Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 73544 KI. 5d,l/08 MKP E21f 1/08 Twórcy wynalazku: Wladyslaw Winnicki, Krzysztof Karowiec, Karol Reich Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechani- zacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Urzadzenie do wentylacji kopaln o zagrozeniu gazowym Przedmiotem patentu nr 60 901 jest mklad .nape¬ dowy wentylatorów kopalnianych przeznaczony dla kopaln o zagrozeniu gazowym polegajacy na tym, ze kazdy wentylator jest zaopatrzony w dwa silni¬ ki, elektryczny i pneumatyczny. Silniki elektryczne sluza do napedzania wentylatorów przy normalnych warunkach atmosferycznych panujacych w kopal¬ niach. Silniki pneumatyczne zastepuja silniki elek¬ tryczne wówczas, gdy w atmosferze kopalni poja¬ wi sie metan w okreslonym stezeniu. Silniki elek¬ tryczne w danym poziomie kopalni badz w danej czesci poziomu lub w danym wyrobisku sa zasi¬ lane ze specjalnie wydzielonej czesci sieci elek¬ trycznej, do której sa podlaczone równiez elektro¬ magnetyczne zawory umieszczone na doprowadze¬ niu powietrza do silników pneumatycznych. Zawo¬ ry te sa zamkniete pod napieciem, a otwieraja sie przy zaniku napiecia. Dana czesc sieci elektrycznej zostaje wylaczona pod wplywem impulsu z meta¬ nomierza wykazujacego okreslone stezenie metanu w powietrzu. Wówczas prace silników elektrycz¬ nych przejmuja silniki pneumatyczne.Glówna idea powyzszego wynalazku: automa¬ tyczne zastepowanie elektrycznego napedu wenty¬ lacji napedem pneumatycznym z chwila pojawienia sie metanu, okazala sie bardzo pozyteczna. Umoz¬ liwia sie w ten sposób poslugiwanie sie w przewa¬ zajacych okresach czasu tanszym napedem elek¬ trycznym ograniczajac uzycie sprezonego powietrza do istotnej potrzeby. Jednakze praktyczne rozwia¬ zanie wedlug patentu glównego ma nastepujaca wade. Wentylator bezpiecznie tloczy wybuchowa mieszanine gazów jedynie wówczas, gdy stan wen¬ tylatora i jego dzialanie sa bez zarzutu. Jednakze 5 mozliwa zawsze usterka, jak na przyklad oderwa¬ nie lub zagiecie lopatki, zatarcie lozyska itp. moze zainicjowac wybuch.Celem wynalazku jest osiagniecie absolutnie bez¬ piecznej wentylacji kopaln o zagrozeniu gazowym io przy wykorzystaniu glównej idei wynalazku beda¬ cego przedmiotem patentu glównego.Cel ten zostal osiagniety przez zastapienie stru- mienica pracujacego w okresach niebezpieczenstwa wentylatora z napedem pneumatycznym. Wedlug wynalazku wentylator ima wylacznie naped elek¬ tryczny. Z chwila wylaczenia danej czesci sieci elektrycznej impulsem pochodzacym z metanomie¬ rza, wentylator ten przestaje dzialac natomiast za¬ czyna dzialac strumienica. 20 Strumienica ma te przewage nad ukladem wen¬ tylator— silnik pneumatyczny badz nad wentyla¬ torem stanowiacym jedna maszyne wraz z turbina pneumatyczna, ze nie ma ruchomych elementów. 25 Dzieki temu zaiskrzenie czy lokalne przegrzanie, które mogloby zainicjowac wyibuch mieszaniny gazu palnego z powietrzem jest calkowicie wykluczone.Dalsza przewage strumienicy stanowi jej prostota, a dzieki temu nizsze koszty wykonania i konser- 30 wacji. 73 54473 544 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku stanowiacym schemat polaczen.Do wentylacji sluzy dowolna ilosc zespolów prze¬ wietrzajacych 1 sposród których na schemacie uwi¬ doczniono dwa. Kazdy zespól przewietrzajacy X ma wentylator 2 napedzany silnikiem elektrycznym 3 oraz strumienke 4. Silnik elektryczny 3 jest za¬ silany poprzez wylacznik 5 z rozdzielni 6. Stru- mienica 4 jest zasilana powietrzem sprezonym z ukladu zasalajacego 7 poprzez zawór 8. Zawór 8 jest zaworem elektropneumatycznym, tak zwanym „normalnie otwartym", który zamyka sie pod dzia¬ laniem pola elektromagnetycznego, a otwiera dzia¬ laniem sprezyny lub sil grawitacji po zaniku pola elektromagnetycznego.Jezeli metanomierz 9 wykaze, ze stezenie metanu w atmosferze przekroczylo zalozona dopuszczalna wartosc, podaje impuls do rozdzielni 6. Nastepuje wówczas wylaczenie sieci elektrycznej zasilajacej silniki 3 i zawory 8. Z ta chwila przestaja dzialac wentylatory 2, a prace ich przejmuja strumienice 4.W zaleznosci od lokalnej konfiguracji moze sie 15 okazac korzystniejsze wylaczanie pojedynczych zes¬ polów przewietrzajacych 1 przez pojedyncze me¬ tanomierze 9. W tym celu metanomierze 9 sa la¬ czone nie z rozdzielnia 6 lecz z wylacznikami 5, jak zaznaczono na schemacie linia przerywana, przy czym wylaczniki 5 sa dostosowane do reago¬ wania na impuls z metanomierza.W wykonaniu przedmiotu wynalazku przewidzia¬ no równiez reczne wylaczanie sieci elektrycznej w celu zastapienia pracy wentylatorów praca stru¬ mienie. Nie uwidoczniono tego na rysunku, aby schematu nie komplikowac. PL PL