Wynalazek dotyczy pojazdu, przezna¬ czonego do przewazenia lub przeciagania ladunków po powierzchniach snieznych lub lodowych.Pojazd taki moze byc wykonany jako sanki osobowe lub ciezarowe, glównym jednak celem wynalazku jest skonstruowa¬ nie takich sanek w postaci traktora do przeciagania ciezkich ladunków przez snie¬ gi i lody, Wynalazek polega na osadzeniu, bez specjalnej ramy, bebnów nosnych i zara¬ zem pednych, dzialajacych podobnie jak sruba i sprzezonych zapomoca odpowied¬ niego mechanizmu zmianowego i kierujacc- go samochodem albo traktorem, zaopa¬ trzonym jak zwykle w silnik, urzadzenie kierownicze, siedzenie kierowcy i t. d.Inna cecha wynalazku niniejszego jest to, ze sanki silnikowe z napedem bebno¬ wym i mechanizmem zmianowym oraz kie¬ rujacym otrzymuje sie przez przeksztalce¬ nie w najprostszy sposób znanego traktora bezjramowego.Szybkie i latwe przeksztalcenie silniko¬ wego pojazdu na sanki uskutecznia sie za¬ pomoca specjalnych czesci, które osadza sie w miejsce odjetych czesci pojazdu sil¬ nikowego.Zalaczony rysunek podaje przyklad wy¬ konania wynalazku niniejszego.Fig. 1 przedstawia sanki silnikowe lub traktor w widoku zboku; fig. 2 przedsta¬ wia widok zigóry; fig. 3 przedstawia widok ztyhi; fig. 4— stawia zespolone urzadzenie pedne i kie¬ rujace w przekroju podluznym; fig. 6 daje przekrój wzdluz linji 6—6 na fig. 5; fig.7 daje rozwiniety na plaszczyznie przekrój przez wisteystkie lastó napedu, przycSem przeikrój wykonano wzdluz linji 7—7 na fig. 6; fig. 8 daje przekrój podluzny bebna pednego, jego czopów, lozysk inapednego kola, przyozem srodkowa czesc bebna jest pominieta; fig. 9 przedstawia w przekroju czesciowym sposób ogrzewania oslony me¬ chanizmu napednego; fig, 10 przedstawia przekrój wzdluz linji 10—10 na fig. 3.Na fig. 1 i 2 rysunku T oznacza pojazd silnikowy, a mianowicie traktor ,,bezraino- wy", t. j. pojazd, którego poszczególne cze¬ sci nie sa polaczone z soba zapomoca pod¬ wozia, zrobionego z katówek lub innego profilowego zelaza, lecz zapomoca ramy, skladajacej sie z cslon poszczególnych me- chanizmów traktora. Przedstawiony typ traktora jest jednym z najbardziej uzywa¬ nych; jego isclnik E posiada oslone B, po¬ laczona z oslona mechanizmu zmianowego H i z cylindryczna oslona slimakowej przekladni W.Chlodnica R przymocowana jest do wy¬ stajacych naprzód wystepów silnika.Jezeli traktorów takich uzywa sie do ruchu kolowego, to ich przednia os osadzona jest wahliwie w widelkach 10, które znaj¬ duja sie wpoblizu przedniego konca oslony silnika. Wspomniana os polaczona jest z drazkami lacznikowemu i na osi tej osa¬ dzone sa przednie kola traktora. Ramiona tylnych osi przymocowane sa do bocznych scian oslony W slimacznicy, a tylne kola sa osadzone w koncach tych ramion.Aby traktor przeksztalcic na sanki, na* lezy zdjac przednia i tylne osie wraz z kolami, a z oslony W uisfunac slimacznice.Zamiast przedniej osi osadza sie obro¬ towo w widelkach 10 poprzecznice 15 za¬ pomoca sworznia 16; zewnetrzne czesci 17—17 poprzecznicy 15 sa zagiete ku do¬ lowi, a na ich koncach 18 osadzone sa lo¬ zyska 19, w których umieszcza sie przed¬ nie czopy 20 bebnów pednych 21. Poprzecz¬ nice 15 uslztywnia sie zapomoca laczników 22, które sa osadzone wahliwie na oprawie 24 pod oslona W i podpieraja poprzecznice 15 oraz przednia czesc bebna 21, lecz ze¬ zwalaja na wahadlowy ruch poprzecznicy w jej plaszczyznie pionowej podczas ru¬ chu pojazdu po nierównej drodze.Zespolony mechanizm pedny i kieruja¬ cy znajduje sie w oslonie 30 poza oslona W slimacznicy. Mechanizm ten, wid/iany od przodu pojazdu (w czasie jazdy na¬ przód), obraca sie w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówki zegara.Oslona JO sluzy jednoczesnie jako skla¬ dowa czesc ramy traktora. Tylny koniec oslony 30 jest polaczony z tylna poprzecz- nica 40, w której sa obrotowo osadzone tylne czopy bebnów pednych. W tylnej scianie oslony 30 znajduja sie otwory dla srub 30a, laczacych pas poprzecznicy 40 o przekroju korytkowym ze sciana oslony 30. Do polaczenia oslony 30 z traktorem sluza nastepujace urzadzenia. Kolnierz 306, znajdujjacy sie na przednim, otwartym koncu oslony 30; przednia pokrywa 30ci przylegajaca do kolnierza 306; lacznikowa oslona 31 z kolnierzem 31a (podobnym do kolnierza 30b), przylegajaca do przedniej powierzchni nakrywy 30c (wlsizystkie wymie¬ nione czesci sa polaczone z soba zapomoca srub 31b); pokrywy 31c, laczace oslone 31 z oslona slimacznicy W. Pokrywy 31c za¬ opatrzone sa w kolnierze 31d, przymoco¬ wane do przedniego konca oslony 31 i w kolnierze 31e, dostosowane do bocznych powierzchni pierscieniowych oslony W, o- raz w waski, pierscaieniawy wystep 311, któ¬ ry wchodzi do wnetrza oslony i centruje pokrywy 31c. Pokrywy te sa przymocowa¬ ne zapomoca sworzni lub srub 31g do oslo¬ ny slimacznicy W, a zaklada sie je w miej¬ sce tylnych ramion, przytrzymujacyh osie traktora, przyczem ich ksztalt wraz z kol¬ nierzami 31e i 31f jest zblizony do ksztal¬ tu wspomnianych ramion. Polaczone oslo¬ ny 31 i 30 razem z oslona slimacznicy, a takze z oslona mechanizmu zmianowego H — 2 —i oslona silnika B, wsparta na przedniej poprzecznicy 15, zastepuja podwozia sa- neiK* Oslona 31 posiada u dolu króciec, któ¬ rego przeswit równy jest przeswitowi króc¬ ca 32a, znajdujacego sie pod oslona W w tylnymi koncu oslony slimaka. Pomiedzy rurowemi czesciami 32a, 32 znajduje sie pusty lacznik 326, którego konce dopaso¬ wane sa do czesci 32a, 32. Lacznik 32b po¬ siada kolnierz 32c, zacisniety pomiedzy czolowemi powieirzdhniijami krócców 32 i 32a utrzymujacy je w odpowiedniej wzajemnej odleglosci. Na fig. 5 wskazano wyraznie pelnemi linjami te nowe czesci, które sluza jako czesci nosne i laczace i zawieraja na¬ ped, podczas gdy znane czesci tylne trak¬ tora oznaczone sa linjami punktowaneroi Lacznik 326 zaopatrzony jest w lozysko 32d dla tylnej czesci walu lacznikowego 33, który uklada sie zamiast slimakowe¬ go Walu traktora, Na przedniej czesci wa¬ lu 33 znajduje s:e zlobek i klin 33a dla piasty kola 336. W oslonie 30 spoczywa w lozyskta 34a w tylnej sciance i w lozysku 34 w przedniej pokrywie 30a glówny wal napedny 34. Przylegajace do siebie kon¬ ce walów 33 i 34 sa zaopatrzone w zlobki i sprzezone zapomoca sprzegla pochwowe¬ go 34d.Na glównym wale 34 osadzone sa dwa oddzielne sprzegla 35; w sklad kazdego z nich wchodzi zaklinowana czesc 35af luzno obrotowy beben 356 i pewna ilosc naped- nych i pedzonych tarcz 35c, oraz tarcze na¬ ciskowe 35d. Na wale 34 jest osadzona przesuwnie (pomiedzy sprzeglami) nastaw¬ na pochwa 35e. Pomiedzy pochwa 35e i tarczami naciskowemu 35d znajduja sie sprezyny 35f, które, naciskajac tarcze 35d, utrzymuja sprzegla w polo¬ zeniu robccizem, Pochwe 35e prze¬ suwaja widdki 35g, osadzone na pio¬ nowym Wale 35h. Górny koniec tego walu znajduje sie zewnatrz oslony napedu i za¬ opatrzony jest w dzwignie uruchomiajaca 35k. Beben 356 przedniego sprzegla posia¬ da zebate kolo 35lf które za posrednictwem kólka 35m napedza kolo zebate 35n walu 35p. Wal ten jest osadzony w stosownych lozyskach oslony. Wal 35p obraca sie w tym samym kierunku oo i wal 34. Tylny beben sprzeglowy 356 posiada trybik 35q, który dziala bezposrednio na kolo zebate 35r walu 35s, znajdujacego sie po prawej stronie, tak ze wal ten obraca sie w kie¬ runku przeciwnym niz wal napedny. Tylne konce walów przechodza przez tylna scia¬ ne oslony 30 i przez otwory w pionowej sciance poprzecznicy 40: Z powyzszego opisu napedu jasnem jest. ze gdy kolo traktora 336 (fig. 5) i wal la¬ czacy 33 (widziany zprzodu maszyny lub z lewej strony na fig. 5) obracaja sie w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki zegara, lewy wal 35p i lewy be¬ ben 21 obracaja sie równiez w tym samym kierunku ('przy ustawieniu przekladni na jazde naprzód), a prawy wal i beben ob¬ racaja sie w kierunku przeciwnym. Wska¬ zane ruchy mechanizmu napednego maja ten skutek, ze dolne powierzchnie bebnów w miejscu zetkniecia sie z powierzchnia sniegu obracaja sie nazewnatrz, a wywola¬ ne przez to boczne naciski sa równe, tak ze pojazd niema tendencji do zjezdzania wbok.Z nastawna pochwa 35e polaczona jest dzwignia 35k której drugi koniec jest po¬ laczony zapomoca ciegla 66 z koncem ste¬ rowej dzwigni 67 traktora. Cieglo 66 za.- klada sie w miejsce tej dzwigni sterowej, która normalnie prowadzi do przednich kól w traktorze.Gdy pochwa 35e znajduje sie w srod- kowem czyli obojetnem polozeniu, to o- bydfwie sprezyny 35f naciskaja z jednako¬ wa sila obydwa sprzegla 35, to znaczy sprzegaja ich powierzchnie cierne tak, zt bebny 21 otrzymuja naped w przeciwnych kierunkach i pojazd posuwa sie naprzód ¦— 3 —lub wtyl z predkoscia, odpowiadajaca po¬ lozeniu dzwigni zmianowej 80 'traktora.Do kierowania pojazdu sluzy sterowe kolo traktora 90; jezeli sie je obraca w prawo lub w lewo, to cieglo 66 przesuwa w jednym lub w drugim kierunku nastaw¬ na pochwe 35e, wskutek czego nacisk jed¬ nej sprezyny (na odpowiednie sprzeglo) wzrasta, a drugiej maleje. Jedno ze sprze¬ giel zadzyna sie zatem slizgac, podczas gdy drugie pracuje dalej normalnie tak, ze na jednem zmniejsza sie sila napedna, podczas gdy na dugiem sila ta wzrasta lub zachowuje swa wielkosc normalna.W ten sposób obrót kola 90 powoduju zmiane kierunku jazdy.Konce tylnej poprzecznicy 40 zaopa¬ trzone sa w lozyska 42 dla tylnych czopów 43 bebna. Lozyska 19, 42 osadzone sa na kolankach celem umozliwienia swobodne¬ go wahania bebnów w przedniej i w tylnej poprzecznicy 15 i 40. W przedstawionym przykladzie wykonania czop 19b osadzany jest w oprawie 19c, a pochwa lozyskowa posiada kulista czesc 19d, dopasowana do kulistych iwyizloibjien panewek 19e, które moga byc dociskane do siebie; panewki te zaopatrzone sa w kolnierze i sa osadzone w odpowiednich wykrojajch, znajdujacych sie na koncach przedniej poprzecznicy.Przedni czop 19 bebna moze sie swobod¬ nie przesuwac w lozysku wkierunku osio¬ wym. Tylne lozysko jest podobne i rózni sie tylko tern, ze na tylnym koncu pcahwy lozyskowej 42 znajduje sie jeszcze lozy¬ sko odporowe 42a, a jego czesci sa przy¬ twierdzone do tylnego czopa 43 bebna.Czop 43 osadzony jest w piascie 43a tylnej czesci bebna 43b i jest z nia pola¬ czony zapomoea kolka 43c; oprócz tegu czesci 43 i 43a sa ze soba sprzezone zapo¬ moca klina 43d.Waly prawy i lewy 35a i 356 sprzezone sa z przynaleznemi bebnami 21 zapomoca lancuchów 51 i kól lancuchowych 50, osa¬ dzonych na tych walach, oraz kól 52, osa¬ dzonych na tylnych koncach czopów 43.Kola lanauchowe 52 umocowane sa na stozkowych tarczach 52a, aby tylny czop 43 mógl byc dlugi, a pomimo to kola lan¬ cuchowe 52 znalazly sie w jednej linji z kolami 50. W otworze 101 tylnej po- pnzeczanicy 40 osadzony jest sworzen 100, który umieszcza sie tam przed przymoco¬ waniem tylnej poprzecznicy do oslony 30.Sworzen 100 posiada plaska glówke 1021 wchodzaca we wglebienie 103 poprzeczni¬ cy. Na sworzniu tym osadzone sa waha¬ dlowo ramiona 104. Na koncach ramion sa osadzone krazki 105, toczace sie po dol¬ nym ciegnie lancucha. Na ramiona 104 z krazkami 105 dzialaja sprezyny 106, na¬ ciskajac je wgóre. Do smarowania piast tych ramion sluzy kanal 107, wywiercony puzez srodek sworznia 100, i odgalezienia 108 tego kanalu, skierowane promienio¬ wo. Tym sposobem smary dochodza samo¬ czynnie z oslony napedu do lozysk ramion.Do polaczenia opisanego traktora z ciagnionym ciezarem sluzy specjalne u- rzadizenie pociagowe, skladajace sie z pod¬ stawki 110, przymocowanej w srodku tyl¬ nej poprzecznicy w miejscu 111 i 112.Podstawka ta posiada czworokatna poch¬ we 113, w której osadzony jest sprezyno¬ wy pret 114 o kwadratowym przekroju.Konce tego preta maja ksztalt okraglych czopów, osadzonych w lozyskach 115, przymocowanych do tylnej popnzecznicy.Palak 116 srodkowa czescia zwisa wdól i ma na koncach czworokatne otwory 1189 w które wpuszczone isa czworokatne konce sprezynowego preta 104, znajdujace sie wpoblizu lozysk 115. Sila ciagnaca, wy¬ nikajaca z oporu ciagnionego ladunku, przenosi sie na srodek palaka 116 i od¬ chyla go wtyl, wisktttek czego stadowy piet skreca sie proporcjonalnie do sily ciagnie¬ nia, dajac w ten sposób sprezyste polacze¬ nie.Poniewaz olej lub smary przy silnych mrozach ulegaja zupelnemu lub czescio- — 4 —wemu skrzepnieciu, przeto w celu zapo¬ biezenia tej niedogodnosci doprowadza sie do oslony napedu gazy wydmuchowe.Przez otwór w przedniej scianie oslony 30 (fig. 9) przechodzi rura 70, której tylny koniec jest zamkniety. Przednia czesc ru¬ ry 70 posiada otwory wylotowe 72, pro¬ wadzace nazewnatrz. Czesc 74 wydmu¬ chowej rury 73 przechodzi przez rure 70, a jej tylny wylot znajduje sie wpoblizu konca rury 70. Tym sposobem uzyskuje sie obUeg goracych wydmuchowych gazów przez cala dlugosc oslony napedu, a sma¬ ry pod wplywem ciepla pozostaja w sta¬ nie plynnym i nie zanieczyszczaja sie od gazów. PL