Uprawniony z patentu: Dynamit Nobel Aktiengesellschaft, Troisdorf (Republika Federalna Niemiec) Ladunek miotajacy prochowy zwlaszcza do urzadzen przemyslowych oraz sposób jego wytwarzania Przedmiotem wynalazku jest prochowy ladunek miotajacy wykonany z wolno palacych sie, prze¬ mieniajacych sie w deflagracji i nie zmierzaja¬ cych do detonacji materialów wybuchowych ta¬ kich, jak nitroceluloza, azotan poliwinylu, nitro- guanidyna, nitropenta i tym podobne lub z mie¬ szanin tych materialów, przeznaczone zwlaszcza dla urzadzen wykorzystywanych w przemysle ta¬ kich, jak przyrzady do wtlaczania sworzni, apara¬ ty bijakowe, przelaczniki blyskawiczne, elementy sterujace lub tym podobne. Prochowy ladunek miotajacy w najkorzystniejszym przypadku u- ksztaltowany jest tak, ze posiada centralne prze¬ lotowe wybranie, w którym umieszczony jest ma¬ terial zaplonowy, na przyklad tetracen i triciant detonujacy pod wplywem uderzenia. Takie procho¬ we ladunki miotajace tworza bezluskowe spalaja¬ ce sie bez reszty miotajace ladunki woreczkowe, które daja szczególne korzysci przy ich zastoso¬ waniu w urzadzeniach przemyslowych.Stosowane sa prochowe ladunki miotajace o róz¬ nych wielkosciach i ksztaltach w zaleznosci od przeznaczenia na przyklad w ksztalcie pierscieni lub wielokatów. Korzystne jest, aby przy wy¬ twarzaniu prochowych ladunków miotajacych utrzymano zawsze niezmienna srednice central¬ nego wybrania sluzacego do pomieszczenia masy zaplonowej.Przy stosowaniu prochowych ladunków miota¬ jacych o zróznicowanych mocach, przy zachowa¬ lo 25 10 niu stalej srednicy — wrazliwosc masy zaplono¬ wej umieszczonej w wybraniu na uderzenia za¬ lezna jest jednak od parametrów geometrycznych prochowego ladunku miotajacego. Od grubosci prochowego ladunku miotajacego uzalezniona jest grubosc masy zaplonowej, przy czym wraz ze wzrostem tej grubosci — maleje wrazliwosc la¬ dunku. Odwrotnie znów w przypadku bardzo cienkich prochowych ladunków miotajacych, znaj¬ dujaca sie w wybraniu ilosc masy zaplonowej jest zbyt mala i nie wystarcza do spowodowania za¬ plonu.Celem i zadaniem wynalazku jest usuniecie wy¬ mienionych wad i opracowanie mozliwosci zmien¬ nego ustalania wrazliwosci prochowego ladunku miotajacego na uderzenia.Zgodnie z wynalazkiem postawione zadanie zo¬ stalo zrealizowane dzieki temu, ze umieszczony w centralnym wybraniu wrazliwy na uderzenia la¬ dunek prochowy uksztaltowany jest jako wypraska o przekroju poprzecznym w ksztalcie litery „H", przy czym korzystnie dlugosc ramion profilu o ksztalcie „H" odpowiada wysokosci prochowego ladunku miotajacego.Zgodnie z dalsza znamienna cecha wynalazku wrazliwy na uderzenia ladunek masy zaplonowej jest mocniej sprezony na odcinku srodnika, niz na obu ramionach profilu o ksztalcie „H". W tak uksztaltowanej wyprasce tylko silniej sprezony srodnik sluzy do zdetonowania masy zaplonowej 73 6823 73 682 4 przez uderzenie, natomiast slabiej sprezone ra¬ miona profilu sluza do dalszego przekazania plo¬ mienia zaplonowego z srodnika na przylegajacy do nich prochowy ladunek miotajacy. Zatem w procesie wytwarzania ustala sie zarówno stopien sprezenia srodnika, jak i jego wysokosci. Przez zmienne ustalanie wysokosci srodnika ustala sie wymagana granice wrazliwosci masy zaplonowej sprasowanej z wrazliwego na uderzenia prochu w profil litery „H".Zgodnie z dalsza cecha charakterystyczna wy¬ nalazku wrazliwy na uderzenia ladunek procho¬ wy jest umieszczony w czasie procesu wytwa¬ rzania w wybraniu prochowego ladunku miota¬ jacego w stanie wilgotnym lub w stanie suchym.Na skutek obustronnego wprowadzenia stempli o srednicy mniejszej, niz srednica wybrania, la¬ dunek prochu sprezony zostanie na swym srod¬ kowym odcinku i tworzy sie srodnik. Nadmierne ilosci ladunku prochowego, wycisniete zostaja na wszystkie boki az do osiagniecia górnej lub dol¬ nej krawedzi prochowego ladunku miotajacego, i przy pomocy specjalnego narzedzia uniemozli¬ wione jest dalsze wyciskanie ladunku masy za¬ plonowej poza krawedzie prochowego ladunku miotajacego. W wyniku takiego procesu praso¬ wania osiaga sie w przekroju poprzecznym masy zaplonowej profil w ksztalcie litery „H", przy czym srodnik w zaleznosci od regulowanej wiel¬ kosci drogi wsuwania stempli w wybranie uzys¬ kuje scisle okreslona wysokosc i sprezenie. Ra¬ miona tak utworzonego profilu nie sa przy tym tak mocno sprezone jak srodnik, dzieki czemu na skutek swej wiekszej porowatosci szybko prze¬ kazuja dalej plomien zaplonu. Stopien sprezenia ladunku masy zaplonowej jest jednak na odcin¬ kach ramion wystarczajaco duzy, by zapewnic dostateczny docisk do wewnetrznej sciany pro¬ chowego ladunku miotajacego i pewne obsadzenie w wybraniu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia przekrój poprzeczny bez- luskowego prochowego ladunku miotajacego; fig. 2 — widok prochowego ladunku miotajacego wedlug fig. 1, fig. 3 — widok zmodyfikowanego procho¬ wego ladunku miotajacego.Ladunek miotajacy 1 uksztaltowany jest przez odlanie lub sprasowanie porowatego prochu, zwlaszcza jedno lub dwuzasadowego prochu ni¬ trocelulozowego w ten sposób, ze centralnie przez srodek przechodzi wybranie 3 o srednicy 6.Ksztalt zewnetrzny prochowego ladunku miota¬ jacego jest znamienny, przy czym pokazano przy¬ kladowo na fig. 2 ksztalt pierscienia cylindrycz¬ nego, zas na fig. 3 pierscienia osmiokatnego pra¬ widlowego. Wybranie 3 wypelniono masa zaplo¬ nowa 2 skladajaca sie z mieszanki wrazliwej na uderzenia, na przyklad z tetracenu i nitrocelu¬ lozy. Wrazliwa na uderzenia mieszanka uksztal¬ towana jest jako wypraska o profilu przekroju poprzecznego 2a, 2b w ksztalcie litery „H", przy czym konce ramion 2b schodza sie zawsze z gór¬ na lub dolna krawedzia prochowego ladunku mio¬ tajacego 1. Wysokosc 4 i dlugosc, wzglednie sred¬ nica 6 srodnika 2a stanowia rózne wielkosci, przy czym wysokoscia 4 ustawia sie granice wrazli¬ wosci masy zaplonowej. W przypadku masy za¬ plonowej zatopionej w nitrocelulozie, o spreze¬ niu okolo 50 kG/cm2 do 500 kG/cm2 w zaleznosci cd wilgotnosci masy, otrzymuje sie na przyklad przy wysokosci srodnika 1,2 mm, granice wrazli¬ wosci okolo 70 cm KG, zas przy wysokosci srod¬ nika 1,3 mm granica ta wynosi okolo 80 cm KG.Utrzymanie niezmiennej jakosci masy zaplono¬ wej sprasowanej w ksztalt litery „H" zapewnia sie na przyklad w sposób nastepujacy: Nie pokazane na rysunku, stemple prasujace posiadaja srednice 5, mniejsza od srednicy wy¬ brania 6. Przy wprowadzaniu stempli sprezana jest jedynie masa pomiedzy stemplami, przez co tworzy sie srodnik 2a zas zbedna ilosc prochu wyplywa po bokach w kierunku górnych lub dolnych krawedzi prochowego ladunku miotaja¬ cego. Przy takim procesie srodnik. 2a uzyskuje okreslone sprezenie i wysokosc, które sa powta¬ rzane przy dalszym wytwarzaniu, podczas gdy zbedne ilosci masy wynikajace równiez z nie¬ dokladnosci w dozowaniu zostaja wyparte do przestrzeni bocznej ramion 2b profilu w ksztal¬ cie litery „H" wybrania 3. Wysokosc srodnika 2a jest wykonana z tolerancja, na przyklad ±0,2 mm, w wyniku czego odpowiednio dokladnie ustalona zostaje granica wrazliwosci.W korzystnym zakresie zastosowania procho¬ wego ladunku miotajacego 1 do celów przemyslo¬ wych, istnieje w wyborze wielkosci srednicy 6 wybrania 3 i srednicy 5 srodnika 2a mozliwosc duzej ilosci odmian, najbardziej korzystny jest stosunek obu srednic mieszczacy sie w granicach od 2 : 1 do 2 : 1,8.Wysokosc 4 srodnika miesci sie w najkorzyst¬ niejszych przypadkach w zakresie od 0,25 mm do 1,5 mm i jest niezalezna od wysokosci procho¬ wego ladunku miotajacego 1.W wyniku okreslonego wynalazkiem uksztalto¬ wania masy zaplonowej 2 wewnatrz wybrania 3, mozliwe jest zatem ustalanie i odmienianie wiel¬ kosci granicy wrazliwosci przy zachowaniu stalej srednicy wybrania 3 oraz zmiennej wysokosci i srednicy zewnetrznej prochowego ladunku mio¬ tajacego 1 — jedynie przez zmiany w uksztalto¬ waniu srodnika 2a. Zapewnia to utrzymanie nie¬ zmiennej jakosci prochowych ladunków miota¬ jacych z masa zaplonowa oraz dowolne dopaso¬ wanie ich do róznych warunków zaplonowych. PL PL