Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 73745 KI. 2le, 31/02 MKP GOlr 31/02 CZYTELNIA Urzedu PoteotoM#ego Pllsklij ImtypKpet-ei t-< t\ Twórcywynalazku: Adam Skubis, TadeuszFroehlich,Czeslaw Jureczko, Feliksa Skubis Uprawniony z patentu tymczasowego: Kopalnia Wegla Kamiennego „Rymer", Niedobczyce (Polska) Przyrzad do kontroli katowej niejednoczesnosci w zalaczaniu lub wylaczaniu faz wylacznikiem mocy Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do kontroli katowej niejednoczesnosci w zalaczaniu lub wylaczaniu faz wylacznikiem mocy stosowanym w rozdzielniach wysokiego napiecia.Dotychczas kontrole niejednoczesnosci w zalaczaniu lub wylaczaniu faz wykonywano recznie poprzez powolne zamykanie wylacznika i kontrole stanu jego styków przy pomocy wskazników, np. latarki czy omomierza. Metoda ta jest niedogodna ze wzgledu na to, ze nie podaje wartosci czasowych niejednoczesnosci.Druga metoda polega na oscylograficznym zapisie stanu styków wylacznika w czasie jego zamykania lub otwierania.^Metoda ta ma te niedogodnosc, ze ze wzgledu na stosowanie kosztownej, skomplikowanej i wrazliwej na wstrzasy aparatury moze byc stosowana tylko w nielicznych przypadkach, przy czym wymaga obslugi przez wysokokwalifikowany personel.Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci dotychczas stosowanych metod kontroli katowej niejedno¬ czesnosci.Zadaniem wynalazku jest opracowanie odpowiedniego przyrzadu do kontroli katowej niejednoczesnosci w zalaczaniu lub wylaczaniu faz wylacznikiem mocy.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie na elementach logicznych przyrzadu do kontroli katowej niejednoczesnosci w zalaczaniu lub wylaczaniu ftz wylacznikiem mocy. Pierwszy fazowy styk kontrolowanego wylacznika o wspólnym stalym logicznym potencjale z pozostalymi fazowymi stykami jest przylaczony równo¬ legle do wejscia pierwszego ksztaltujacego ukladu, pierwszej sumy i drugiej negacji. Drugi fazowy styk jest przylaczony równolegle do pierwszego i drugiego ksztaltujacego ukladu, pierwszej i czwartej negacji oraz drugiej i trzeciej sumy. Trzeci fazowy styk przylaczony jest równolegle do wejscia drugiego ksztaltujacego ukladu, trzeciej negacji i czwartej sumy. Wyjscia pierwszej i drugiej negacji sprzezone sa z wejsciami pierwszego ksztaltu¬ jacego ukladu, zas wyjscia trzeciej i czwartej negacji z wejsciami drugiego ksztaltujacego ukladu. Wyjscie pierw¬ szego ksztaltujacego ukladu jest polaczone pósobnie" poprzez pierwszy uniwibrator, na wejscie pierwszego przerzutnika, a wyjscie drugiego ksztaltujacego ukladu pósobnie poprzez drugi uniwibrator na wejscie drugiego przerzutnika. Poszczególne wyjscia czterech negacji sa polaczone pósobnie poprzez odpowiadajace im sumy na wejscie swoich przerzutników. Kazdy przerzutnik ma odpowiadajacy mu wskaznik. Takzbudowany przyrzad2 73 745 daje infomacje o kierunku i wartosci niejednoczesnosci, przy czym jest prosty w obsludze, tani i niewrazliwy na wstrzasy.Przedmiot wynalazku jest objasniony szczególowo na przykladzie ukladu logicznego przyrzadu zilustrowa¬ nego schematycznie na rysunku, przy czym dla uwypuklenia istoty wynalazku i uproszczenia opisu w ukladzie tym pominieto pewne drobne elementy, które nie wplywaja na zasadnicza koncepcje tego wynalazku, natomiast pokazano dodatkowo wspólprace przyrzadu z wylacznikiem mocy.Uklad wedlug wynalazku ma fazowe styki R, S iT kontrolowanego wylacznika mocy 1 o wspólnym stalym potencjale logicznym „1". Fazowy styk jest polaczony z pierwszym ksztaltujacym ukladem 2, pierwsza suma 3 oraz druga negacja 4. Fazowy styk S jest polaczony z pierwszym i drugim ksztaltujacym ukladem 2 i 5, druga i trzecia suma 6 i 7, pierwsza i czwarta negacja 8 i 9. Natomiast fazowy styk T jest polaczony z drugim ksztaltujacym ukladem 5 czwarta suma 10 i trzecia negacja 11. Do wejsc ksztaltujacego ukladu 2 przylaczone sa wyjscia pierwszej i drugiej negacji 8 i 4. Do wyjscia ksztaltujacego ukladu 2 przylaczone sa posobnie uniwibra¬ tor 12 o regulowanym czasie impulsu, przerzutnik 13 w ukladzie dwójki liczacej oraz wskaznik 14 wskazujacy stan przerzutnika 13.Analogicznie do wejsc drugiego ksztaltujacego ukladu 5 przylaczone sa wyjscia trzeciej i czwartej negacji 11 i 9. Do wyjscia tego ksztaltujacego ukladu 5 przylaczone sa posobnie drugi uniwibrator 15 o regulowanym czasie impulsu, drugi przerzutnik 16 oraz drugi wskaznik 17. Wyjscie pierwszej negacji 8 polaczone jest z drugim wejsciem pierwszej sumy 3, która posobnie polaczona jest z trzecim przerzutnikiem 18 i wskaznikiem 19. Do wyjscia drugiej negacji 4 przylaczone jest wejscie drugiej sumy 6, do wyjscia której przylaczony jest czwarty przerzutnik 20 ze wskaznikiem 21. Do wyjscia trzeciej negacji 11 przylaczona jest trzecia suma 7, do wyjscia której przylaczony jest piaty przerzutnik 22 ze wskaznikiem 23. Do wyjscia czwartej-negacji 9 przylaczonajest czwarta suma 10, do wyjscia której przylaczony jest szósty przerzutnik 24 ze wskaznikiem 25. Wejscia kasujace przerzutników 13, 18, 20, 22, 24, 16 polaczone sa równolegle i przylaczone poprzez przycisk kasujacy 26 do logicznego potencjalu „1".Praca przyrzadu polega na tym, ze zaleznie od kolejnosci zamykania lub otwierania styków wylacznika 1 sygnal podany przez fazowe styki badz to blokuje, badz to wyzwala przerzutniki 18, 20, 22, 24 i tak jesli przykladowo fazowy styk R zamknie sie wczesniej niz fazowy styk S, to sygnal z fazowego styku R poprzez druga negacje 4 i sume 6 wyzwoli czwarty przerzutnik 20 natomiast zablokuje poprzez pierwsza sume 8 trzeci przerzutnik 18. Analogicznie, jesli przykladowo fazowy styk S zamknie sie wczesniej niz fazowy styk T, to poprzez czwarta negacje 9 i sume 10 wyzwolony zostanie szósty przerzutnik 24, natomiast poprzez trzecia sume 16 zablokowany piaty przerzutnik 22.Analogiczna sytuacja zaistnieje przy wszystkich mozliwych kombinacjach kolejnosci zalaczania lub wylaczania faz wylacznika 1. Wyznaczenie czasu niejednoczesnosci odbywa sie w ten sposób, ze ksztaltujace uklady 2 i 5 pod wplywem impulsów z wylacznika 1 wydzielaja krótkie impulsy w momencie zamykania lub otwierania odpowiednich styków i tak pierwszy ksztaltujacy uklad 2 wydziela krótkie impulsy,jeden w momen¬ cie zamkniecia lub otwarcia fazowego styku R, drugi w momencie zamkniecia lub otwarcia fazowego styku S.Impulsy te wyzwalaja uniwibrator 12 o regulowanym czasie impulsu. Jezeli odstep miedzy impulsami jest niniej¬ szy niz czas impulsu uniwibratora 12 na jego wyjsciu pojawi sie tylko jeden impuls, jesli natomiast odstep miedzy impulsami jest wiekszy od czasu impulsu uniwibratoran 12, to na wyjsciu pojawia sie *dwa impulsy. Impulsy z uniwibratora 12 sa zliczane przez przerzutnik 13.Analogicznie dziala uklad dla fazowych styków S iT, który stanowi drugi ksztaltujacy uklad 5, drugi uniwibrator 15 i jego przerzutnik 16. Tak wiec stan przerzutników 18,20,22^24 wskazuje kolejnosc zalaczania lub wylaczania faz wylacznikiem mocy 1, natomiast stan przerzutników 13 i 16 wskazuje wartosci czasowe niejednoczesnosci w zalaczaniu lub wylaczaniu faz wy lacznikiem mocy. PL PL