Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patefttówy opuMikowamo: 31.01.1975 73 380 KI. 21e,33/14 MKP GOlr 33/14 CZYTELNIA Urzedu Poto*to*ego Twórcy wynalazku: Kazimierz Marciniak, Andrzej Przyjalkowski, Ja¬ cek PrzygodzM, Teresa Waleiwska-Przyjalkowska Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, War¬ szawa (Polska) Przystawka do rejestratora XY do rejestracji wielkosci magnetycznych Przedmiotem niniejszego wynalazku jesft przy¬ stawka do rejestratora XY do rejestracja wiel¬ kosci magnetycznych znajdujaca zastosowanie przy wyznaczaniu charakterystyk próbek materialów magnetycznych.Charakterystyki materialów magnetycznych, a mianowicie krzywa magnesowania i petle histe¬ rezy wyznacza sie dotychczas w przypadku zasi¬ lania pradem stalym metoda wyznaczania kolej¬ nych punktów krzywej z oddzielnych pomiarów.W przypadku zasalania pradem przemiennym wy¬ znacza sie zbiór wierzcholków petli histerezy przez obliczenie Hmax i Bmax z pomiarów pradu mag¬ nesujacego oraz napiecia indukowanego w uzwo¬ jeniu wtórnym próbki. Petle ^histerezy demonstru¬ je sie tez na ekranie oscylografu katodowego przykladajac do plytek odchylania poziomego spa¬ dek napiecia na oporniku o malej rezystancji wla¬ czonym w szereg z uzwojeniem magnesujacym, a do plytek odchylania pionowego napiecie indu¬ kowane w uzwojeniu pomiarowym, przeksztalcone przez uklad calkujacy. Metoda ta moze byc sto¬ sowana tylko do przebiegów zmiennopradowych i odznacza sie mala dokladnoscia. Do plytek od¬ chylania pionowego doprowadza sie tez napiecie Haila hallotrosiu umieszczanego w szczelinie ba¬ danej próbki. Metoda ta ma jednak wady, zwia¬ zane z uzyciem oscylografu katodowego.Celem wynalazku jest rejestrowanie krzywej magnesowania pierwotnego i petli histerezy przy 2 dowolnie malej predkosci zmian pradu magnesu¬ jacego za pomoca znanych rejestratorów XY. Re¬ jestrator XY rysuje na specjalnym papierze cha¬ rakterystyki w ukladzie wspólrzednych prostokat- s nych, a odchylenie pisaka w kierunku kazdej z osi jest proporcjonalne do napiec lub pradów steru¬ jacych, nie moze byc zatem stasowany bezposred¬ nio do rejestracji wielkosci magnetycznych.Cel wynalazku zostal spelniony pnzez przysitaw- 10 ke do pomiarów wielkosci magnetycznych za po¬ moca rejestratora XY, która posiada magnetowód z dwiema szczelinami magnetycznymi na którym umieszczona jest cewka zasilana pradem stalym.Wedlug wynalazku w jednej szczelinie umieszcza i* sie próbke, a w drugiej szczelinie magnetowodu hallotron do pomiaru indukcji magnetycznej. Dru¬ gi hallotron w wykonaniu zwyklym lub tangen- cjalnym umieszczony jest stycznie do badanej próbki i sluzy do pomiaru natezenia pola magne- 20 tycznego. Napiecia Halla obydwu haliotronów do¬ prowadza sie do rejestratora XY bezposrednio lub przez wzmacniacze.Przystawka umozliwia rejestrowanie krzywej magnesowania i petli histerezy ze znacznie wdek- 25 sza dokladnoscia niz znane metody oscylograficz- ne, przy dowolnie malych predkosciach zapisu, a wiec praktycznie przy pradzie stalym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku w postaci sche- 30 matu blokowego. 73 38073 380 Przystawka posiada obwód magnetyczny skla¬ dajacy sie z magnetowodu 1 ze szczelina, w która wkladana jest próbka 2 wykonana z badanego materialu. Na magnetowodzie 1 umieszczona jest cewka magnesujaca 3 zasilana z zasilacza 4 przez urzadzenie regulacyjne 5. Urzadzeniem regulacyj¬ nym jest potencjometr napedzany recznie badz automatycznie albo regulator programowy. Urza¬ dzenie regulacyjne zapewnia taka zmiane pradu co do wartosci i zwrotu, jaka jest potrzebna do przemagnesowania próbki zgodnie z zalozonym programem badan. Hallotron 6 zasilany z wlas¬ nego zródla zasilania 7, który bezposrednio lub przez wzmacniacz 8 jest przylaczony do zacisków ,?f% rejestratora sluzy do pomiaru indukcji. Na¬ piecie ttalla hallotronu 6 jest proporcjonalne do indukcji w próbce. Hallotron 6 umieszczony jest w; szczelinie magnetowodu albo obok próbki, jak pokazano na rysunku, albo w oddzielnej szczeli¬ nie pomTarówej.Próbka 2 jest tak umieszczona w szczelinie ma¬ gnetowodu 1, ze dotyka swa boczna powierzch¬ nia do hallotronu 9. Jest to hallotron tangecjaluy lub inny umozliwiajacy pomiar natezenia pola magnetycznego na powierzchni próbki. Hallotron ten umieszczony jest najkorzystniej prostopadle do próbki. Hallotron 9 jest zasilany z wlasnego zród¬ la zasilania 10 lub zródla 7. Napiecie Halla hallo¬ tronu 9 jest doprowadzone bezposrednio lub przez wzmacniacz 11 do wejscia „X" rejestratora.Uklad dziala w nastepujacy sposób. Po wloze- 10 15 25 30 niu próbki 2 do szczeliny magnetowodu 1 wlacza sie prad magnesujacy plynacy przez cewke 3 za¬ silacza 4 i zmienia sie jego wartosc z dowolnie mala predkoscia za pomoca urzadzenia reguluja¬ cego 5 recznie lub automatycznie. Polaczony z przystawka rejestrator XY kresli w tym czasie krzywa zmian indukcji magnetycznej w funkcji natezenia pola magnetycznego próbki 2 wykona¬ nej z dowolnego materialu ferromagnetycznego. PL