Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.01.1975 73798 KI. 37d,13/0O MKP E04f 13/0Q CZYTELNIA [Urzedu Palentowego |WskJ»J tztcztwol!'»| lmm\ Twtrca wynalazku: Józef Dutkowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania strukturalnej faktury elewacyjnej imitujacej piaskowiec lub tynk szlachetny Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania strukturalnej faktury elewacyjnej imitujacej pias¬ kowiec lub tynk szlachetny na prefabrykowanych elementach wielkowymiarowych scian zewnetrz¬ nych, w czasie ich produkcji, bez potrzeby wyko¬ nania obróbki kamieniarskiej lub cyklinowania po¬ wierzchni faktury.Znany jest dotychczas sposób wykonywania fak¬ tury elewacyjnej srednio lub gruboziarnistej, w czasie produkcji elementów sciennych, przy uzyciu kruszywa ozdobnego, np. odpowiednio dobranego zwiru lub kruszywa lamanego z marmuru, o frak¬ cji wiekszej niz 10 mm, który polega na tym, ze na dnie formy umieszcza sie najpierw opózniacz czasu wiazania cementu w postaci cienkiej war¬ stwy skladajacej sie z melasy i lugu posulfitowego z dodatkiem wypelniacza albo odpowiedniego kleju, a nastepnie uklada sie na srodku opózniajacym war¬ stwe betonu fakturowego licowego, skladajaca sie z cementu piasku, kruszywa ozdobnego i wody, przy czym dla uzyskania faktury srednioziarnistej kruszywa o frakcji jeszcze wiekszej dochodzacej wymagane jest stosowanie sortowanego kruszywa o frakcji 10—15 mm, a faktury gruboziarnistej — nawet do 40 mm.Na tak wykonanej warstwie fakturowej z betonu uklada sie zwykly beton z kruszywa lekkiego. Po obróbce termicznej elementu sciennego, warstwe niestwardnialej zaprawy lub zaczynu cementowego przylegajacego bezposrednio do srodka opózniajace- 20 30 go czas wiazania usuwa sie z lica warstwy faktu¬ rowej za pomoca wody i szczotki drucianej.Zasadnicza niedogodnoscia tego sposobu jest ko¬ niecznosc usuniecia z lica warstwy betonu stosun¬ kowo grubej warstwy zaprawy lub zaczynu cemen¬ towego w celu eksponowania na licu elewacji kru¬ szywa ozdobnego, co mozliwe jest tylko przy zasto¬ sowaniu bardzo aktywnego opózniacza, którego uzyskanie jest czesto trudne, albo grubszej warstwy malo aktywnego srodka opózniajacego, co przedluza czas produkcji elementów sciennych, gdyz warstwa betonu moze byc ulozona dopiero po stezeniu —- stwardnieniu warstwy opózniacza. Inne niedogod¬ nosci tego sposobu wykonywania faktury srednio lub gruboziarnistej to koniecznosc wykonywania grubej warstwy fakturowej, grubszej od kruszywa o frakcji powyzej 10 mm, przy uzyciu kruszywa ozdobnego, trudnego czesto do uzyskania, wymaga¬ jacego sortowania i transportu z miejsca wydobycia lub przekruszenia do miejsca produkcji elementów, przy czym nie zawsze osiaga sie pozadany efekt pod wzgledem estetycznym.Znany jest równiez sposób ksztaltowania warstwy licowej z betonu o wkleslo-wypuklej powierzchni typu — „relief". W sposobie tym na dno formy, która stanowi wkleslo-wypukla matryca, naklada sie folie, a na niej uklada sie warstwe fakturowa z betonu.Po stwardnieniu elementu usuwa sie folie z jego lica. Sposób ten nie moze byc stosowany przy wyr 73 79873 798 3 konywaniu faktur strukturalnych z betonu przygo¬ towanych na grubym ozdobnym kruszywie, ponie¬ waz-zachodzi koniecznosc pokrycia dna formy war¬ stwa opózniacza, który splywa z miejsc wypuklych do wkleslych, a pozostala cieniutka warstwa opóz¬ niacza jest niewystarczajaca w celu dostatecznego obnazenia grubych ziaren kruszywa.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczasowych niedogodnosci, a w szczególnosci potrzeby stosowa¬ nia grubej warstwy betonu licowego wykonanego z grubego kruszywa i opracowanie sposobu wytwa¬ rzania estetycznej faktury elewacyjnej z róznorod¬ nego kruszywa o frakcji ponizej 5 mm, o wygladzie imitujacym piaskowiec po obróbce kamieniarskiej lub tynk szlachetny po ocyklinowaniu jego po¬ wierzchni.Cel ten osiagnieto stosujac sposób wytwarzania strukturalnej faktury elewacyjnej imitujacej pias¬ kowiec lub tynk szlachetny, wedlug wynalazku, w którym na dnie formy uklada sie znany opózniacz czasu wiazania cementu, który pokrywa sie warstwa fakturowa i z kolei betonem, a nastepnie poddaje sie obróbce termicznej, przy czym warstwe fakturo¬ wa wykonuje sie z zaprawy cementowej skladajacej sie z cementu, wody i drobnoziarnistego kruszywa, korzystnie z piasku gruboziarnistego, o frakcji poni¬ zej 5 mm i uklada sie na uprzednio ulozona w for¬ mie warstwie srodka opózniajacego czas wiazania cementu.Do zaprawy cementowej wedlug wynalazku do¬ daje sie pigmenty barwiace i drobnoziarniste kru¬ szywo ozdobne w postaci stluczki szklanej w ilos¬ ciach i kolorach okreslanych zamierzanym do uzys¬ kania efektem estetycznym.Odmiana sposobu wedlug wynalazku stosowana do uzyskania faktury o powierzchni wkleslo-wy- puklej typu „relief" polega na tym, ze na dno for¬ my uklada sie matryce o odpowiednio uksztaltowa¬ nej wkleslo-wypuklej powierzchni na której z kolei formuje sie bezposrednio element elewacji, przy czym jako srodka opózniajacego korzystne jest sto¬ sowanie goracego roztworu kleju kostnego. Sposób wedlug wynalazku w pelni zadosc uczynia wytk¬ nietym celom, likwiduje dotychczasowe niedogod¬ nosci, pozwala na uzyskanie cienkiej warstwy este¬ tycznej i ozdobnej faktury elewacyjnej imitujacej piaskowiec lub tynk szlachetny po ocyklinowaniu w prosty, nieskomplikowany szybki i malo praco¬ chlonny sposób przy uzyciu powszechnie dostepne¬ go materialu, takiego jak piasek rzeczny lub gruby kopalny z dodatkiem latwo dostepnego i malo taktywnego srodka opózniajacego czas wiazania ce¬ mentu, Istotna zaleta tej drobnoziarnistej faktury jest mozliwosc uzyskiwania przy jej zastosowaniu wkleslo-wypuklej powierzchni typu „relief".Sposób wytwarzania strukturalnej faktury elewa¬ cyjnej imitujacej piaskowiec lub tynk szlachetny, wedlug wynalazku jest przedstawiony ponizej w przykladzie jego zastosowania: Na dno formy oczyszczonej od brudu i smaru na¬ nosi sie najpierw srodek opózniajacy czas wiazania cementu w postaci cienkiej powloki wykonanej np. z dobrze nagrzanego, do stanu plynnego, roz¬ tworu skladajacego sie z 1 czesci wagowej kleju 4 kostnego i 1—2 czesci wagowych wody. Po stezeniu- powloki co nastepuje po okolo 15 minutach, uklada sie warstwe fakturowa o grubosci 1—1,5 cm, spo¬ rzadzona z tak zwanej grubej zaprawy cementowej, 5 w sklad której wchodzi cement zwykly lub bialy,, czysty piasek gruboziarnisty, najlepiej rzeczny, wo¬ da i ewentualne dodatki takie jak drobne kruszywo ze stluczki szklanej oraz pigment barwiacy.Stosuje sie zaprawe tak zwana chuda o proporcji cementu do piasku 1 :3 w czesciach objetosciowych lub o jeszcze wiekszej zawartosci piasku w mie¬ szance, a wode dobiera sie w takiej ilosci, aby za¬ prawa miala konsystencje gesto-plastyczna. W celu: zabarwienia zaprawy stosuje sie dodatek pigmentu o odpowiedniej barwie, odporny na swiatlo i alka- lie, stosuje sie tak zwane farby cementowe, przy czym pigment powinien byc dokladnie wymieszany z cementem.Imitacje tynku szlachetnego uzyskuje sie przez dodanie do zaprawy drobnych ziaren róznobarw¬ nej stluczki szklanej, poza dodatkiem pigmentu.Swieza warstwe zaprawy zageszcza sie mecha¬ nicznie stosujac np. wibracje, a nastepnie uklada sie na niej i formuje sie znanym sposobem reszte elementu sciennego z betonu sporzadzonego z kru¬ szywa lekkiego, lub z betonu zwyklego dla scian warstwowych.Element scienny poddaje sie obróbce termicznej- wedlug stosowanego w zakladzie rezymu techno¬ logicznego, a po jego rozformowaniu i ostygnieciu oczyszcza sie z powierzchni elewacyjnej warstewke niezwiazanego mleczka cementowego, o grubosci okolo 1 mm, za pomoca wody i szczotki drucianej.W podany sposób moze byc wykonana takze fak¬ tura o powierzchni wkleslo-wypuklej typu „relief".W tym przypadku na dnie formy uklada sie ma¬ tryce, o odpowiednio uksztaltowanej powierzchnia np. blache ryflowana, która powleka sie opóznia¬ czem kontaktowym, np. goracym roztworem kleju, kostnego. W odróznieniu od znanych sposobów wy¬ konywania faktury typu „relief" nie stosuje sie folii polietylenowej dla odizolowania dna formy od fak¬ tury, gdyz rozformowanie elementu umozliwia za¬ stosowanie cienkiej warstwy opózniacza. Zastoso¬ wanie tego sposobu jest mozliwe dlatego, ze dla. uzyskania faktury drobnoziarnistej wystarcza bar¬ dzo cienka warstwa srodka opózniajacego, nanoszo¬ nego pedzlem. Po stezeniu opózniacza • uklada sie warstwe fakturowa i postepuje sie dalej tak samo jak opisano powyzej. PL