Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 05.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1974 72995 KI. 21a1,36/18 MKP H03k 19/22 ftlBUCTEKAl Twórcywynalazku: Walerian Gruszczynski, Henryk Wierzba, Marian Ligmanowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Element logiczny realizujacy koniunkcje Przedmiotem wynalazku jest element logiczny rea¬ lizujacy koniunkcje obejmujaca pewna liczbe sygna¬ lów binarnych pierwszej grupy wejsc oraz negacje sygnalów drugiej grupy wejsc stosowany w ukla¬ dach przelaczajacych, sterowania cyfrowego i auto¬ matyki.Dotychczasowe rozwiazania wymagaja zastoso¬ wania do realizacji koniunkcji tylu kontaktronów ile argumentów zawiera koniunkcja, przy czym kon- taktrony te, polaczone szeregowo, tworza obwód wyjsciowy. Do uzwojen kontaktronów doprowadza sie sygnaly wejsciowe z tym, ze w przypadku sy¬ gnalów drugiej grupy wejsc kontaktrony sa dwu- uzwojeniowe lub zawieraja magnes staly. Dzieki temu utworzona jest negacja sygnalu wejsciowego w ten sposób, ze kontaktron jest zwarty wskutek wytworzenia strumienia magnetycznego przez ma¬ gnes staly lub jedno z uzwojen, dolaczone stale do zródla napiecia. Drugie uzwojenie, przy przyloze¬ niu sygnalu, wytwarza strumien magnetyczny kom¬ pensujacy staly strumien magnesu lub uzwojenia.Niedogodnosci wymienionych rozwiazan polegaja na stosowaniu duzej liczby kontaktronów, co wply¬ wa na zmniejszenie niezawodnosci dzialania, a tak¬ ze koniecznosci uzywania kontaktronów dwuuzwo- jeniowych lub magnesu stalego. Wykonywanie dwu uzwojen jest niedogodne glównie ze wzgledów tech¬ nologicznych, gdyz trzeba zapewnic kompensacje strumieni wytwarzanych przez oba uzwojenia. Wada magnesów stalych jest duzy rozrzut ich parametrów 10 15 20 25 30 i zmiana wartosci w czasie, na przyklad pod wply¬ wem wahan temperatury, co przyczynia sie do znacz¬ nego obnizenia niezawodnosci.Celem wynalazku jest opracowanie kontaktrono- wego elementu logicznego realizujacego koniunkcje sygnalów, który bylby pozbawiony wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie prze¬ kaznika kontaktronowego, którego kontaktron zwier- ny dolaczony jest do zacisków wyjsciowych zas do jednego konca uzwojenia dolaczony jest poprzez re¬ zystor i diode biegun zródla napiecia. Drugi koniec uzwojenia przekaznika polaczony jest przez rezystor z punktem odniesienia zródel napiecia.Wejscia pierwszej grupy sa dolaczone, kazde przez dwie przeciwnie skierowane diody, do punktu wspól¬ nego polaczenia rezystora i diody. Do punktu wspól¬ nego diod dolaczony jest przez rezystor biegun dru¬ giego zródla napiecia o wspólnym punkcie odnie¬ sienia ale przeciwnej polaryzacji w stosunku do pierwszego zródla napiecia. Wejscia drugiej grupy sa dolaczone, kazde przez diode do drugiego konca uzwojenia przekaznika.Korzysci techniczne wynikajace z zastosowania wynalazku polegaja na zmniejszeniu liczby kon¬ taktronów, w stosunku do dotychczasowych rozwia¬ zan, do jednego, co z uwagi takze na zastosowanie jednego uzwojenia zwieksza niezawodnosc dziala¬ nia elementu realizujacego koniunkcje. Zaleta roz¬ wiazania wedlug wynalazku jest lechnologicznosc 72 9953 72 995 4 wykonania, wynikajaca z wyeliminowania kontak- tronów dwuuzwojeniowych i magnesów stalych. Po¬ nadto glówna korzyscia zwiazana z wykorzystaniem elementu jest mozliwosc latwej realizacji zlozonych ukladów logicznych, które w kazdym przypadku mozna utworzyc wprost przez równolegle laczenie zacisków wyjsciowych pewnej liczby elementów realizujacych koniunkcje.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym schemat elementu logicznego realizujacego koniunk¬ cje.Element ten zawiera przekaznik kontaktronowy, którego uzwojenie 1 jest polaczone jednym koncem z katoda diody D3, a drugim poprzez rezystor R3 z punktem odniesienia napiecia. Anoda diody D3 jest dolaczona przez rezystor Kt do dodatniego bie¬ guna zródla napiecia Ui. Do punktu wspólnego po¬ laczenia rezystora Hi i diody D3 dolaczone sa wejs¬ cia pierwszej grupy, kazde przez dwie przeciwnie skierowane diody Di i D2. Diody Dt i D2 sa polaczo¬ ne w ten sposób, ze punkt wspólny polaczenia sta¬ nowia katody obu diod dolaczone poprzez rezystor R2 do ujemnego bieguna drugiego zródla napiecia U2. Wejscia drugiej grupy sa dolaczone, kazde przez diode D4, do drugiego konca uzwojenia 1, zas kon- taktron zwiemy 2 przekaznika jest polaczony z za¬ ciskami wyjsciowymi elementu.Sygnaly wejsciowe moga przyjmowac dwie war¬ tosci dyskretne oznaczone przez 1 i 0. Wartosci 1 odpowiada potencjal dodatni wzgledem punktu od¬ niesienia, a wartosci 0 potencjal ujemny wzgledem punktu odniesienia lub braku potencjalu. Stan wyjs¬ cia jest równiez oznaczany wartosciami 1 i 0, przy czym wartosci 1 odpowiada w tym przypadku zwar¬ cie zacisków wyjsciowych, a wartosci 0 stan, w któ¬ rym zaciski wyjsciowe nie sa ze soba polaczone.Jezeli przynajmniej jeden sygnal wejsciowy pierw¬ szej grupy ma wartosc 0 lub jeden sygnal wejscio¬ wy drugiej grupy ma wartosc 1, stan wyjscia jest 0.Wyjscie znajduje sie w stanie 1 tylko wtedy gdy wszystkie sygnaly wejsciowe pierwszej grupy maja wartosc 1 oraz wszystkie sygnaly drugiej grupy maja wartosc 0. Oznacza to, ze element realizuje ko¬ niunkcje sygnalów wejsciowych pierwszej grupy oraz negacji sygnalów wejsciowych drugiej grupy.Element wedlug wynalazku dziala w ten sposób, 10 20 30 35 40 45 ze dla wejsc pierwszej grupy, na które przylozony zostal sygnal o wartosci 1, przewodza diody Dx, a diody D2 znajduja sie w stanie odciecia, zas dla wejsc pierwszej grupy, których sygnal wejsciowy ma wartosc 0, sytuacja jest odwrotna, przewodza diody D2 i nie przewodza diody D4. Podobnie dla wejsc drugiej grupy, przewodza tylko te diody D4, na które zostaly podane sygnaly o wartosci 1. Dio¬ da D3 zostaje spolaryzowana w kierunku przewo¬ dzenia wówczas gdy wszystkie diody D2 nie prze¬ wodza, to znaczy wartosci wszystkich sygnalów pierwszej grupy wynosza 1. Jezeli przynajmniej je¬ den sygnal pierwszej grupy ma wartosc 0, przewo¬ dzi dioda D2, natomiast dioda D3 zostaje spolaryzo¬ wana w kierunku nieprzewodzenia. Przez uzwoje¬ nie 1 przekaznika plynie prad gdy dioda D3 prze¬ wodzi, natomiast nie przewodzi zadna z diod D4, to znaczy wszystkie sygnaly wejsciowe pierwszej gru¬ py maja wartosc 1 i wszystkie sygnaly wejsciowe drugiej grupy maja wartosc 0. Prad plynacy przez uzwojenie 1 wytwarza strumien magnetyczny po¬ wodujacy zwarcie kontaktronu zwiernego 2 i pola¬ czenie zacisków wyjsciowych elementu. PL PL