Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 73521 KI. 21c,67/10 MKP H02p 13/18 Twórca wynalazku: Leon Golusinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Uklad wyzwalajacy do sterowania tyrystora pomocniczego w dwutyrystorowym przerywaczu pradu stalego.Przedmiotem wynalazku jest uklad wyzwalajacy do sterowania tyrystora pomocniczego w dwutyry¬ storowym przerywaczu pradu stalego.W znanych dotychczas rozwiazaniach dwutyry- storowych przerywaczy pradu stalego regulacji na¬ piecia wyjsciowego dokonywano przez zmiane sze^ rokosci impulsów pradu plynacego przez obciaze¬ nie, przy stalej czestotliwosci tych impulsów. Po¬ woduje to koniecznosc stosowania rozbudowanych ukladów sterujacych, zawierajacych zwykle gene¬ rator przebiegu piloksztaltnego, dyskryminator i wzmacniacze. W zwiazku z tym zuzywa sie duza liczbe elementów biernych i czynnych, co z kolei wplywa na zmniejszenie niezawodnosci ukladów.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu wy¬ zwalajacego tyrystor pomocniczy w dwutyrystoro- wym przerywaczu pradu stalego, pracujacym z modulacja czestotliwosci przy zachowaniu stalego czasu impulsu i uzyciu malej liczby elementów biernych i czynnych.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukla¬ du sterujacego wyzwalajacego tyrystor pomocniczy, w którym krzemowy tranzystor sterowany jest napieciem z okladki kondensatora komutacyjnego, polaczonej z katoda tyrystora glównego poprzez opornik ograniczajacy, element progowy jak dioda Zenera lub stabiliwolt i diode zabezpieczajaca, przy czym emiter tranzystora polaczony jest z bramka tyrystora pomocniczego, a kolektor poprzez zródlo zasilania, z katoda tyrystora pomocniczego. 10 15 20 25 30 Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest znaczne uproszczenie ukladów sterujacych co zapewnia im duza niezawodnosc.Wynalazek zostanie blizej objasniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat dwutyrystorowego przerywacza pradu sta¬ lego wraz z ukladem wyzwalajacymi tyrystor po¬ mocniczy. Dwutyrystorowy przerywacz pradu sta¬ lego zawiera tyrystor glówny 1 wyzwalany gene¬ ratorem impulsów 14, tyrystor pomocniczy 2, diody pólprzewodnikowe 3 i 4, kondensator komutacyjny 11 oraz obciazenie 9 i opornik 10.Uklad wyzwalajacy do sterowania tyrystora po¬ mocniczego 2 zawiera tranzystor krzemowy 13, któ¬ ry jest .sterowany z okladki kondensatora 11 pola¬ czonej z katoda tyrystora roboczego 1 poprzez opor¬ nik ograniczajacy 8, diode Zenera 5 i diode za¬ bezpieczajaca 6, przy czym emiter tranzystora 13 polaczony jest z bramka tyrystora 2, a kolektor, poprzez zródlo zasilania 12, z katoda tyrystora 2.Opornik 7 jest wlaczony miedzy emiter a baze tranzystora 13, zabezpieczajac to zlacze przed prze¬ pieciami.Po wyzwoleniu tyrystora glównego 1 impulsem z generatora impulsów 14 o sterowanej czestotli¬ wosci, poplynie prad od dodatniego bieguna zródla zasilania przez tyrystor glówny 1 i obciazenie 9 do ujemnego bieguna zródla. Jednoczesnie poplynie prad ladowania kondensatora komutacyjnego 11 przez tyrystor 1 i rezystancje 10, w ten sposób, ze 73 5213 73 521 4 na lewej okladce kondensatora 11 bedzie narastac dodatnia wartosc napiecia ze stala czasowa r = R'C, gdzie R jest wartoscia rezystancji 10, a C warto¬ scia pojemnosci 11.Napiecie na kondensatorze 11 narasta az do mo¬ mentu przekroczenia progowej wartosci napiecia diody Zenera 5. W chwili przekroczenia tego na¬ piecia poplynie prad rozladowania kondensatora 11 przez opornik 8, diode Zenera 5, diode 6, zlacze ba¬ za— emiter tranzystora 13 i zlacze bramka — kato¬ da tyrystora pomocniczego 2 do drugiej okladki kondensatora 11.Na skutek przeplywu pradu przez zlacze baza — emiter zostaje wysterowany tranzystor 13 i naste¬ puje wyzwolenie tyrystora pomocniczego 2. Wy- 2wblenie tyrystora 2 powoduje rozladowanie kon¬ densatora komutacyjnego 11 przez diode 3 i tyry¬ stor pomocniczy 2, powodujac zgaszenie tyrystora glównego**!, tfa^phie kondensator 11 laduje sie przez tyrystor-2 i obciazenie 9, w ten sposób, ze na prawej okladce jest ladunek dodatni. Po wy¬ zwoleniu tyrystora glównego 1 nastepuje przelado¬ wanie kondensatora 11 i wylaczenie tyrystora 2, a 10 15 20 po czasie potrzebnym na osiagniecie napiecia pro¬ gowego na kondensatorze 11 nastepuje wyzwolenie tyrystora 2 i wylaczenie tyrystora 1. Dalej cykl sie powtarza, a czas przeplywu pradu przez tyry¬ stor glówny 1 jest staly. Zmieniajac czestotliwosc wyzwalania tyrystora 1 dokonuje sie regulacji war¬ tosci sredniej napiecia na obciazeniu przez zmiane wspólczynnika wypelnienia impulsów w obwodzie tyrystora glównego 1. PL PL