Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.09.1975 73576 KI. 42k,45/01 MKP GOlb 5/30 CZY i^-UNlA Urzedu Patentowego Plktllj J2SC2H' '-! I Twórca wynalazku: Stefan Soszka Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Krakowska, Kraków (Polska) Tensometr do pomiaru odksztalcen Przedmiotem wynalazku jest tensometr do do¬ kladnego pomiaru odksztalcen próbek stali i kon¬ strukcji budowlanych.Znane sa rózne przyrzady i tensometry mecha¬ nicznie których konstrukcja zezwala na dokonywa¬ nie pomiarów jednostkowych na przyklad do po¬ miaru próbek stalowych. Znamy jest równiez przy¬ rzad do dokladnego pomiaru wydluzen drutu sta¬ lowego. Przyrzady te jednak i tensometry nie sa dokladne i nie moga byc stosowane zarówno do pomiaru odksztalcen próbek stalowych jak i do odksztalcen konstrukcji budowlanych. Przyrzad natomiast sluzacy do dokladnego pomiaru wydlu¬ zen druftu stalowego jest niewygodny poniewaz badana próbka drutu musi byc idealnie prosta, przekrój poprzeczny moze byc tylko kolowy a w trakcie pomiarów próbki drutu nie mozna zdjac przyrzadu przed zerwaniem.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji tensometru uniwersalnego przeznaczanego zarów¬ no do pomiaru próbek stali jak i konstrukcji bu¬ dowlanych, oraz wyeliminowanie wad dotychcza¬ sowych przyrzadów i tensometrów.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie tensometru wedlug wynalazku w którym zwiekszo¬ no ilosc zastosowan, zwiekszono dokladnosc po¬ miaru odksztalcen jak równiez obszar wymiarowy badanych próbek i konstrukcji budowlanych przy równoczesnej mozliwosci dokonywania pomiarów 10 15 20 odksztalcen próbek o róznych przekrojach poprzecz¬ nych.Istote tensometru wedlug wynalazku stanowi to, ze pomiedzy dwoma wspólpracujacymi ze soba teleskopami a czujnikami zegarowymi w osiach obrotu sa osadzone dwie przekladnie ulatwiajace dokladny pomiar, oraz ze u góry i u dolu tenso¬ metru sa zamocowane dwie dzwignie z plytkami nozowymi, pracujace w prowadnicach dzwigni i za¬ ciskane spiralnymi sprezynami, sluzace do mocowa¬ nia badanej próbki.Tensometr wedlug wynalazku jest uwidoczniony na zalaczonym rysunku na którym fig. 1 przedsta¬ wia tensometr w widoku z przodu, fig. 2 tenso¬ metr w rzucie poprzecznym, a fig. 3 widok tenso¬ metru z boku.Tensometr ma dwie podstawy górna 1 i dolna 2.Na podstawie górnej 1 sa osadzone na stale dwie rurki 4 i 4a, a na podstawie dolnej 2 ^a osadzone trzony 5 i 5a teleskopów 3 i 3a.Na przeciwnych stronach rurek 4 i 4a na pod¬ stawach przyspawane sa uchwyty 6 i 6a czujni¬ ków zegarowych 8 zaciskowych srubami 7. Po¬ nizej uchwytów 6 i 6a przyspawane sa zawiesze¬ nia 9, w których sa umieszczone dzwignie prze¬ kladniowe 10 i lOa osadzone w osiach obrotu 11.Na trzonach 5 i 5a teleskopów. 3 i 3a nasuniete sa tulejki oporowe 12 zamocowane wkretami 20.Na zewnetrznych trzonach podstawy 1 i 2 przy¬ krecone sa dwie prowadnice 14 plytek nozowych 10, 73 57673 576 3 4 w których osadzone sa bolce 16 stanowiace rów¬ noczesnie ograniczniki przesuwu plytek nozo¬ wych 15. Nizej prowadnic 14 przykrecone sa osie 18 z nalozonymi na nich dzwigniami 17. Na osiach 18 dzwigni 17 nalozone sa równiez spiralne sprezyny 19. Dzwignie 17 maja wykonane na kon¬ cach kanaliki, w których umieszczone sa bolce 16.Aiby zamontowac tensometr na badanej próbce naciska sie wystajace konce dzwigni 17 na skutek czego rozsuwaja sie plytki nozowe 15. W wycieciu plytek nozowych umieszcza sie badana próbke.Tensometr osadzony na próbce utrzymany jest sila docisku czterech sprezyn 19, osadzonych na osiach dzwigni 17. Czesc górna tensometru skladajaca sie z podstawy górnej 1, czujnika zegarowego 8 i uchwytów 6 i 6a, oraz czesc dolna tensometru stanowiaca podstawe dolna 2 z trzonami 5 i 5a moga sie przesuwac wzgledem siebie poprzez tele¬ skopy 3 i 3a. Ulatwia to mocowanie badanej próbki w wycieciach plytek nozowych 15. W zaleznosci od dzialania sily na badana próbke, odksztalcenia (wydluzenie) przekazywane jest poprzez oporowe tuleje 12 i przekladnie dzwigniowe 10 i 10a na os 18 czujnikal zegarowego 8.Tensometr wedlug wynalazku pozwala na do¬ kladne wyznaczanie granicy plastycznosci stali przeznaczonej do konstrukcji sprezonych i innych stali wysokowartosciowych, co przyczynia sie po- 5 srednio do oszczednosci w zuzyciu drogiego ma¬ terialu. Jest korzystniejszy od importowanych, latwy jest do montowania na próbce lub konstruk¬ cji i mozna nim wykonywac pomiaTy na dluzszych bazach pomiarowych niz za pomoca dotychczaso¬ wych urzadzen i tensometrów. PL PL