieraniu i korozji wnetrza rur w rurociagach magistralnych stosuje sie niekiedy wkladki ceramiczne na zaprawie cementowej lub wykladzine gumowa, lub z tworzyw sztucznych, wprowadzona do wnetrza rur w postaci arkuszów o grubosci 2-3 milimetrów i przyklejanych nastepnie klejem na przyklad styrenowym.Znane sa równiez powloki z tworzywa sztucznego stosowane w przemysle chemicznym, które nakladane sa na wnetrze rury przez natrysk lub przez rozwalcowywanie rurek z polichlorku winylu o mniejszej srednicy.2 73 910 Wszystkie te wykladziny i powloki, aczkolwiek chronily nieco wnetrze rury przed korozja i scieraniem w poczatkowym okresie ich zabudowania, to jednak maja zasadnicza wade, ze ich przyczepnosc do powierzchni wewnetrznej rury jest niewystarczajaca. Wskutek niedostatecznej przyczepnosci tych wykladzin i powlok do metalicznego podloza, nastepuje w przypadku wykladziny ceramicznej, odspojenia wkladek ceramicznych a nastepnie stopniowe, wykruszenie, a w przypadku wykladzin z gumy lub tworzywa sztucznego, oderwanie wykladziny od powierzchni metalu pod dzialaniem mieszaniny podsadzkowej a nastepnie jej zwiniecie, co powodowalo zatory i zatkania rurociagu podsadzkowego.Wad tych pozbawiona jest powloka zabezpieczajaca wedlug wynalazku, której celem jest wyeliminowanie wad znanych rozwiazan.Cel ten osiagnieto w ten sposób, ze wykonano powloke, która stanowi warstwa zmiekczonego polichlorku winylu o grubosci dla powierzchni wewnetrznej nir nie mniejszej niz 0,5 milimetra i nie wiekszej niz 10 milimetrów, a dla powierzchni zewnetrznych nie wiekszej niz 1 milimetr i wykonana z pasty o skladzie zawierajacym okolo 54 czesci polichlorku winylu 45 czesci zmiekczacza, korzystnie ftalenu dwuoktywoego i 1 czesci stabilizatora.Powloka jest nakladana na powierzchnie rury w ten sposób, ze na oczyszczona znanymi sposobami powierzchnie rury naklada sie najpierw lakier podkladowyjako warstwe wiazaca, a nastepnie rure nagrzewa sie do temperatury od 80-250 stopni Celsjusza i w stanie podgrzanym zanurza sie w pascie dla pokrycia calej powierzchni rury zewnetrznej i wewnetrznej, albo zalewa sie wnetrze rury pasta, gdy chodzi tylko o powloke na wewnetrznej powierzchni rury i na powierzchniach stykowych rur, a na koncu rure pokryta pasta wygrzewa sie dla zzelowania powloki w temperaturze okolo 180 stopni Celgusza. Czas kontaktu rury z pasta wynosi 30—60 sekund zaleznie od grubosci scianki rury i od zaplanowej grubosci powloki.Zaleta powloki wedlug wynalazku jest to, ze zabezpiecza rure podsadzkowa przed scieraniem i przed korozja a poza tym, z powodu duzej przyczepnosci powloki do metalowej powierzchni rury, eliminuje calkowicie odrywanie sie powloki i zwiazane z tym awarie zatkania rurociagów podsadzkowych. Poza tym powloka nalozona na czolowe powierzchnie stykowe rur podsadzkowych stanowi znakomite uszczelnienie polaczen rur i akcesorjów. Powstaje w ten sposób rurociag bezuszczelkowy o duzych walorach rurochowo-tech- nicznych i ekonomicznych.Wynalazek przedstawiono w nastepujacych przykladach.Przyklad I. Powloka ze zmiekczonego polichlorku winylu o grubosci 0,5 milimetra dla rury stalowej o grubosci scianki 8 milimetrów wykonana jest z pasty o skladzie, zawierajacym 54 czesc polichlorku winylu, 45 czesci zmiekczacza ftalenu dwuoktylowego i 1 czesci stabilizatora. Powloka ta jest nakladana w ten sposób, ze na oczyszczona powierzchnie rury przez piaskowanie naklada sie najpierw warstwe lakieru podkladowego, a nastepnie rure nagrzewa sie do temperatury 80° i wstanie nagrzanym zanurza sie rure w pascie utrzymujac kontakt rury z pasta przez czas nie krótszy niz 30 sekund, a na koncu rure pokryta pasta wygrzewa sie dla jej zzelowania w temperaturze 160°. Natomiast powloka ze zmiekczonego polichlorku winylu o grubosci 5 milime¬ trów dla rury o tej samej grubosci scianki 8 milimetrów wymaga nagrzewania do temperatury 250°C, a kontakt pasty z nagrzana rura winien wynosic nie mniej niz 50 sekund.Przyklad II. Powloka ze zmiekczonego polichlorku winylu o grubosci 10 milimetrów dla rury o grubosci scianki 15 milimetrów wykonana jest z pasty o skladzie zawierajacym 56 czesci polichlorku winylu, 43 czesci zmiekczacza ftalenu dwuoktylowego i 1 czesci stabilizatora. Powloka ta jest nakladana w ten sposób, ze do oczyszczonej znanymi sposobami powierzchni wewnetrznej rury, powleczonej lakierem podkladowym wprowadza sie paste przez zalanie ta pasta wnetrza rury oraz powierzchni stykowych czola rury, przy czym kontakt pasty z nagrzana rura wynosi nie mniej niz 60 sekund, a nastepnie rure pokryta pasta wygrzewa sie dla jej zzelowania w temperaturze 200°. PL PL