Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.05.1973 Opis patentowy -opublikowano: 09.12.1974 73294 KI. 42c,41 MKP GOlp 13/02 CZYTELNIA Pilshli) lucmow1^ Lnr,f | Twórcawynalazku: Eugeniusz Bak Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Czujnik do pomiaru rewersji powietrza, zwlaszcza w chodnikach kopalnianych Przedmiotem wynalazku jest czujnik do pomiaru rewersji powietrza, zwlaszcza w chodnikach kopalnia¬ nych.Znany dotychczas czujnik analogowy do pomiaru przeplywu powietrzajest wyposazony w klape, odchylna pod wplywem przeplywu powietrza. Ruch odchylenia tej klapy jest przenoszony na element pomiarowy poprzez obrotowe sprzeglo magnetyczne, przy czym w celu tlumienia wahan klapy sprzeglo to pracuje w oleju. Takie rozwiazanie czujnika, niezaleznie od jego skomplikowanej budowy, odznacza sie mala czuloscia wskazan, zwlaszcza przy malych predkosciach przeplywu powietrza. Inne rozwiazanie czujnika oparte jest na zasadzie pomiaru ilosci obrotów, zaleznej od predkosci przeplywajacego powietrza. Czujnik ten nie wyróznia jednak kierunku przeplywu powietrza i nie sygnalizuje zmian kierunku jego przeplywu.Celem wynalazku jest unikniecie podanych wad i niedogodnosci przez skonstruowanie czujnika, któiy przy zachowaniu nieskomplikowanej budowy pozwoli na osiagniecie w trudnych warunkach kopalnianych niezawod¬ nego dzialania oraz umozliwi odróznianie kierunku przeplywu powietrza nawet przy wzglednie malych jego predkosciach.Cel ten, zgodnie z wynalazkiem, zostal osiagniety za pomoca czujnika zaopatrzonego w pionowa niemagne¬ tyczna plyte, do której z jednej strony jest zamocowany prostopadle pret z umieszczona na nim, odchylna elastycznie klapa wyposazona w magnes. Po drugiej stronie plyty, na wysokosci ruchu magnesu, sa zamocowane zwierne czujniki magnetyczne i osloniete szczelnie za pomoca obudowy zamknietej pokrywa. Wychylna klapa jest umieszczona wewnatrz prostopadlego do niej przelotowego kanalu, zamocowanego nastawnie katowo do pionowej plyty niemagnetycznej.Zastosowanie czujnika wedlug wynalazku zapewni niezawodne dzialanie i dokladne wskazania w trudnych warunkach kopalnianych oraz pozwoli na odróznianie kierunku przeplywu powietrza nawet przy nieznacznych jego predkosciach. Ponadto umozliwi wskazanie progu predkosci przeplywu dla z góry ustalonej wartosci oraz pozwoli na przeprowadzenie pomiarów równiez w chodnikach kopalnianych o duzym nachyleniu podluznym.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czujnik w widoku z boku z czesciowym przekrojem, a fig. 2 - czujnik w pionowym przekroju podluznym wzdluz linii A—A, zaznaczonej na fig.1. ^2 73 294 Jak uwidoczniono na rysunku, czujnik ma odchylna elastycznie klape 1 umiejscowiona na precie 2, który jest zamocowany prostopadle do pionowej plyty 3. Do bocznej krawedzi klapy 1 od strony plyty 3 jest przymocowany magnes 4, a z drugiej strony plyty 3, na wysokosci ruchu tego magnesu jest osadzony znany magnetyczny zwiemy czujnik srodkowy 5, prawy 5a i lewy 5b. Ilosc czujników moze byc dowolna w zaleznosci od potrzeby ustalania i pomiaru róznych polozen klapy 1. Zgodnie z przykladem pokazanym na rysunku, czujnik moze przekazywac w zasadzie trzy polozenia klapy 1. Do plyty 3, ponizej tych czujników, jest zamocowana zaciskowa listwa 6 laczaca doprowadzone przewody z czujnikami 5,5a i 5b, których szczelna oslone stanowi obudowa 7 zamknieta pokrywa 8. Dla zapewnienia wymaganego stanu równowagi klapa 1 w dolnej czesci jest wyposazona w nastawialna przeciwwage 9, a do ustalenia skrajnych polozen tej klapy sa przeznaczone ograniczniki 10, 11 zamocowane do plyty 3. Zabezpieczenie ukladu klapy uchylnej przed szkodliwym wplywem kapiacej z góry wody stanowi przelotowy kanal 12, przeznaczony równoczesnie do kierowania strumienia przeplywajacego powietrza na umieszczona w nim uchylna klape 1. Kanal ten jest zamocowany nastawnie katowo do plyty 3 w celu umozliwienia pomiarów w chodnikach nachylonych pod katem dochodzacym do 20° wzgledem poziomu.W odmiennym rozwiazaniu magnetyczny zwiemy czujnik 5 jest zastapiony znanym elementem indukcyj¬ nym, a magnes 4 elementem metalowym wplywajacym na zmiane strumienia magnetycznego v/t ustalonych polozeniach uchylnej klapy 1.Czujnik wedlug wynalazku dziala jako dwustanowy w przypadku pomiaru rewersji przeplywajacego powietrza, natomiast jako wielostanowy sygnalizuje równiez brak przeplywu powietrza. Dzialanie czujnika jako dwustanowy uzyskuje sie poprzez takie ustawienie przeciwwagi 9,.które wprowadzi klape 1 wstan równowagi chwiejnej, wychylajac ja do oparcia sie o ogranicznik lewy 10 albo prawy 11 lub, jezeli istnieje przeplyw powietrza nastepuje wychylenie w kierunku przeplywu. Przy zmianie kierunku przeplywu strumien powietrza, na przyklad o kierunku L, powoduje przechylenie klapy 1 do oparcia sie o lewy ogranicznik 10, przy czym przymocowany do tej klapy magnes 4 oddzialywuje poprzez niemagnetyczna plyte 3 na lewy zwiemy czujnik 5b. Po uprzednim rozlaczeniu prawego czujnika 5a nastepuje teraz zalaczenie lewego czujnika 5b, który poprzez odpowiedni impuls przekazuje na odleglosc informacje o zmianie kierunku przeplywu.Dzialanie czujnika jako wielostanowy uzyskuje sie poprzez takie ustawienie przeciwwagi 9, które wprowadzi klape 1 wstan równowagi ustalonej. Klapa ta zajmuje wtedy polozenie pionowe, a jej magnes 4 zwiera srodkowy czujnik 5, który przekazuje informacje o braku przeplywu powietrza. Przy przeplywie powietrza nastepuje wychylenie klapy 1, polaczone z rozlaczeniem srodkowego czujnika 5 i zalaczenie, w zaleznosci od kierunku przeplywu, czujnika prawego 5a lub lewego 5b. Dalsze dzialanie jest zgodne z opisanym powyzej dla skrajnych polozen klapy 1 w czujniku dwustanowym. PL PL