Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 73543 KI. 21a136/18 MKP H03k 19/22 iltLIOTEKA Twórcy wynalazku: Walerian Gruszczynski, Henryk Wierzba, Marian Li- gmanowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Element logiczny iloczynu Przedmiotem wynalazku jest element logiczny iloczynu realizujacy iloczyn logiczny pewnej liczby sygnalów binarnych, stosowany w ukladach prze¬ laczajacych, w ukladach sterowania cyfrowego i automatyki.Znane dotychczas rozwiazania zawieraja kontak- trony zwierne w ilosci równej liczbie argumentów iloczynu. Sygnal wyjsciowy jest wytwarzany za pomoca obwodu powstalego przez szeregowe po¬ laczenie kontaktronów zwiernyen, zas sygnaly wejs¬ ciowe doprowadzone sa do poszczególnych uzwo¬ jen kontaktronów.Aby zmniejszyc liczbe kontaktronów w ukladzie; stosuje sie równiez iloczyn dwuargumentowy. Ilo¬ czyn ten realizuje sie w ten sposób, ze jeden syg¬ nal wejsciowy jest przykladany do uzwojenia a drugi sygnal na jeden zacisk kontaktronu zwierne- go. Drugi zacisk kontaktronu stanowi wyjscie.Niedogodnoscia znanych rozwiazan jest duza liczba zastosowanych kontaktronów, która powo¬ duje zmniejszenie niezawodnosci dzialania oraz zwieksza gabaryty urzadzenia i jego koszt. W przy¬ padku opisanego iloczynu dwuargumentowego nie istnieje mozliwosc laczenia szeregowego i równo¬ leglego obwodów wejsciowych róznych elementów realizujacych iloczyn, co znacznie ogranicza za¬ kres jego zastosowania. Ponadto dla zrealizowania iloczynu logicznego wielu sygnalów istnieje ko¬ niecznosc tworzenia ukladów wielostopniowych, których wada jest znaczne opóznienie sygnalu wyjsciowego w stosunku do sygnalu wejsciowego. 10 15 20 30 2 Celem wynalazku jest opracowanie elementu lo¬ gicznego iloczynu, który nie iposiada wymienionych wad.Cel ten zostal osiegniety przez dolaczenie do zacisków wyjsciowych elementu, kontaktronu zwier- nego przekaznika kontaktronowego o dwóch prze¬ ciwnie nawinietych uzwojeniach, którego jedno uzwojenie jest dolaczone bezposrednio do zródla napiecia a koniec drugiego uzwojenia jest dola¬ czony do jednego bieguna zródla napiecia, zas drugi koniec polaczony z jedna koncówka diod.Drugi koniec kazdej z tych diod jest polaczony z rezystorem i przez przeciwnie skierowana druga diode z jednym zaciskiem wejsciowym. Drugie kon¬ ce wszystkich rezystorów sa polaczone z drugim biegunem zródla napiecia.Korzysci techniczne wynikajace z zastosowania wynalazku polegaja ma realizowaniu iloczynu lo¬ gicznego wielu sygnalów za pomoca tylko 'jednego kontaktronu zwiernego, co w stosunku do rozwia¬ zan dotychczasowych zwieksza niezawodnosc dzia¬ lania i zmniejsza gabaryty elementu. Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia szeregowe i równo¬ legle laczenie zacisków wyjsciowych elementów lo¬ gicznych, co upraszcza realizacje zlozonych funkcji logicznych. Czas opóznienia wprowadzany przez element jest minimalny, gdyz ogranicza sie tylko do czasu potrzebnego na zwarcie lub rozwarcie kontaktronu. 73 5433 73 543 4 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania ma rysunku przedstawiajacym schemat elementu logicznego iloczynu. Element ten zawiera przekaznik kontaktronowy o dwóch prze¬ ciwnie nawinietych uzwojeniach. Pierwsze uzwo¬ jenie 1 przekaznika jest dolaczone bezposrednio do zródla napiecia, natomiast jeden koniec dru¬ giego uzwojenia 2 jest dolaczony do dodatniego bieguna zródla napiecia, a drugi polaczony jest z anoda diod Dl katoda kazdej z tych diod jest polaczona przez rezystor R z ujemnym biegunem zródla napiecia i przez przeciwnie skierowana dio¬ de D2 z jednym zaciskiem wejsciowym. Kontaktron zwiemy 3 przekaznika jest dolaczony do zacieków wyjsciowych elementu. Sygnaly wejsciowe moga. przyjmowac dwie wartosci dyskretne 1 i 0. War¬ tosci 1 odpowiada potencjal dodatni, a wartosci 0 — brak potencjalu lub potencjal ujemny zródla napiecia. Stan wyjscia jest równiez oznaczony war¬ tosciami 1 i 0, przy czym wartosci 1 odpowiada w tym przypadku zwarcie zacisków wyjsciowych, a wartosci 0 stan, w którym zaciski wyjsciowe nie sa ze soba polaczone. Jezeli przynajmniej jeden sygnal wejsciowy ma wartosc 0, stan wyjscia jest równiez 0, zas wyjscie znajduje sie w stanie 1 tyl¬ ko wtedy gdy wszystkie sygnaly wejsciowe maja wartosc 1. Element wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze jezeli do danego zacisku jest przylo¬ zony sygnal wejsciowy 0, dioda D2 dolaczona do tego zacisku nie przewodzi i tworzy sie obwód pradu od bieguna dodatniego, przez drugie uzwo¬ jenie 2 przekaznika, diode Dl, rezystor R do ujem¬ nego bieguna zródla napiecia. Prad plynacy przez to uzwojenie rozplywa sie przez wszystkie diody 10 15 20 Dl i rezystory R zwiazane z zaciskami wejscio¬ wymi, na które jest przylozony sygnal o wartosci 0. Pozostale diody sa spolaryzowane w kierunku nieprzewodzenia.Amperozwoje uzwojen przekaznika powinny miec taka wartosc, aby osiagnac strumien magnetyczny nasycenia, dzieki czemu zmiany pradu wynikajace ze spolaryzowania róznej liczby diod Dl w kie¬ runku przewodzenia nie beda wplywac na wiel¬ kosc strumienia magnetycznego dzialajacego na 'kontaktron. Wówczas, jezeli przynajmniej jeden sygnal wejsciowy ima wartosc 0, strumienie mag¬ netyczne obu uzwojen znosza sie i kontaktron zwiemy 3 jest rozwarty. W przypadku gdy wszyst¬ kie sygnaly wejsciowe maja wartosc 1, wszystkie diody Dl zostaja zablokowane i prad plynie tylko przez pierwsze uzwojenie 1 wskutek czego 'kontak¬ tron zwiemy 3 zostaje zwarty. PL PL